Parallelle Levens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Fantasieportret van Plutarchus uit de vertaling van diens Parallelle Levens uit 1565.

Parallelle Levens (Grieks: Βίοι Παράλληλοι; Latijn: Vitae Parallelae), of 'Levensverhalen van de nobele Grieken en Romeinen', vaak simpelweg vertaald als 'Biografieën' is een serie biografieën van beroemdheden uit de Griekse en Romeinse geschiedenis geschreven door de Griekse filosoof Plutarchus, op het einde van de 1ste eeuw. Er is ook een vertaling naar oud Nederlands uit 1603 door M.Iaques Amyot, abt van Bellozane

Thema[bewerken]

Het boek bestaat uit 23 paren biografieën, telkens bestaande uit het levensverhaal van een Griekse en Romeinse beroemdheid, en uit 4 ongepaarde biografieën. De biografieën werden in paren geschreven van personen wier leven enigszins gelijkend zijn, om gemeenschappelijke morele waarden of falingen te belichten, bv. Julius Caesar en Alexander de Grote, Perikles en Quintus Fabius Maximus Cunctator, Cicero en Demosthenes, etc. Plutarchus heeft speciale aandacht voor anekdoten en pittige details uit het privé-leven van zijn personages, die de lezer vaak met een korreltje zout dient te nemen.

Motivatie[bewerken]

Hoewel Parallelle Levens een belangrijk historisch werk is, was het hoofddoel van Plutarchus ethisch. Door beroemde Romeinen met beroemde Grieken te vergelijken, hoopte Plutarchus voorbeelden van goed gedrag te geven. Op die manier wou hij wederzijds respect tussen Grieken en Romeinen aanmoedigen. Ook wou hij aantonen dat het verre verleden van Griekenland de vergelijking kon doorstaan met het meer recente en daarom schijnbaar meer impressionante verleden van de Romeinen.

Inhoud[bewerken]

Plutarchus gaf eerst details over de geboorte, jeugd, de grootste verwezenlijkingen en dood van zijn hoofdpersonages, waarna een vergelijking volgde. Dit werd aangevuld met verschillende ethische overpeinzingen en anekdotes.

Dit is een lijst met de personen die besproken worden in Parallelle Levens:

Grieks Romeins
Theseus Romulus
Lycurgus Numa Pompilius
Solon Poplicola
Themistocles Camillus
Perikles Fabius Maximus
Alcibiades Coriolanus
Timoleon Aemilius Paulus
Pelopidas Marcellus
Aristides Cato de Oude
Philopoemen Flamininus
Pyrrhus Gaius Marius
Lysander Sulla
Cimon Lucullus
Nicias Crassus
Eumenes Quintus Sertorius
Agesilaüs II Pompeius
Alexander de Grote Julius Caesar
Phokion Cato de Jongere
Agis IV en Cleomenes III Tiberius Gracchus en Gaius Gracchus
Demosthenes Cicero
Demetrios I Marcus Antonius
Dionysios van Syracuse Brutus
Aratos en Artaxerxes II Galba en Otho

Nederlandse vertalingen[bewerken]

Gerard Janssens heeft de Parallelle levens integraal uit het Grieks overgezet naar het Nederlands. Zijn negendelige vertaling verscheen in 2006-2014 bij Chaironeia:

  • Deel I: Demosthenes, Cicero, Alexander de Grote, Caesar
  • Deel II: Nikias, Crassus, Agesilaos, Pompeius
  • Deel III: Dion, Brutus, Demetrios, Marcus Antonius
  • Deel IV: Marius, Sulla, Pyrros, Lysander, Aratos
  • Deel V: Perikles, Fabius Maximus, Alkibiades, Coriolanus, Artaxerxes
  • Deel VI: Cato Maior, Cato Minor, Aristeides, Fokion, Galba, Otho
  • Deel VII: Lycurgus, Numa, Eumenes, Sertorius, Agis, Kleomenes, Tiberius en Gaius Gracchus
  • Deel VIII: Theseus, Romulus, Solon, Publicola, Kimon en Lucullus
  • Deel IX: Themistokles, Camillus, Timoleon, Aemilius Paulus, Pelopidas, Marcellus, Filopoimen en Flamininus

Een gedeeltelijke vertaling (21 biografieën) verscheen in 2007-08 door toedoen van Hedwigis Wilhelmina Antonia Van Rooijen-Dijkman. Onder de titels Beroemde Romeinen en Beroemde Grieken bevatten ze de levens van Lykourgos, Solon, Themistokles, Perikles, Alkibiades, Agisilaos, Alexander, Pyrrhos, Filopoimen, Camillus, Fabius Maximus, Cato de Oudere, Titus Flamininus, Marius, Sulla, Cicero, Pompeius, Caesar, Cato de Jongere, Brutus en Marcus Antonius.

Eerder bezorgden Herman Bosscha, Everwinus Wassenbergh en Reinier Vinkeles een volledige vertaling in dertien delen, onder de titel De levens van doorluchtige Grieken en Romeinen, onderling vergeleeken (1789-1809):

Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Parallelle Levens op Wikisource