Jean Monnet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het gelijknamige begrip uit de spoorwegen, zie Jean Monnet (spoorwegen).

Jean Omer Marie Gabriel Monnet (Cognac (Charente), 9 november 1888 – bij Parijs, 16 maart 1979) was een Frans zakenman, diplomaat en politiek adviseur.

Achtergrond[bewerken]

Jean Monnet, Europese ereburger

Monnet was door zijn vader voorbestemd om hem op te volgen aan het hoofd van het familiebedrijf, de cognacfirma Monnet & Cie. Op zestienjarige leeftijd stopte hij met studeren en werd in de leer gezonden bij het Londense filiaal van de firma. Naar eigen zeggen bewonderde hij de Engelse manier van zakendoen.

Hij was medisch ongeschikt bevonden voor militaire dienst. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog zocht hij contact met de Franse regering met een voorstel om de bevoorrading vanuit Engeland te verbeteren. Hij kreeg daarop een belangrijke functie als economisch intermediair tussen Frankrijk en zijn bondgenoten.

Volkenbond[bewerken]

Van 1919 tot 1923 was Monnet plaatsvervangend secretaris-generaal van de Volkenbond. Hij schreef later dat hij teleurgesteld was over het gebrek aan wil tot samenwerking in vredestijd tussen de geallieerden van de oorlog. In het interbellum behartigde hij de familiezaak en was hij tevens nauw betrokken bij het herorganiseren van de nationale financiën in enkele Europese landen.

Monnet werd in 1929 verliefd op de echtgenote van een Italiaanse zakenpartner, en de liefde was wederzijds. Echtscheiding zonder wederzijdse toestemming was in die tijd juridisch moeilijk. Uiteindelijk trouwde het koppel in 1934 in Moskou, nadat de bruid op dezelfde dag de Sovjet-Russische nationaliteit had aangenomen en burgerlijk van haar man gescheiden was.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog trachtte Monnet, met de goedkeuring van Winston Churchill, de Franse president te overtuigen tot een volledige staatkundige unie tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, om als één natie de Duitse aanvaller te bestrijden. Het plan mislukte op het laatste moment door het aftreden van de president ten voordele van Philippe Pétain, die een snel vredesverdrag met Duitsland voorstond.

Teleurgesteld bood Monnet de Britse regering zijn diensten aan. Die zond hem naar de Verenigde Staten, waar hij bij president Franklin Delano Roosevelt lobbyde om de Amerikaanse oorlogsinspanning in Europa op te drijven. Na de Amerikaanse invasie in Noord-Afrika vroegen de Amerikanen Monnet te bemiddelen in een intern Frans machtsconflict. Monnet steunde de kandidatuur van Charles de Gaulle en werd vertegenwoordiger van de vrije Franse regering in Washington.

Plaque ter nagedachtenis van Jean Monnet

In december 1944 werd hij belast met het uitwerken van plannen voor Frankrijks naoorlogs economisch herstel. In 1946 kreeg hij de leiding bij de uitvoering van dat plan (het “Plan de la modernisation et de l'équipement”). Monnet werd daarna samen met Robert Schuman de ontwerper van het Schumanplan, dat leidde tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Van 1952 tot 1955 was hij voorzitter van de Hoge Autoriteit van de EGKS.

EEG[bewerken]

Samen met Robert Schuman wordt Monnet tot de vaders van de Europese Economische Gemeenschap gerekend. Het was ook Monnet die voorstelde een Europese gemeenschap voor Atoomenergie op te richten. Dit Euratom werd samen met de EEG als een 'package deal' voorgesteld en leidde ertoe dat Frankrijk instemde met het EEG-verdrag.

Ook stichtte Monnet een particuliere organisatie ter bevordering van de Europese integratie, omdat hij vond dat de EGKS op politiek vlak niet genoeg vorderde.

Hij werd onderscheiden met de Erasmusprijs in 1977. Naar Monnet werden leerstoelen aan verschillende Europese universiteiten genoemd. Tevens werd de Eurocity-trein Brussel-Bazel naar hem genoemd. Ook zijn er straten naar hem vernoemd: in het Limburgse dorp Herten, in de wijk Kanaleneiland in Utrecht en in Rotterdam.

Onderscheidingen[bewerken]

Monnet ontving meerdere onderscheidingen.

Onder meer ontving hij in 1953 de Internationale Karelsprijs Aken. In 1973 riep de Raad van Europa hem uit tot Ereburger van Europa. Tot nu toe (stand 2010) werd deze onderscheiding slechts aan Monnet en aan Helmut Kohl (1998) toegekend.

Documentaire[bewerken]

Een recente (2011) Amerikaanse documentaire van Don C. Smith (Denver University) over leven en werken van Jean Monnet: http://www.law.du.edu/index.php/jean-monnet-father-of-europe

Bronnen, noten en/of referenties
Personen die zijn begraven in het Panthéon

1791: Honoré Gabriel de Riqueti, graaf van Mirabeau · Voltaire · 1793: Louis-Michel Lepeletier de Saint-Fargeau · Auguste Marie Henri Picot de Dampierre · 1806: François Denis Tronchet · Claude-Louis Petiet · 1807: Jean-Baptiste-Pierre Bevière · Louis-Joseph-Charles-Amable d'Albert de Luynes · Jean-Étienne-Marie Portalis · Louis-Pierre-Pantaléon Resnier · 1808: Antoine-César de Choiseul-Praslin · Jean-Frédéric Perregaux · Jean-Pierre Firmin Malher · Pierre Jean Georges Cabanis · François Barthélemy Beguinot · 1809: Girolamo Luigi Durazzo · Jean-Baptiste Papin · Joseph-Marie Vien · Pierre Garnier de Laboissière · Justin Bonaventure Morard de Galles · Jean-Pierre Sers · Emmanuel Crétet · 1810: Louis Charles Vincent Le Blond de Saint-Hilaire · Jean Lannes · Giovanni Battista Caprara · Charles Pierre Claret de Fleurieu · Jean-Baptiste Treilhard · 1811: Nicolas Marie Songis des Courbons · Charles Erskine de Kellie · Alexandre-Antoine Hureau de Sénarmont · Michel Ordener · Louis Antoine de Bougainville · Ippolito Antonio Vincenti-Mareri · 1812: Jan Willem de Winter · Jean Marie Pierre Dorsenne · Auguste Jean-Gabriel de Caulaincourt · 1813: Joseph-Louis Lagrange · Jean-Ignace Jacqueminot · Hyacinthe-Hughes Timoléon de Cossé-Brissac · Justin de Viry · Jean Rousseau · Frédéric Henri Walther · 1814: Jean-Nicolas Démeunier · Jean Louis Ébenezel Reynier · Claude Ambroise Régnier · 1815: Claude Juste Alexandre Legrand · Antoine-Jean-Marie Thévenard · 1829: Jacques-Germain Soufflot · 1885: Victor Hugo · 1889: Théophile Malo Corret de La Tour d'Auvergne · Lazare Carnot · Jean-Baptiste Baudin · François Séverin Marceau · 1894: Marie François Sadi Carnot · 1907: Marcellin Berthelot · 1908: Émile Zola · 1920: Léon Gambetta · 1924: Jean Jaurès · 1933: Paul Painlevé · 1948: Paul Langevin · Jean Perrin · 1949: Félix Éboué · Victor Schoelcher · 1952: Louis Braille · 1964: Jean Moulin · 1987: René Cassin · 1988: Jean Monnet · 1989: Henri Grégoire · Gaspard Monge · Nicolas de Condorcet · 1995: Marie Curie · Pierre Curie · 1996: André Malraux · 2002: Alexandre Dumas père · 2011: Aimé Césaire