Marie Bashkirtseff

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Marie Bashkirtseff
Portret van Marie Bashkirtseff, ca. 1882
Portret van Marie Bashkirtseff, ca. 1882
Persoonsgegevens
Volledige naam Maria Konstantinovna Basjkirtseva
Geboren Havrontsi bij Poltava, 11 november 1858
Overleden Parijs, 31 oktober 1884
Geboorteland Rusland
Opleiding Académie Julian
Beroep(en) Schilder, beeldhouwer, schrijver
Signatuur Signatuur
Oriënterende gegevens
Jaren actief Ca. 1870 tot 1884
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Marie Bashkirtseff (Russisch: Мария Константиновна Башкирцева; Maria Konstantinovna Basjkirtseva, Oekraiens: Марія Костянтинівна Башкірцева) (Havrontsi bij Poltava, 11 november 1858Parijs, 31 oktober 1884) was een kunstschilderes. Na haar dood werd ze vooral bekend door de publicatie van haar dagboek.

Leven[bewerken]

Bashkirtseff was van zowel vaders- als moederszijde afkomstig uit families die behoorden tot de Russische landadel. Na de scheiding van haar ouders werd ze opgevoed op het landgoed van haar moeder in Oekraïne. Van 1870 tot 1877 zwierf ze met haar moeder, tante en grootouders langs de mondaine oorden van Europa (Wenen, Baden-Baden, Genève, Parijs, Spa, Oostende, Londen, Florence, Rome), soms voor een periode onderbroken in Nice. In Nice begon ze ook met met het schrijven van haar later bekend geworden dagboek.

Bashkirtseff gold als intelligent, getalenteerd en ambitieus. In haar rijke maar aculturele milieu was ze echter voor wat haar vorming en ontwikkeling betreft vooral op zichzelf aangewezen. Keelproblemen (naar later bleek de voorboden van TBC) verhinderden op jonge leeftijd een zangcarrière. Nadat huwelijksplannen met een Italiaanse geliefde op weerstand in de familie stuitten, overreedde ze in 1877 haar moeder naar Parijs te verhuizen, alwaar ze zich wilde toeleggen op de schilderkunst. Ze ging er in de leer bij Tony Robert-Fleury, in de gerenommeerde Parijse Académie Julian. Later werkte ze samen met de bekende naturalistische schilder Jules Bastien-Lepage, die ook haar hartsvriend werd.

Gustave Courtois. De dood van Marie Bashkirtseff. 1884.

Bashkirtseff stierf op 25-jarige leeftijd aan tuberculose en ligt begraven in een monumentaal graf op het Cimetière de Passy te Parijs. Op een gevel van het mausoleum wordt als geboortejaar 1860 vermeld,[1] maar dat bleek later een falsificatie van haar familie.[2]

Werk[bewerken]

Het beeldend werk van Bashkirtseff wordt gerekend tot het naturalisme. Ze maakte in haar leven ongeveer 100 schilderijen. Reeds tijdens haar korte leven werd ze goed gewaardeerd en als uitermate talentvol beschouwd. Ze exposeerde in vooraanstaande salons. Haar vroege dood voorkwam echter dat haar talent verder tot wasdom kwam.

Haar grootste bekendheid evenwel verkreeg Bashkirtseff niet door de schilderkunst, maar door de publicatie van haar uit 105 schriften bestaande, in het Frans geschreven dagboek, dat ze tot vlak voor haar dood bijhield. Het geeft een tijdloos beeld van een mooie (niet onbelangrijk voor haar latere populariteit), veelbelovende, getalenteerde, aristocratische jonge vrouw aan het einde van de 19e eeuw, in de vorm van een met veel empathie geschreven jonge-meisjesbijbel. Een eerste versie van het dagboek verscheen in 1887. In Frankrijk verwierf het dagboek al direct na verschijnen bijna een soort 'cultstatus' en het wordt nog altijd met grote regelmaat herdrukt.

Pas toen aan het einde van de twintigste eeuw het oorspronkelijke handschrift werd herontdekt, bleek dat de uitgave van het dagboek sterk was bekort en aangepast door haar familie. Een tekstgetrouwe editie verscheen vanaf 1995. In het Nederlands verscheen een keuze onder de titel 'Waarom zou ik liegen. Een keuze uit haar dagboeken 1873-1884' (Privé-Domein, De Arbeiderspers, 1997).

In de jaren tachtig van de 19e eeuw publiceerde Bashkirtseff ook nog enkele toentertijd spraakmakende feministische artikelen. Ook de publicatie van haar correspondentie met Guy de Maupassant in 1891 droeg bij aan haar bekendheid.

Bashkirtseffs schilderijen werden voor een groot deel na haar overlijden door de familie verkocht; een deel dat wel in de familie bleef werd tijdens de Tweede Wereldoorlog vernietigd bij een bombardement op haar geboorteplaats Havrontsi. De meeste van haar werken bevinden zich thans in het Musée des Beaux-Arts Jules Chéret in Nice en in het Russisch Museum in Sint-Petersburg. Ook het Musée d'Orsay, het Petit Palais, het Louvre en het Amsterdamse Rijksmuseum hebben werk van Marie Bashkirtseff in hun collectie.

Lijst van werken[bewerken]

Titel Datering Type Verblijfplaats Afbeelding
Jong meisje met hoed met blauwe veer 1878 Schilderij Ziem Museum, Martigues Marie-Bashkirtseff-Art-Painting-Young-Lady-Wearing-a-Hat-with-a-Blue-Feather-1878.jpg
Jonge vrouw met seringen Ca. 1880 Schilderij Russisch Museum, Sint-Petersburg Marie bashkirtseff lilas.jpg
In het atelier 1881 Schilderij Dnipropetrovska State Art Museum, Dnipro Bashkirtseff - In the Studio.jpg
De schoonzuster van de schilderes 1881 Schilderij Rijksmuseum Amsterdam, Amsterdam De schoonzuster van de schilderes Rijksmuseum SK-A-1988.jpeg
Georgette 1881 Schilderij Château de Nérac, Nérac Marie-Bashkirtseff-Art-Painting-Georgette-1881.jpg
Meisje met rood haar Ca. 1882 Onbekend Marie bashkirtseff jeune fille rousse.jpg
In een boek Ca. 1882 Schilderij Kunstmuseum Charkov, Charkov Bashkirtseff, Marie (1858-1884) At a book.jpg
Herfst 1883 Schilderij Russisch Museum, Sint-Petersburg Bashkirtseva Autimn.JPG
Lente Ca. 1884 Schilderij Russisch Museum, Sint-Petersburg Marie Bashkirtseff 2.jpg
De ontmoeting 1884 Schilderij Musée d'Orsay, Parijs Bashkirtseff - The Meeting.jpg
Meisje lezend bij een waterval Onbekend Bashkirtseff, Marie (1858-1884) Girl Reading by a Waterfall.jpg