Merwede

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De drie Merwedes. Op de achtergrond de Boven Merwede. Deze splitst zich tegenover Werkendam in de Beneden Merwede (links) en de Nieuwe Merwede (rechts). In het midden de Sliedrechtse Biesbosch, helemaal rechts onderin de Nieuwe Noordwaard van de Brabantse Biesbosch
IJsgang in de Merwede, 1997

De Merwede is de benedenloop van de Waal en één van de belangrijkste stromen in de Rijndelta. Van 1275 tot 1904 was de Merwede ook de belangrijkste benedenloop van de Maas, totdat de laatste rivier in bij Andel werd afgedamd nadat de Bergsche Maas was gegraven.[1][2]

De Merwede begint bij Slot Loevestein (ten oosten van Woudrichem), waar de Waal en de Maas vroeger samenkwamen en waar de historische grens tussen Gelre en Holland ligt. Tegenwoordig vormt het eerste gedeelte van de Merwede, de Boven-Merwede, de grens tussen Zuid-Holland en Noord-Brabant. Bij Gorinchem neemt de Boven-Merwede het scheepvaartverkeer van de Linge en het Merwedekanaal op, het water van de Linge via het Kanaal van Steenenhoek bij Boven-Hardinxveld. De rivier verliest voorbij Werkendam het grootste deel van haar water aan de (kunstmatig tot stand gekomen) Nieuwe Merwede en heet vanaf dat punt Beneden-Merwede. Onder die naam bereikt de rivier Dordrecht, waar ze zich splitst in de Noord (de oorspronkelijke voortzetting van de Merwede) en de Oude Maas.

Langs de zeer druk bevaren rivier bevindt zich veel scheepsbouwindustrie, met name in Gorinchem, Werkendam[3], Hardinxveld-Giessendam en Sliedrecht. Historische steden langs de Merwede zijn Gorinchem, Dordrecht en Woudrichem.

Historie[bewerken]

Volgens één theorie is de naam Merwede voortgekomen uit de oudere naam voor het bos Mircwidu. In het jaar 1018 wordt het Woud van Mircwidu beschreven in de oude Kroniek van bisschop Thietmar von Merseburg. Een aantal Frisae (Friezen) uit Thyle (Tiel) had zich in het woud van Mircwidu verstopt voor de Noormannen. De Friezen zaten daar verschanst in een oud fort. In 1003, in de Kroniek van Kamerijk (Gesta Pontificum episcoporum Cameracensium) wordt het bos van Merwede genoemd tussen de Maas en de Waal. Verschillende stormvloeden, waaronder de laatste grote Sint Elisabethsvloed in 1421, hebben dit gehele bos weggespoeld. De brede waterloop die daar ontstond kreeg de naam van het oude bos en heet sindsdien Merwede.[4]

Hierbij moet opgemerkt worden dat de rivier de Merwede minimaal sinds de zesde eeuw bestaat, dus nog voordat het woud werd weggespoeld. Aangezien de Merovingische dynastie der Franken hun naam wellicht ontleend hebben aan de rivier de Merwede, moet ook de naam Merwede al sinds de zesde eeuw in gebruik zijn geweest.[5] Een connectie met de naam Mircwidu ("donker woud") is daarom verre van zeker.

In de middeleeuwen stond de rivier bekend als de Merwe. Deze naam werd ook voorbij Dordrecht gebruikt. De huidige Noord en Nieuwe Maas werden oorspronkelijk beschouwd als de benedenloop (en voortzetting) van de Merwe en hebben hun huidige namen veel later pas verkregen.[6]

Zie ook[bewerken]