Lijst van Midden- en Oost-Javaanse heersers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Kaart uit de 17e eeuw

Het eiland Java werd in het eerste millennium na Christus op religieus en cultureel terrein sterk door India beïnvloed. Daardoor werd het hindoeïsme en het boeddhisme steeds meer verbreid en het animisme grotendeels verdrongen. Er ontstonden in wat nu Indonesië wordt genoemd talrijke feodale staten en staatjes. Sommige vorstendommen bereikten in deze tijd een hoog peil van ontwikkeling; daarvan getuigt onder meer de Boroboedoer, een uit de negende eeuw stammend boeddhistisch heiligdom op Java.

Hindoe-Indonesische staten hebben op Java tot in de vijftiende eeuw bestaan. Twee van deze staten verwierven enige tijd een overheersende positie waarin zij grote delen van het latere Indonesië en het schiereiland Malakka in hun macht hadden, het Zuid-Sumatraanse rijk Sriwidjaja in de dertiende eeuw en het Oost-Javaanse rijk Modjopahit in de veertiende eeuw.

De vorstenhuizen en de geschiedenis van Malakka en van Java en Sumatra waren sterk met elkaar verbonden. De meeste vorstendommen leidden overigens een wisselvallig bestaan als gevolg van interne en externe conflicten; herhaaldelijk kwamen nieuwe staten op en verdwenen andere van het toneel, soms zonder veel sporen na te laten. Over sommige rijken is maar weinig bekend. Er zijn niet veel geschreven bronnen beschikbaar.

Oost-Java[bewerken]

  • De boeddhistische dynastie die de Boroboedoer had laten bouwen werd verdreven door een sjiwaïtisch koningshuis dat zijn zetel naar Oost-Java overbracht. Tegen het eind van de eeuw viel dit rijk uiteen.
  • In de elfde eeuw wist de uit Bali afkomstige koning Erlangga heel Oost-Java onder zijn bestuur te verenigen en opnieuw tot bloei te brengen, maar ook zijn rijk bleef niet lang bestaan[1].
  • Het koninkrijk Mataram was gevestigd aan de Brantasrivier. De vorsten en de bevolking beleden het hindoeïsme en het boeddhisme. Dat kwam tot uitdrukking in de bouw van de Boroboedoer. Hetzij door een uitbarsting van de Merapi, hetzij door interne twisten, verplaatste het rijk zich naar het dal van de Brantas in Oost-Java. Dit hindoeïstische rijk staat tegenwoordig bekend als Mataram I. De koningen waren afstammelingen van de heersers van het oude, meer naar het westen gelegen rijk.
  • Het koninkrijk Kediri rond Kediri, tot 1222

Singhasari[bewerken]

  • In de dertiende eeuw ging de macht van Kediri over op het koninkrijk Singasari (1222-1292), dat gesticht was door de rebel Ken Arok. Dit rijk, waarvan de hoofdstad ten noorden van het huidige Malang lag, verwierf de hegemonie over een groot deel van Java. Met behulp van een sterke zeemacht werden delen van Sumatra, Malakka, Borneo en de Molukken veroverd. Het koninkrijk Dingasiri ging binnen een eeuw ten onder aan een conflict met het indertijd expansionistische keizerrijk China.

Majahapit[bewerken]

De koningen en keizers van Majapahit[bewerken]

In de vrouwelijke lijn stammen deze heersers af van Ken Arok en Kartanegara. De zoon van de laatste koning van Singasari stichtte een nieuw rijk en vestigde zijn kraton in Majapahit, een dorp aan de rivier de Brantas, op ongeveer vijftig kilometer ten zuidwesten van Soerabaja. Dit rijk, het koninkrijk Majapahit, dat van 1294 tot omstreeks 1520 heeft bestaan, kreeg gedurende enige tijd bijna heel Indonesië en Malakka onder zijn macht. Die machtsuitbreiding was vooral te danken aan legeraanvoerder Gadjah Mada, die van 1331 tot 1364 als rijksbestuurder optrad onder koning Hajam Woeroek.

  1. Raden Wijaya, ook Kertarajasa Jayawardhana genoemd (1294–1309)
  2. Kalagamet, ook Jayanagara genoemd (1309–1328)
  3. Sri Gitarja, ook Tribhoewana Wijayatoenggadewi genoemd (1328–1350)
  4. Hayam Woeroek, ook Sri Rajasanagara genoemd (1350–1389)
  5. Wikramawardhana (1389–1429)
  6. Soehita (1429–1447)
  7. Kertawijaya regeerde als Brawijaya I (1447–1451)
  8. Rajasawardhana, geboren als Bhre Pamotan regeerde als Brawijaya II (1451–1453)
  9. Een interregnum dat van 1453 tot 1456 duurde.
  10. Bhre Wengker, ook wel Poerwawisesa of Girishawardhana genoemd regeerde als Brawijaya III (1456–1466)
  11. Singhawikramawardhana, Pandanalas, of Soeraprabhawa, genoemd regeerde als Brawijaya IV (1466 - 1468 of 1478)
  12. Kertaboemi van Majahapit regeerde als Brawijaya V (1468–1478)
  13. Girindrawardhana regeerde als Brawijaya VI (1478–1498)

Gadjah Mada[bewerken]

De dood van de sterke vorst Trenggana leidde tot een burgeroorlog van de opvolging tussen jongere broer van de koning, Sekar Seda Lepen, en de zoon van de koning, prins Prawoto; streden om de opvolging. Beiden werden in deze burgeroorlog gedood en Sekars zoon, Arya Penangsang besteeg de troon van Demak.

Arya Penangsang werd al snel geconfronteerd met zware tegenstand van zijn eigen vazallen. De reden was zijn onsympathieke karakter en hij werd al snel onttroond door een coalitie van vazallen onder leiding van Jaka Tingkir, Heer van Boyolali, die verwant was aan koning Trenggana. Jaka Tingkir nam de rol als de koning op zich, maar hij verplaatste alle Demakse erfstukken en heilige voorwerpen naar zijn kraton in Pajang. Deze verhuizing betekende het einde van de geschiedenis van Demak. Het koninkrijk werd naar de nieuwe kraton het koninkrijk Pajang genoemd.

In deze periode bekeerden de negen Wali Songo, negen vorstelijke Javanen, de hoven van Java tot de islam.

Gedurende de 17e eeuw waren er voortdurend oorlogen met de VOC die het rijk Mataram verzwakten. De hoofdstad werd herhaaldelijk verplaatst, en wel nabij Plered in 1647, Kartosuro in 1680, naar de oever van de Solo-rivier in 1743, waarbij Surakarta werd gesticht. Door onderlinge twist en de intriges van de VOC werd het rijk gesplitst in het soenanaat Soerakarta en het sultanaat Jogjakarta.

Kaart van het opgedeelde Mataram-rijk, na de Java-oorlog in 1830

Van de geschiedenis van West-Java in de Hindoe-Indonesische tijd is weinig bekend. De daar opgekomen Soendanese vorstendommen wisten meestal hun onafhankelijkheid tegenover de Midden- en Oost-Javaanse heersers te bewaren. Wel vestigden Javanen zich in enkele West-Javaanse gebieden, in het bijzonder het gebied van Bantam. In de veertiende eeuw ontstond het Soendanese rijk Padjadjaran. Het had zijn hoofdstad aan de rivier de Tjiliwoeng nabij de plaats van het latere Buitenzorg en bezat een haven, Soenda Kalapa, aan de mond van die rivier. De bekendste vorst van Padjadjaran is de legendarische koning Siliwangi.

Zie ook[bewerken]

Externe bron[bewerken]