Koninkrijk Man

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Koninkrijk Man.

Het Koninkrijk Man, ook Koninkrijk van Man en de Eilanden of Koninkrijk der Eilanden genoemd, was een koninkrijk, gelegen in de Ierse Zee. Tot het Koninkrijk Man behoorden het eiland Man en de Hebriden. Het was een middeleeuwse vazalstaat die onder het gezag van Noorwegen stond. Stichter van dit koninkrijk was de Vikingenleider Godred Crovan, die het eiland Man in 1079 veroverde op de plaatselijke vorst Sytric (of mogelijkerwijze Fingal). Crovans afstammelingen regeerden met wisselend succes over het koninkrijk tot 1266, toen Man krachtens het Verdrag van Perth aan Alexander III van Schotland werd toegekend.

Het koninkrijk kende een primitieve democratische structuur door middel van dingvergaderingen op de Tynwald: zo besliste de bevolking bijvoorbeeld om de hulp van de Ierse koning Muircheartach O’Brien in te roepen omdat de stamhoofden vonden dat troonsopvolger Olaf nog te jong was. De door Muircheartach aangestelde regent werd echter wegens wanbeleid verjaagd, waarna Magnus III van Noorwegen het eiland veroverde. Pas na diens dood kon de jonge Olaf de facto koning worden. Zijn regeerperiode was relatief stabiel, evenals die van zijn zoon Godred. In de 13de eeuw verliep de interne politiek echter woeliger, en naar het einde van het koninkrijk toe regeerden de meeste vorsten slechts enkele jaren. Reginald, zoon van Olaf, was zelfs maar 24 dagen lang koning in het jaar 1249.

Door onderlinge twisten tussen troonpretendenten en interne machtsstrubbelingen werd het koninkrijk anno 1187 in tweeën gesplitst. Het kwam geregeld voor dat koningen van Man tijdelijk door het Noorse hof werden afgezet of naar Noorwegen werden ontboden, zodat het koninkrijk in de tussentijd door regenten werd bestuurd, die niet zelden de macht naar zich toe wilden trekken. In de periode van 1187 tot 1228 regeerde Reginald over het eiland Man en zijn jongere broer Olaf (die de rechtmatige troonsopvolger was) over de Hebriden; de macht van Olaf, de officiële vorst van het koninkrijk, was in wezen beperkt tot het eiland Lewis omdat Reginald zich de rest van het rijk had toegeëigend. Aan deze situatie kwam een eind toen Reginald tijdens een parlementszitting op de Tynwald (zij het buiten de wil van Olaf) vermoord werd. Harald, zoon van Olaf, moest in 1239 op bevel van Haakon IV van Noorwegen naar Noorwegen trekken; tijdens zijn afwezigheid stelde de Noorse koning twee regenten aan. Om de banden tussen Noorwegen en het koninkrijk Man te verstevigen, huwde Harald met de dochter van Haakon. Dit kaderde in de politiek om banden tegen Schotland te smeden ten tijde van de Schots-Noorse Oorlog. De late koningen Harald, zoon van Olaf en Magnus, zoon van Olaf werden tevens geridderd door Hendrik III van Engeland.

Het koninkrijk Man en de Eilanden hield officieel op te bestaan toen het anno 1266 in Schotland opging. De geschiedenis van het koninkrijk wordt beschreven in de Manxe kronieken, de Cronica Regum Mannie et Insularum.

Koningen van Man en de Eilanden[bewerken]

  • Godred Crovan (1079-1095)
  • Lagman, zoon van Godred Crovan (1095-1102)
    Donald, zoon van Tadhg (Ierse regent tijdens Olafs minderjarigheid)
  • Magnus III van Noorwegen (1098-1103)
  • Olaf, zoon van Godred Crovan (1102-1152)
  • Godred, zoon van Olaf (1154-1187)
Splitsing van het koninkrijk (1187-1228)
  • Olaf, zoon van Godred (Hebriden)
    Reginald, zoon van Godred (Man)
  • Olaf, zoon van Godred (als alleenheerser, tot 1237)
    Gospatrick en Gilchrist (Noorse regenten)
  • Harald, zoon van Olaf (1239-1248)
  • Reginald, zoon van Olaf (1249)
  • Harald, zoon van Godred Don (1249-1250)
  • Magnus, zoon van Olaf (1252-1266)