Persoonlijke beschermingsmiddelen

Imker in beschermende kleding

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) worden ingezet zowel in de privésfeer als bij professioneel gebruik. Ze zijn ontwikkeld om restrisico's af te dekken. Met andere woorden: PBM beschermen de drager tegen risico's wanneer andere maatregelen, zoals eliminatie of substitutie van het gevaar of collectieve beschermingsmiddelen, onvoldoende zijn.

Toepassing

Persoonlijke beschermingsmiddelen worden ontwikkeld om de drager tegen risico's te beschermen. Er zijn acht typen PBM, namelijk hoofdbescherming, oog- en gelaatbescherming, gehoorbescherming, ademhalingsbescherming, beschermende kleding (lichaamsbescherming), handbescherming, voetbescherming en valbescherming. Binnen deze typen bestaan verschillende middelen die één of meerdere risico's afdekken; bijvoorbeeld bescherming tegen chemische of biologische agentia, hitte of vuur. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen zelf geen nieuwe gevaren met zich meebrengen.

Voorbeelden

Veilig werken in het Polygoonjournaal (1957)

Een brandweerman draagt bijna een helm en hitte- en vlamwerende kleding, bij zware hitte bovendien een hitte- of stralingsbestendig pak, en als de ademhaling gevaar kan lopen een ademluchttoestel.

Industrie en productie

In de vleesindustrie worden bijvoorbeeld beschermende gevlochten metalen handschoenen ingezet voor het uitbenen van karkassen. Schilders gebruiken bij het schuren FFP-maskers voor neus en mond of andere ademhalingbeschermende middelen, afhankelijk van de soort stoffen waar men mee omgaat.

Bouw

In de bouw worden persoonlijke beschermingsmiddelen veel gebruikt vanwege de risico’s van vallende voorwerpen, lawaai, stof en werkzaamheden op hoogte. Werknemers dragen bijvoorbeeld veiligheidsschoenen, helmen, gehoorbescherming en valbeveiliging om letsel te voorkomen. PBM worden daarbij ingezet als aanvullende maatregel wanneer bron- of collectieve bescherming onvoldoende is.

Metaal en laboratoria

Een lasser maakt vaak gebruik van een laskap, en ook bij het ontbramen van metaal zal een veiligheidsbril niet mogen ontbreken. Iemand die in een laboratorium met (wellicht gevaarlijke) stoffen werkt, moet een labjas dragen en een labbril.

Geluidsbelasting

In een omgeving waar een hoge geluidsdruk (>85 dB(A)) heerst, is het niet toegestaan om zonder adequate gehoorbescherming te werken. In discotheken wordt deze norm overigens vaak overschreden zonder dat er eisen gesteld worden ten behoeve van de bezoekers.

Voedingsindustrie

In de voedingsindustrie worden persoonlijke beschermingsmiddelen ingezet om risico’s in productieomgevingen te beheersen en contaminatie te voorkomen. Zo worden onder meer handschoenen, schorten en kleurgecodeerde hulpmiddelen gebruikt om kruisbesmetting tussen productiezones te beperken en productveiligheid te ondersteunen.

Gezondheidszorg

Ook binnen de gezondheidszorg worden persoonlijke beschermingsmiddelen op grote schaal toegepast. Zorgverleners gebruiken onder meer handschoenen, mondmaskers, beschermende jassen en oogbescherming om besmetting met infectieuze agentia te beperken. Het gebruik van PBM speelt een belangrijke rol bij infectiepreventie in ziekenhuizen, verpleeghuizen en laboratoria, bijvoorbeeld tijdens uitbraken van overdraagbare aandoeningen.

Wet- en regelgeving

In Nederland is de Arbowetgeving van toepassing. Deze dwingt de werkgever en de werknemer te voldoen aan voorschriften waaruit de verplichting voortvloeit om enerzijds het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen mogelijk te maken en anderzijds deze ook zo veel mogelijk te gebruiken.

In België zijn de algemene bepalingen en veiligheidsvoorschriften met betrekking tot persoonlijke beschermingsmiddelen beschreven in de Codex over het welzijn op het werk Boek IX.- Collectieve bescherming en individuele uitrusting Titel 2.– Persoonlijke beschermingsmiddelen.

De vereisten met betrekking tot het in de handel brengen en op de markt aanbieden van persoonlijke beschermingsmiddelen zijn terug te vinden in de Verordening 2016/425 van het Europees Parlement en de Raad, die op 9 maart 2016 is aangenomen.

Typen beschermingsmiddelen

Een zaaghelm met gehoorbeschermers en een gezichtsbeschermer

Metalen anti-snijhandschoen

Hoofdbescherming

• Helm
• Veiligheidshelm

Gehoorbescherming

• Gehoorbeschermers

Gelaatsbescherming

• Vizier

Oogbescherming

• Veiligheidsbril of overzetbril
• Lasbril

Ademhalingsbescherming

• Ademluchttoestel
• Gasmasker
• Stofmasker

Handbescherming

• Handschoen
  • Ovenwant
  • Werkhandschoen
  • Medische handschoen

Beenbescherming

• Kettingzaagbroek
• Kniebeschermer
• Scheenbeschermers

Voetbescherming

• Zaaglaarzen, voor bescherming bij het gebruik van een kettingzaag
• Veiligheidsschoen

Valbescherming

• Veiligheidsharnas, voor bescherming bij het betreden van hoge plaatsen of dunne daken (dakwerken)

Een Amerikaanse brandweerman in brandweerkleding

Integraalbescherming

Sommige middelen beschermen het hele lichaam of een groot deel ervan:

• Brandweerkleding
• Chemicaliënpak
• Gaspak
• Wetsuit
• Duikpak

Sport

• Scheenbeschermer
• Toque
• Bokshandschoen
• Bitje

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Personal protective equipment van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.