Malthusiaanse catastrofe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een malthusiaanse catastrofe is een catastrofe als resultaat van de situatie dat de landbouw- (of, in recentere formuleringen, economische) productie uiteindelijk door de bevolkingsgroei wordt overtroffen. De theorieën van malthusiaanse catastrofe zijn zeer gelijkaardig aan de onderhoudstheorie van lonen. Het belangrijkste verschil is dat de malthusiaanse theorieën over verscheidene generaties of eeuwen voorspellen terwijl de onderhoudstheorie van lonen over jaren en decennia voorspelt.

Traditionele meningen[bewerken]

In 1761 publiceerde Robert Wallace Diverse Perspectieven op de Mensheid, waarin hij stelde dat de vooruitgang zich uiteindelijk ongedaan zou maken door een te grote bevolking. Zevenendertig jaar later publiceerde Thomas Malthus zijn beroemd geworden An Essay on the Principle of Population (Essay over het Principe van Bevolking). Daarin voorspelde hij dat de bevolkingstoename uiteindelijk de voedsellevering die de aarde kon bieden zou overtreffen. Deze voorspelling baseerde hij op het idee dat de bevolking, ongecontroleerd, meetkundig stijgt, terwijl de voedsellevering slechts rekenkundig kon groeien. Mathematisch zal elke stijgende meetkundige reeks (bijvoorbeeld 2, 4, 8, 16, 32) uiteindelijk alle rekenkundige reeksen overtreffen (bijvoorbeeld 10, 20, 30, 40, 50). De resulterende daling van voedsel per persoon zal uiteindelijk leiden tot een catastrofe. Volgens Malthus kan de catastrofe slechts door zelfbedwang ("morele terughoudendheid"), of door "ondeugden" ("vice") worden verhinderd. Dat laatste begrip omvatte volgens hem contraceptie en abortus. De effectiviteit van het een en het ander schatte hij overigens laag in.[1]

Malthus gaf geen tijdkader voor zijn catastrofe. Tot nu toe is de bevolkingstoename hoofdzakelijk geometrisch geweest, zoals Malthus voorspelde.

Kritiek op de catastrofetheorie[bewerken]

Contra[bewerken]

De voorspelde malthusiaanse catastrofe heeft zich tot dusver niet voorgedaan, hoofdzakelijk omdat de groei van de voedsellevering ook ruwweg geometrisch, niet rekenkundig is geweest. Voorts hebben het algemene gebruik van contraceptie en de abortus, (de malthusiaanse ondeugden), de bevolkingstoename beheerst. In feite is momenteel de voedsellevering per persoon meerdere keren hoger dan toen Malthus zijn essay schreef. Daarnaast voorzag Malthus niet dat de technologie zich dermate zou ontwikkelen dat ook de hoeveelheid bestaansmiddelen enorm toenam. Hij hield dus onvoldoende rekening met het feit dat bevolkingsgroei ook leidt tot groei van het menselijk vernuft, dat oplossingen zal aanbieden. Daarnaast is de groei van de menselijke populatie van nature geneigd af te vlakken wanneer er eenmaal een bepaald welvaartspeil is bereikt. Ook dit zag Malthus over het hoofd toen hij louter uitging van een exponentiële bevolkingsgroei.[2] De malthusiaanse catastrofe zal, al deze factoren in aanmerking genomen, dus mogelijk nooit optreden.

Bij de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, wordt het aantal hongerlijdende mensen statistisch bijgehouden: die statistiek geeft tussen 1990 en 2013 een daling aan van 19% naar 12%.[3]

Pro[bewerken]

In de hedendaagse economie en sociologie dient men ook rekening te houden met andere factoren dan alleen voedsel. Energie, grondstoffen, gezondheid, onderwijs, huisvesting en werkgelegenheid zijn belangrijke factoren die meegeteld dienen te worden. Sinds het begrip grenzen van de groei werd ingevoerd door de Club van Rome in de jaren 1970 is het besef gegroeid dat de aarde een eindig systeem is. De “oorlog om olie” vanaf het eind de twintigste eeuw kan worden beschouwd als een gevolg van het overschrijden van het malthusiaans plafond. Het bestaan van oorlogen en armoede bewijst juist dat het plafond constant doorbroken wordt op lokale schaal.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • Edmund Conway, 50 inzichten economie, onmisbare basiskennis, 2009

Externe links[bewerken]

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Malthusiaanse catastrofe.
Wikisource Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Author:Thomas Malthus op de Engelstalige versie van Wikisource.