Naar inhoud springen

Oranjegekte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Oranjegekte: Nederland-Australië
Nederland-Denemarken 2012

Oranjegekte of Oranjekoorts is een Nederlands cultureel verschijnsel waarbij grote groepen mensen zich bij sportevenementen en nationale feestdagen uitbundig in het oranje uitdossen. Het verschijnsel komt vooral voor rond interlands van het Nederlands voetbalelftal, andere internationale sportevenementen zoals de Formule 1 en Koningsdag.

Oranjegekte manifesteert zich onder meer in het dragen van oranje kleding, zoals T-shirts, sjaals en hoedjes, en in het oranje versieren van straten.[1][2] Bij grote sporttoernooien en op Koningsdag worden daarnaast huizen, voertuigen en publieke ruimtes versierd met vlaggen, slingers en andere oranje decoraties.[3] De kleur oranje raakte verbonden met de Nederlandse nationale identiteit door de associatie met de stadhouders uit het Huis van Oranje.[1]

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

Hoewel het verschijnsel vooral bekend werd door het voetbal, ligt de oorsprong van de moderne Oranje-supporterscultuur in de schaatssport van de jaren zestig.[4] Tijdens het Europees kampioenschap schaatsen van 1966 in Deventer verschenen voor het eerst groepen Nederlandse supporters met zelfgebreide oranje mutsen op de tribunes.[5] De populariteit van schaatsers Ard Schenk en Kees Verkerk droeg bij aan de ontwikkeling van een nationale supporterscultuur rond de kleur oranje.[4]

De grote doorbraak van Oranjegekte in het voetbal vond plaats tijdens het WK voetbal van 1974 in West-Duitsland. Duizenden Nederlandse supporters reisden in oranje kleding achter het Nederlands elftal aan.[6] Tijdens het toernooi ontstond een massale Oranje-supporterscultuur rond het Nederlands elftal, die later bekend werd als het Oranjelegioen.[7][6] Speelsteden werden overspoeld door Nederlandse supporters, terwijl in Nederland grote publieke feesten rond wedstrijden van Oranje ontstonden.[6]

Sindsdien groeide Oranjegekte uit tot een breed maatschappelijk verschijnsel. Tijdens internationale voetbaltoernooien veranderen binnen- en buitenlandse steden regelmatig tijdelijk in zogenoemde „Oranjezeeën”, met Oranjemarsen, fanzones, Oranjepleinen en supportersparades.[8][7] Sinds het Europees kampioenschap van 2004 rijdt de zogenoemde Dutch Orange Bus mee tijdens Oranjeparades bij internationale voetbaltoernooien.[9] De volledig oranje geschilderde dubbeldekkerbus werd gebouwd door een groep Nederlandse supporters voor het EK in Portugal.[10] Tijdens Oranjeparades lopen regelmatig tienduizenden supporters achter de bus aan.[11][12]

Het verschijnsel beperkte zich niet tot voetbal. Ook rond Nederlandse schaatsers, de Oranje Leeuwinnen en Max Verstappen ontstonden grote Oranje-supportersgroepen.[13][14]

Buiten Nederland

[bewerken | brontekst bewerken]

Oranjegekte komt niet alleen voor binnen Nederland, maar ook in het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Tijdens internationale voetbaltoernooien worden op onder meer Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Saba en Bonaire gezamenlijke kijkbijeenkomsten, supportersoptochten en Oranjevieringen georganiseerd.[15][16]

Ook in delen van Indonesië komt Oranjegekte voor, met name op Ambon en in andere delen van de Molukken.[17] In West-Papoea bestaan eveneens supportersgroepen van het Nederlands elftal.[18] Tijdens wereldkampioenschappen voetbal vinden daar Oranje-optochten en supporterskonvooien plaats waarbij deelnemers zich in oranje kleding uitdossen en met Nederlandse vlaggen door steden rijden.[18]

Commercie

[bewerken | brontekst bewerken]

Oranjegekte heeft geleid tot omvangrijke commerciële activiteiten rond internationale sporttoernooien en nationale evenementen. Bedrijven brengen tijdens EK's, WK's en andere grote sportevenementen speciale oranje varianten van producten op de markt, waaronder kleding, snacks, bier, gadgets en supportersartikelen.[6]

De commerciële kant van Oranjegekte kwam al tijdens het WK van 1974 zichtbaar naar voren. In dat jaar verschenen onder meer oranje supportersmode en herdenkingsmunten rond het Nederlands elftal.[6][19] Tijdens het EK van 1988 boden winkels opnieuw uiteenlopende Oranjeproducten aan, waaronder oranje kleding, wimpels en voedingsmiddelen.[2]

Vanaf de jaren 2000 ontstonden grootschalige marketingcampagnes rond het Nederlands elftal. Biermerken brachten Oranje-gadgets op de markt, zoals Heinekens luidsprekerhoed en jagershoed en Bavaria's Leeuwenhose en DutchDress.[20][21][22] Ook supermarkten gebruikten Oranje-acties, waaronder de Beesies van Albert Heijn en het door Roy Donders ontworpen juichpak van Jumbo voor het WK van 2014.[23][24]

Rond internationale voetbaltoernooien verschijnen regelmatig speciale Oranjeliederen. Een bekend voorbeeld is Wij houden van Oranje van André Hazes, dat in 1988 werd uitgebracht door André Hazes en het Nederlands elftal en de derde plaats bereikte in de Nederlandse Top 40.[25] Een later voorbeeld is Viva Hollandia van Wolter Kroes, dat als EK-hit van 2008 de eerste plaats bereikte in de Nederlandse Top 40.[26]

Afbeeldingen

[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Oranjegekte&oldid=71604183"