Vleuten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vleuten
Woonplaats van Utrecht
Vleuten wapen.svg
Map - NL - Utrecht - Wijk 10 Vleuten-De Meern - Buurt 91 Vleuten.svg
Kerngegevens
Provincie Utrecht
Gemeente Utrecht
Wijk Vleuten-De Meern
Coördinaten 52° 6′ NB, 5° 1′ OL
Inwoners 25.695 op 1-1-2017
Overig
Postcode(s) 3450, 3451, 3452
Buurtnummer 10.11, 10.13, 10.14, 10.21, 10.22, 10.23
Foto's
Torenpleinkerk te Vleuten
Torenpleinkerk te Vleuten

Vleuten is een dorp in de wijk Vleuten-De Meern in de Nederlandse gemeente Utrecht, in de Nederlandse provincie Utrecht.

Tot en met het jaar 2000 maakte Vleuten deel uit van de voormalige gemeente Vleuten-De Meern. Vóór 1954 bestond er een gemeente Vleuten, waartoe ook een groot deel van De Meern behoorde. Op 1 januari 1954 fuseerden de gemeenten Haarzuilens, Oudenrijn (maar zonder het oostelijk deel hiervan, dat bij de gemeente Utrecht werd gevoegd), Veldhuizen en Vleuten tot de nieuwe gemeente Vleuten-De Meern.

In 2017 heeft 'het oude dorp' Vleuten ongeveer 6.900 inwoners. Het in de periode 2005-2012 gebouwde Vleuterweide telt bijna 17.900 inwoners. Het Máximapark en omgeving, in het bijzonder de buurtschap Alendorp, met bijna 900 inwoners maken eveneens deel uit van Vleuten. Van de ca. 25.700 Vleutenaren woont bijna 70% in Vleuterweide.

Historie[bewerken]

In de Romeinse tijd lag er een fort (castellum) met een aangrenzend kampdorp (vicus), langs de toenmalige rijksgrens, de oude loop van de rivier de Rijn. De naam is mogelijkerwijs Fletio(ne) zoals op de Peutinger kaart staat aangegeven (ofschoon sommigen denken dat dit een schrijffout is van Fectio, dat te Vechten, gemeente Bunnik, ligt). Vleuten komt in 1164 voor het eerst in de boeken voor als Flutene.

Het gerecht Vleuten was in het bezit van de proosdij van Oudmunster te Utrecht. Aanvankelijk verbonden met de Harmelerwaard, maar de laatste werd in 1613 afgestaan aan Harmelen. Na de Bataafse Revolutie in 1795 kwam er een eind aan de heerschappij van de proost en ontstond de gemeente Vleuten. Op 1 januari 1812 werden de voormalige gerechten Vleuten, De Haar, Themaat, Themaat Engsgerecht en de Hegge op Themaat samengevoegd tot één gemeente Vleuten. Op 1 januari 1818 werd de gemeente Haarzuilens afgesplitst, waarna de nieuwe gemeente Vleuten weer de omvang van het voormalige gerecht Vleuten kreeg. Op 1 januari 1954 ging de gemeente op in Vleuten-De Meern.

Vleuten ontwikkelde zich rond de middeleeuwse dorpskerk, de huidige protestantse Torenpleinkerk of Oude Sint-Willibrordkerk. Rond 1800 ontstond een bebouwde kom aan de wegen die er samen kwamen. Vanaf 1900 ontstond bebouwing aan de invalswegen en door de bouw van de Rooms-katholieke Sint-Willibrordkerk aan de Pastoor Ohllaan (1885) ontwikkelde het dorp zich in deze richting.

Vleuten heeft sinds 1881 een treinstation op de spoorlijn Utrecht - Rotterdam, vanwaar in tien minuten naar Utrecht Centraal gereisd kan worden. Station Vleuten werd in november 2007 zo'n 300 meter naar het westen verplaatst en ligt aan de nieuwe verhoogde spoorbaan. Deze is sinds 2010 viersporig.

Vanaf omstreeks 1900 vestigden zich in Vleuten veel tuinders. Een deel daarvan was afkomstig uit Utrecht, waar ze wegens stadsuitbreiding moesten vertrekken. Een ander deel van de tuinders kwam van het Westland; zij moesten vertrekken omdat de gemeente Den Haag in hun gebied woonwijken wilde gaan bouwen. De komst van deze tuinders naar Vleuten bracht ook randactiviteiten met zich mee als toeleveringsbedrijven, de tuinbouwschool, een proeftuin en de Bloemenveiling Vleuten. Tot in de jaren 1960 werden vooral groenten, tomaten en druiven verbouwd. Voor een groot deel ging het hierbij om glastuinbouw. Toen schaalvergroting om economische redenen nodig werd, maar wegens grondgebrek niet mogelijk was, gingen vele bedrijven over op het kweken van bloemen. In de jaren 1990 kwam aan de tuinbouw in Vleuten en De Meern een einde vanwege een grote stadsuitbreiding van Utrecht. (Zie hieronder) Een deel van de tuinders vestigde zich elders; anderen beëindigden hun bedrijf.

Vanaf ongeveer 1950 breidde de dorpskern van Vleuten zich uit en ontstond als eerste de buurt 'Wijk Achter 't Spoor'. In de jaren na de vorming van de gemeente Vleuten-De Meern in 1954 versnelde de groei van Vleuten; de nieuwbouwbuurten Odenvelt, Nieuwe Vaart, Hinderstein en De Tol zorgden voor bijna een verdubbeling van het aantal inwoners. Het van oorsprong landelijke en agrarische dorp veranderde in een plaats waar, behalve boeren en tuinders, ook forensen woonden.

In de tweede helft van de jaren 1990 begon de voorbereiding en uitvoering van het grote stadsuitbreidingsproject Leidsche Rijn door zowel de gemeente Utrecht als de gemeente Vleuten-De Meern. Voor de eeuwwisseling was de nieuwbouwlocatie Veldhuizen te De Meern grotendeels volgebouwd. Op 1 januari 2001 werd heel Vleuten-De Meern bij Utrecht ingelijfd. Daarbij behielden, krachtens een besluit van de toen nieuwgekozen Utrechtse gemeenteraad, Vleuten, De Meern en Haarzuilens hun status van woonplaatsen.

De naam Leidsche Rijn staat nu voor het deel van de grote stadsuitbreiding liggend tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en Vleuten-De Meern. In 2017 telt deze stadswijk Leidsche Rijn bijna 34.300 inwoners; Vleuten heeft er bijna 25.700 en De Meern ruim 21.300. Inclusief Haarzuilens en de polder Rijnenburg, beide behorend tot de wijk Vleuten-De Meern, telt het Utrechtse stadsdeel ten westen van het Amsterdam-Rijnkanaal in 2017 ruim 82.000 inwoners.

In het midden van dit stadsdeel, tussen Leidsche Rijn, De Meern en Vleuten in, ligt het Máximapark. Ten noorden van Vleuten ligt een tweede recreatiegebied, de zandafgraving de Haarrijnseplas. Aan de noordwestrand van de bebouwde kom van Vleuten begint het 'Landgoed Haarzuilens' van Natuurmonumenten, dat op de directe omgeving van Kasteel De Haar na vrij toegankelijk is. Een oud kerkpad dat Haarzuilens met de kerk van Vleuten verbond, nu een fietspad met de naam Haarpad, loopt over dit landgoed.

Vanaf 2017 worden in Vleuten twee nieuwe woonwijken gerealiseerd, namelijk Haarrijn ten noorden van de Haarrijnse Plas en Haarzicht ten zuiden van deze plas.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Kerkelijke gebouwen[bewerken]

Torenpleinkerk of Oude Sint-Willibrordkerk, een kerkgebouw van de Protestantse Wijkgemeente Vleuten, waarvan de uit omstreeks 1300 daterende toren een rijksmonument is en eigendom is van de gemeente Utrecht. In deze kerk bevindt zich een orgel van de orgelbouwer Gideon Thomas Bätz, dat eveneens een rijksmonument is. Het is oorspronkelijk gebouwd voor en geplaatst in 1809 in de Remonstrantse kerk van Utrecht aan de Kromme Nieuwe Gracht. In 1866 verhuisde dit kleine fraaie orgel naar Vleuten en vond daar een plaats in de toenmalige N.H. kerk die los stond van de toren en twee traveeën kleiner was dan de huidige kerk die weer de oorspronkelijke middeleeuwse omvang heeft en met de toren is verbonden. In 1972 werd dit orgel door Flentrop Orgelbouw te Zaandam gerestaureerd en op een galerij tegen de toren geplaatst. Eind 2016 is besloten dit orgel van G.T. Bätz opnieuw te laten restaureren door J.C. van Rossum Orgelbouw te Wijk en Aalburg. In 2009 is in de toren van de kerk een beiaard geïnstalleerd van de klokkengieter Petit & Fritsen. Het bleek de laatste beiaard voor Nederland van deze gieter die in 2014 genoodzaakt was zijn bedrijfsvoering te beëindigen.

Sint-Willibrordkerk, is een in 1884 in neo-gotische stijl gebouwde en in 1935 vergrote rooms-katholieke kerk met slanke spitse toren aan de Pastoor Ohllaan 34 in Vleuten.

Niet-kerkelijke gebouwen[bewerken]

  • Het voormalige gemeentehuis van de gemeente Vleuten-De Meern staat in Vleuten. Dit heeft sinds 2001 de functie van wijkbureau.
  • Ten westen van Vleuten, aan de oude weg naar Harmelen, ligt een 34 meter hoge dertiende-eeuwse donjon, genaamd de Hamtoren. Deze is, op een kleine aanbouw na, het enig overgeblevene van de ridderhofstad Den Ham.
  • Op de Hoge Woerd bij De Meern bevindt zich een in 2015 geopende reconstructie van het Romeinse castellum. Exacte plaats en omvang waren dankzij archeologische opgravingen bekend. De reconstructie is wat plaats en grootte betreft dan ook een getrouwe kopie. Op het binnenterrein van het castellum bevindt zich een hal waarin een Romeins schip is tentoongesteld. Dit werd bij het bouwrijp maken van een terrein in De Meern aangetroffen op de bodem van de vroegere rivier de Rijn.
  • De 18e-eeuwse boerderij Vleuterweide. Dit rijksmonument bevindt zich in het uiterste zuidoosten van de woonwijk Vleuterweide. Het ligt aan het kanaal Leidse Rijn op het adres Zandweg 200 in De Meern.

Straten, lanen, pleinen en parken[bewerken]

  • Burgemeester Verderlaan. Deze straat is een zijstraat van de Zandweg en heette eerst Kerkweg.[1] Deze weg eindigde namelijk precies op het punt van de Zandweg aan de Leidse Rijn, waartegenover aan de Rijksstraatweg de R.K. kerk van Oudenrijn lag. Toen in 1940 dit gebouw werd onttrokken aan kerkelijk gebruik in verband met de ingebruikneming van een nieuwe R.K. kerk in de bebouwde kom van De Meern, kreeg deze straat zijn huidige naam.

Het voormalige gemeentehuis van de gemeente Vleuten is sinds 2007 in gebruik als restaurant en zalencentrum, waar heden ten dage ook weer getrouwd kan worden.

Verenigingen[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Trein[bewerken]

Vleuten heeft ook een eigen treinstation: Station Vleuten. Hier stoppen de volgende treinen:

Bus[bewerken]

In Vleuten komen de volgende buslijnen:

  • Lijn 28: Vleuten NS - Vleuterweide - De Meern Oost - Parkwijk - Utrecht CS - Utrecht Centrum - Rijnsweerd - De Uithof P+R
  • Lijn 126: Maarssen NS - Vleuten De Tol - Vleuten NS
  • Lijn 127: Leidsche Rijn NS - Vleuten NS - Haarzuilens - Kockengen Roerdomp
  • Lijn 9: Vleuten NS - Vleuterweide - De Meern Oost - Papendorp - Utrecht CS
  • Lijn 111: Vleuten NS - Kasteel De Haar

Zie ook[bewerken]

Beluister

(info)