Legerkamp Waalsdorp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Legerkamp Waalsdorp, de appelplaats, circa 1916

Legerkamp Waalsdorp was een kazerne en militair oefenterrein in de duinen ten noorden van Den Haag, welke heeft bestaan vanaf de achttiende eeuw tot 1945. De oorlogsherdenkingsplaats Waalsdorpervlakte is gelegen op een deel van het voormalige oefenterrein.

Geschiedenis[bewerken]

De naam Waalsdorp is sterk verbonden aan het in de zeventiende en achttiende eeuw op die plek gelegen landgoed met die naam, dat ook wel Waasdorp werd genoemd.[1] De oorsprong van de naam staat niet vast, maar uit oude stukken blijkt al in de veertiende eeuw van het bestaan van het gebied Waalsdorp, toentertijd ook bekend als Walichsdorp, Walixdorp of Walincsdorp. In 1635 verhief stadhouder Frederik Hendrik van Oranje het landgoed tot hoge heerlijkheid.[2] Het landhuis werd in 1786 tot de laatste steen afgebroken door haar toenmalige eigenaar, mr. Hendrik Fagel, griffier van de Staten-Generaal van de Nederlanden.

Militair oefenterrein[bewerken]

Wanneer de Waalsdorpervlakte voor het eerst werd gebruikt voor militaire oefeningen, is onduidelijk. In het Nationaal Archief wordt een legerkaart bewaard uit 1777, waarop aangegeven staan “de ligging en grootte van het exercitieveld Waalsdorp van ouds genaamd het Oude Rijs”, waaruit blijkt dat daar ook vóór die datum legeroefeningen plaatsvonden.[3] Overigens werd de naam Oude Rijs hier ten onrechte gelijkgesteld aan Waalsdorp, terwijl het ging om de namen van twee naast elkaar gelegen vlakten.[4] In de achttiende eeuw stond er bij het oefenterrein nog geen kazerne. In die tijd ging het om exercitievelden en een retranchement ofwel verdedigingswerk. Vanwege het ontbreken van vaste verblijven op het terrein kreeg het de naam van legerkamp, welke gedurende het verdere bestaan verbonden zou blijven aan de naam Waalsdorp, ook nadat er in de negentiende eeuw diverse gebouwen werden gebouwd, waaronder loodsen, magazijnen en barakken. Zelfs verrees er een museum van het Garderegiment Grenadiers en Jagers, de belangrijkste gebruiker van Waalsdorp. In 1929 vierde de grenadiers en jagers op Waalsdorp hun eeuwfeest. Andere onderdelen van de krijgsmacht die op Waalsdorp oefenden, waren de Veldartillerie en het Korps Mariniers. Een deel van het militair oefenterrein bij de Waalsdorperweg, ligt sinds de negentiende eeuw op grondgebied van de gemeente Wassenaar.

Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 vond in Nederland een algehele mobilisatie van de strijdkrachten plaats. Om het tekort aan ruimte voor soldaten in de Haagse kazernes op te vangen, werd legerkamp Waalsdorp uitgebreid met een tentenkamp, waarin 3.500 Nederlandse militairen werden gehuisvest. Ook het aantal en de omvang van militaire oefeningen op Waalsdorp nam gedurende de oorlog drastisch toe.[5]

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

De donkerste periode uit de geschiedenis van legerkamp Waalsdorp was de Tweede Wereldoorlog. Onder de groeiende dreiging van een Duitse aanval op Nederland, besloot het leger om Waalsdorp in te richten om te dienen als krijgsgevangenkamp voor circa 2.000 geïnterneerden. Door vertraging bij de opdrachtverstrekking en logistieke problemen bij de uitvoering zou het echter nooit zover komen.[6] Op 10 mei 1940 werd om circa 04.00 uur 's morgens legerkamp Waalsdorp gebombardeerd door de Duitse luchtmacht. Hierbij werden 58 soldaten van het 1e Depot Infanterie in hun slaap gedood.[7][8][9][10] Tijdens de bezetting hebben de Duitsers de kazerne herbouwd om er manschappen van de Grüne Polizei in onder te brengen. Op de bijbehorende oefenterreinen, de Waalsdorpervlakte, zouden tijdens de bezetting meer dan 250 verzetsstrijders worden geëxecuteerd en anoniem begraven in ongemarkeerde graven, deels in massagraven. Na de oorlog kreeg dat gebied de status van oorlogsmonument.

Onderzoek[bewerken]

Behalve oefeningen werden er ook wetenschappelijke onderzoeken gedaan op het terrein. In de negentiende eeuw werden er vindingen op het gebied van explosieven getest en in 1927 werd er een permanent laboratorium gebouwd, als voorloper van de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO).

Vanaf 1946[bewerken]

Na de Tweede Wereldoorlog was het gedaan met legerkamp Waalsdorp als kazerne. De functies werden deels overgeheveld naar de nabijgelegen Nieuwe Alexanderkazerne. Op de plek van de kazerne verrees in 1946 een Physisch Laboratorium, dat bij de RVO, TNO en PTT in gebruik zou zijn. Tijdens de Koude Oorlog verrees op het terrein een radarstation als onderdeel van de NAVO luchtverdediging. Tegenwoordig staat op het terrein het gebouwencomplex van de NATO Communications and Information Agency. Een klein deel van de oefenterreinen is tot de dag van vandaag in gebruik bij de Nederlandse strijdkrachten. De overige terreinen, waaronder de Waalsdorpervlakte, maken in de 21ste eeuw deel uit van het Nationaal Park Hollandse Duinen.

Galerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]