Panthéon (Parijs)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Panthéon
Het Panthéon
Het Panthéon
Plaats Quartier Latin, Parijs
Coördinaten 48° 50′ NB, 2° 21′ OL
Detailkaart
Panthéon (Parijs)
Panthéon (Parijs)
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Het Panthéon is een gebouw in het 5e arrondissement, midden in het Quartier Latin van de Franse hoofdstad Parijs. De architect Jacques-Germain Soufflot (1713-1780) bouwde het monument oorspronkelijk als een kerk gewijd aan Sainte-Geneviève. Het is nu meer bekend als begraafplaats van beroemde Fransen (pantheon). Soufflot wilde een klassiek gebouw realiseren met de lichtheid van een gotische kathedraal. Bij de bouw werden de open muren massiever uitgevoerd omwille van structurele redenen.

Geschiedenis[bewerken]

In 1744 beloofde koning Lodewijk XV dat als hij zou herstellen van zijn ernstige jichtaanval, op de plaats van de oude abdij van Sainte-Geneviève, een nieuwe kerk zou bouwen. De Markies van Marigny werd aangewezen om de belofte van de koning waar te maken, nadat hij hersteld was van zijn ziekte. Soufflot, een beschermeling van Marigny werd aangesteld om een ontwerp te maken, en de bouw van het Panthéon begon.

Het ontwerp bestond uit een Grieks kruis met een portiek van Korinthische zuilen. De afmetingen waren enorm, het gebouw moest 110 meter lang bij 84 meter breed worden, en 83 meter hoog. Alhoewel de funderingen al in 1758 gelegd waren, werd het pas in 1789 voltooid. De naam Panthéon verwijst naar het Pantheon in Rome waar het op moest gaan lijken. Uiteindelijk vertoont het meer overeenkomsten met de St Paul's Cathedral (Londen).

Het midden van de verticale staaf van het kruis op het dak van het Pantheon is het nulpunt van de Tranchotkaart. Het eerste vaste 0-punt van de driehoeksmeting ten behoeve van de Tranchot-Muffling kaarten. plm 1810. Kaarten gemaakt in opdracht van Napoleon ten behoeve van het Franse leger. Vanuit dit punt werden alle andere punten gemeten.

Het nieuwe regime na de Franse Revolutie zag in het imposante neoclassicistische gebouw een soort tempel ter ere van Frankrijk, en veranderde de functie van kerk naar mausoleum voor beroemde Fransen. Daarna is nog enkele keren van functie gewisseld, maar in 1885 werd het officieel een 'tempel' voor de grote Fransen.

Er is één Nederlander in het Panthéon begraven, namelijk Jan Willem de Winter uit Kampen.

Slinger van Foucault[bewerken]

In 1851 hing de Franse fysicus Léon Foucault (1819-1868) een gewicht aan een touw in de koepel op. De slinger leverde het bewijs dat de aarde om zijn as draait. De huidige bol dateert uit 1995.

Crypte[bewerken]

Panorama van het interieur van het Panthéon

Boven de ingang van het Panthéon staat de tekst Aux grands hommes la patrie reconnaissante, oftewel 'Voor de grote mannen, het dankbare vaderland'. In de immense crypte van het gebouw werd bestemd als laatste rustplaats voor de 'grote mannen' van Frankrijk, waaronder Soufflot zelf.

De uitdrukking 'grote mannen' is overigens niet letterlijk te nemen aangezien er ook een 'grote vrouw' in het Panthéon is opgenomen, namelijk de natuurkundige Marie Curie. Zij is tot nu toe de enige vrouw die deze eer te beurt viel op grond van haar eigen merites. De enige andere vrouw die in het Panthéon werd bijgezet was Sophie Berthelot, de echtgenote van de scheikundige en politicus Marcellin Berthelot. Nadat beiden op 18 maart 1907 overleden, kregen ze een gezamenlijk graf.

De beslissing om iemand bij te zetten in het Panthéon is in het verleden aan verschillende instanties en machtige personen (o.a Napoleon) overgelaten. In de Vijfde Republiek is het verlenen van deze (postume) eer voorbehouden aan de President van de Republiek.

Lijst van in het Panthéon opgenomen personen[bewerken]

De lijst hieronder bevat alle personen die ooit in het Panthéon opgenomen werden, zouden worden en diegenen die uit het Panthéon verwijderd werden

Bijzetting Caveau Naam Bijzonderheden
1791 Honoré Mirabeau Verwijderd in 1794 na ontdekking van zijn correspondentie met Lodewijk XVI, begraven in de Église Saint-Étienne-du-Mont.
1791 Crypte Voltaire
1792 Nicolas-Joseph Beaurepaire Verplaatsing van de overblijfselen naar het Panthéon niet uitgevoerd
1793 Louis Michel Le Peletier de Saint-Fargeau Vermoorde afgevaardigde, overblijfselen uit het Panthéon verwijderd
1793 Augustin-Marie Picot Verwijderd wegens beschuldiging van verraad
1794 Jean-Paul Marat Verwijderd wegens beschuldiging van verraad
1794 Crypte Jean-Jacques Rousseau
1806 V Claude-Louis Petiet
1806 V François Denis Tronchet
1807 V Jean-Étienne-Marie Portalis
1807 V Louis-Pierre-Pantaléon Resnier
1807 Louis-Joseph-Charles-Amable d'Albert Verwijderd uit het Panthéon
1807 V Jean-Baptiste-Pierre Bévière
1808 V Francois Barthélemy Beguinot
1808 V Pierre Jean George Cabanis
1808 V Gabriel-Louis Caulaincourt
1808 IV Jean-Frédéric Perrégaux
1808 V Antoine-César de Choiseul
1808 V Jean-Pierre-Firmin Malher Alleen een urn met zijn hart is aanwezig
1809 V Jean Baptiste Papin de Saint-Christau
1809 III Joseph-Marie, comte Vien
1809 III Pierre Garnier, comte de Laboissière
1809 III Jean Pierre, comte Sers Alleen een urn met zijn hart is aanwezig
1809 V Jérôme-Louis-François-Joseph, comte de Durazzo Alleen een urn met zijn hart is aanwezig
1809 III Justin-Bonaventure, comte Morard de Galles Alleen een urn met zijn hart is aanwezig
1809 III Emmanuel Crétet, comte de Champnol
1810 III Giovanni Baptista, cardinal Caprara
1810 III Louis-Joseph-Vincent-Leblon, comte de Saint-Hilaire
1810 III Jean-Baptiste, comte Treilhard
1810 XXII Jean Lannes, duc de Montebello
1810 III Charles-Pierre-Claret, comte de Fleurieu de La Tourette
1811 III Louis Antoine de Bougainville
1811 III Charles, cardinal Erskine of Kellie
1811 II Alexandre-Antoine Hureau, baron de Sénarmont Alleen een urn met zijn hart is aanwezig
1811 III Ippolito Antonio, cardinal Vicenti Mareri
1811 III Nicolas-Marie, comte de Songis des Courbons
1811 II Michel, comte Ordener
1812 II Jean-Marie-François Lepaige, comte Dorsenne
1812 IV Jean Guillaume De Winter, comte de Huessen
1813 II Hyacinthe-Hugues-Timoléon de Cossé, comte de Brissac
1813 II Jean-Ignace Jacqueminot, comte de Ham
1813 II Joseph-Louis Lagrange
1813 II Jean, comte Rousseau
1813 II François-Marie-Joseph-Justin, comte de Viry
1814 II Jean-Nicolas, comte Démeunier
1814 IV Jean-Louis-Ebenezer, comte Reynier
1814 II Claude-Ambroise Régnier, duc de Massa di Carrara
1815 II Antoine-Jean-Marie, comte Thévenard
1815 II Claude-Juste-Alexandre, comte Legrand
1829 Crypte Jacques-Germain Soufflot
1885 XXIV Victor Hugo
1889 XXIII Lazare Carnot Bijgezet bij de viering van het honderdjarig jubileum van de Franse Revolutie
1889 XXIII Théophile-Malo Corret de la Tour d'Auvergne Bijgezet bij de viering van het honderdjarig jubileum van de Franse Revolutie
1889 XXIII Jean-Baptiste Baudin Bijgezet bij de viering van het honderdjarig jubileum van de Franse Revolutie
1889 XXIII François Séverin Marceau-Desgraviers Bijgezet bij de viering van het honderdjarig jubileum van de Franse Revolutie, alleen zijn as is bijgezet.
1894 XXIII Marie François Sadi Carnot President, meteen bijgezet nadat hij vermoord was, kleinzoon van Lazare Carnot
1907 XXV Marcellin Berthelot Sophie Berthelot is gezamenlijk met haar man begraven
1908 XXIV Émile Zola In 1902 begraven in het familiegraf in het Cimetière de Montmartre
1920 Escalier Léon Gambetta Alleen hart
1924 XXVI Jean Jaurès
1933 XXV Paul Painlevé
1948 XXV Paul Langevin
1948 XXV Jean Perrin, Nobelprijswinnaar
1949 XXVI Félix Éboué Eerste zwarte persoon die werd bijgezet
1950 XXVI Victor Schoelcher Zijn vader is ook bijgezet in het Panthéon. Victor wilde bij zijn vader begraven worden
1952 XXV Louis Braille Bijgezet op de honderdste verjaardag van zijn dood
1964 VI Jean Moulin Moulin is gecremeerd in het crematorium van Pere-Lachaise. Op 19 december 1964, de twintigste bevrijdingsdag van Frankrijk, is zijn as bijgezet
1987 VI René Cassin Nobelprijswinnaar, bijgezet op de honderdste verjaardag van zijn geboorte
1988 VI Jean Monnet Bijgezet op de honderdste verjaardag van zijn geboorte
1989 VII Abbé Baptiste-Henri Grégoire Bijgezet bij de viering van het tweehonderdjarig bestaan van de Franse Revolutie.
1989 VII Gaspard Monge Bijgezet bij de viering van het tweehonderdjarig bestaan van de Franse Revolutie.
1989 VII Marie Jean Antoine Nicolas Caritat, markies de Condorcet Bijgezet bij de viering van het tweehonderdjarig bestaan van de Franse Revolutie.
1995 VIII Pierre Curie Nobelprijswinnaar. Oorspronkelijk begraven in Sceaux.
1995 VIII Marie Curie Nobelprijs winnaar. Eerste vrouw die op grond van haar verdiensten is bijgezet (niet de eerste vrouw die is bijgezet). Oorspronkelijk begraven in Sceaux.
1996 VI André Malraux Politicus en schrijver
2002 XXIV Alexandre Dumas père

Bijzonderheden[bewerken]

Caveau IV staat bekend als de caveau gereserveerd voor protestanten. De caveaus aan de linkerzijde, nummers XIV tot en met XXI zijn voorlopig nog leeg.

Zie ook[bewerken]

Externe verwijzingen[bewerken]