Pieter Pourbus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De annunciatie, 1552

Pieter Jansz. Pourbus, Poerbus of Poerbusse (Gouda, circa 1523 - Brugge, 30 januari 1584) was een Nederlands-Vlaams kunstschilder, beeldhouwer, tekenaar en cartograaf.

Hij vestigde zich al op jonge leeftijd in Brugge en trouwde daar de dochter van zijn leermeester Lanceloot Blondeel. Zelf was hij de leermeester van zijn zoon Frans Pourbus de Oudere en zijn kleinzoon Frans Pourbus de Jongere. Hij verwierf niet alleen betekenis als schilder, maar was ook een verdienstelijk cartograaf en landmeter.

De werken van Pourbus en zijn leermeester Blondeel behoren tot het maniërisme. Veel van zijn werken bevinden zich in het Groeningemuseum te Brugge. Het Museum Gouda bezit enkele werken van hem, waaronder een luik met de annunciatie.

Historicus Ignatius Walvis beschrijft het schilderij met St. Hubrecht dat de schilder voor de Sint-Janskerk in Gouda vervaardigde. Het werk is na de reformatie in Delft terechtgekomen en ook door Karel van Mander beschreven. Ook in de Sint-Jakobskerk, de Onze-Lieve-Vrouwekerk en de Sint-Gilliskerk in Brugge zijn werken van hem te bezichtigen.

Werken van Pourbus[bewerken]

Epitaafschilderij voor Zeghere van Male en zijn gezin (1578), door Pieter Pourbus de Oude (Sint-Jakobskerk, Brugge)
  • 1545: De Zeven Blijdschappen van Maria (Doornik, kathedraal Notre-Dame)
  • 1551: Het Laatste Oordeel (Brugge, Groeningemuseum)
  • 1552: Luik met Annunciatie (Gouda, Museum Gouda)
  • 1556: Confrerie van het Heilig Bloed (2 luiken), Brugge (Museum van de Edele Confrerie van het Heilig Bloed)
  • 1556: Van Belle-triptiek (Brugge, St.-Jacobskerk)
  • 1559: Triptiek van Sacraments-broederschap van de Sint-Salvatorskerk
  • 1561-1571: Heraldische kaart van het Brugse Vrije
  • 1562: Het Laatste Avondmaal
  • 1564: Veelluik van de abdij van Hemelsdaele (Brugge, St. Gilliskerk)
  • 1570: Triptiek met de Kruisafneming
  • voor 1572: Doop van de Heilige Eustachius
  • 1571: Fragment van de Grote Kaart van het Brugse Vrije (Brugge, Stadsarchief)
  • 1574: Damhouder-triptiek (Brugge, Onze-Lieve-Vrouwekerk)
  • 1578: Epitaafschilderij van Zeghere van Male
  • 1580: Plan van de Duinenabdij

Portretten

Portret van een man (Dominicus Lampsonius?), 1565, The Phoebus Foundation
  • 1551: Portretten van Jan van Eyewerve en Jacquemyne Buuck
  • 1555: Portret van J. van den Heede
  • 1555: Portret van een jonge geestelijke
  • 1558: Portretten van Pieter Dominicle en Livina van der Beke
  • 1560: Portretten van Christoffel Ghuys en Elisabeth van Male
  • 1565: Portret van een zesentwintigjarige vrouw
  • 1565: Portret van Jacob Reyvaert (?)
  • 1565: Portret van een man (Dominicus Lampsonius?) (The Phoebus Foundation)
  • 1565-1570: Portretten van Remigius Ommejaghere en Petronella Heve en kinderen
  • 1568: Portretten van Juan Lopez Gallo en zijn zonen
  • 1567: Portret van François van der Straten
  • 1573: Portretten van Anselmus de Boodt, echtgenote Johanna Voet en kinderen
  • 1574: Portret van Christian van der Goes, schout van Delft
  • 1575: Portret van lid van de familie Busdin
  • 1583: Portret van Jacob van der Gheenste (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten)

Tentoonstellingen[bewerken]

Van 13 oktober 2017 tot 22 januari 2018 organiseerde het Groeningemuseum in Brugge de tentoonstelling Pieter Pourbus en de vergeten meesters. Daarna organiseerde het Museum Gouda vanaf 17 februari 2018 (tot 17 juni 2018) de tentoonstelling Pieter Pourbus. Meester-schilder uit Gouda. Ter gelegenheid van deze tentoonstelling verscheen een gelijknamige publicatie. Voor Nederland was dit de eerste maal dat het werk van Pourbus tentoongesteld werd.

Bibliografie[bewerken]

  • Paul HUVENNE, Pieter Pourbus 1524-1584, Gemeentekrediet, Brugge, 1984, 335 blz.
  • Maximiliaan P. J. MARTENS en Paul HUVENNE (olv), Van Memling tot Pourbus. Brugge en de Renaissance", 2 delen. Ludion/Stichting Kunstboek, Brugge/Gent, 1998, 320 blz (dl. 1) en 256 blz (dl.2).
  • Vergeten meesters. Pieter Pourbus en de Brugse schilderkunst 1525-1625, Catalogus, Snoeck Publishers, 2017.
  • Paul ABELS [et al.], Pieter Pourbus. Meester-schilder uit Gouda/Master painter of Gouda, Gouda, 2018.
  • Hanna DE VOS, Pieter Pourbus en de vergeten meesters, in: Brugge die Scone, 2017.

Varia[bewerken]

In Brugge werd in 1900 de Koeisteertstraat omgedoopt in Pieter Pourbusstraat. In Gouda werd in 1960 de Pieter Pourbusstraat naar hem genoemd.