Oude Rijn (Utrecht-Harmelen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Oude Rijn is een historisch kanaal in de provincie Utrecht, van de stad Utrecht tot Harmelen, nu grotendeels opgegaan in de Leidse Rijn. Vanaf Harmelen stromen de Oude Rijnloop en de Leidse Rijn verder als Oude Rijn.

Geschiedenis[bewerken]

De Oude Rijn in de 17e eeuw

Sinds het begin van onze jaartelling werd de oude loop van de Rijn tussen Utrecht en Harmelen steeds slechter bevaarbaar. Het actiever worden van de Lek als afvoerrichting van het Rijnwater, de uiteindelijke afdamming van de Kromme Rijn in 1122, en het actiever worden van de Vecht als hoofdafvoer voor de Kromme Rijn leidden tot een langzame dichtslibbing van de Oude Rijn, temeer daar deze vanaf Utrecht door zeer vlak terrein stroomde en sterk meanderde.

Al in de vroege middeleeuwen (circa 700) wordt daarom de Vleutense Vaart van Utrecht (ter hoogte van het Leidseveer) naar de oude Rijnloop bij Vleuten (ter hoogte van Den Hoet) gegraven. De Vleutense Vaart wordt tot belangrijkste vaarroute Utrecht-Leiden.[1]

Omdat het gedeelte Vleuten-Harmelen uiteindelijk ook te smal en kronkelig is, wordt in 1381 een nieuw kanaal gegraven. Dit kanaal loopt, ten dele gebruik makend van oudere rivierlopen, van de Vleutense Vaart nabij het landgoed Jaffa (huidige Vleutenseweg) zuidwestelijk langs de huidige Billitonkade tot aan het huidige park Oog in Al in Utrecht, dan de oude rivierloop volgend tot Huis te Voorn en de buurtschap Oudenrijn, dan via De Meern naar de oude Rijnloop bij Harmelen (de huidige Bijleveld).

In 1662-1665 wordt een nieuwe Leidse Vaart gegraven van het Leidseveer tot Oog in Al. Uiteindelijk wordt de naam Leidse Vaart of Leidse Rijn gebruikelijk voor het hele verdere traject Utrecht-Harmelen.

Het deel Oog in Al - Vleutense Vaart behoudt de naam Oude Rijn. In 1892 wordt dit in tweeën gedeeld door de aanleg van het Merwedekanaal. Het deel van de Vleutense Vaart binnen de stad Utrecht wordt in 1928-1932 gedempt[2], waardoor het deel van de Oude Rijn langs de Billitonkade nu dood loopt.

De huidige Oude Rijn scheidt de Utrechtse wijken Lombok en Laan van Nieuw-Guinea. Tussen de Kanaalstraat en de Laan van Nieuw Guinea ligt de Ouderijnbrug.

Oude Rijn bij de Billitonkade
Oude Rijn bij Oog in Al