Ruimtestation

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Beluister

(info)

Een ruimtestation is een ruimtevaartuig dat bedoeld is om voor korte of langere tijd te worden bemand. De bemanning reist van en naar het ruimtestation in een apart ruimtevaartuig. Er is er momenteel (eind 2018) één, het Internationaal ruimtestation ISS, als stations die nog niet bemand zijn geweest maar waar eventueel nog een bemanning naar toe zal gaan niet worden meegerekend.

Het ISS bevindt zich in een baan om de Aarde (net als bij voormalige ruimtestations het geval was), maar er zijn plannen voor een Lunar Orbital Platform-Gateway in een baan om de Maan.

Kenmerken[bewerken]

In de praktijk zijn ruimtestations onbemand gelanceerd, hoewel het theoretisch mogelijk is om ruimtestations met bemanning en al te lanceren. Tot op heden draai(d)en alle ruimtestations in een lage baan om de aarde, op een hoogte van maximaal 440 kilometer. Behalve dat hier minder energie voor de lancering nodig is blijven ze ook binnen het relatief stralingsarme gebied binnen de Van Allen-gordels, zodat de bewoners minder aan kosmische straling blootgesteld worden. Het is echter wel mogelijk om ze in een hogere baan om de aarde te laten draaien, of zelfs rond een ander hemellichaam. Het is ook mogelijk bij twee hemellichamen waarvan de een om de ander draait (bijvoorbeeld de Maan om de Aarde of de Aarde om de Zon), een ruimtestation in een vaste relatieve positie ten opzichte van beide mee te laten draaien met het kleinste hemellichaam. Per tweetal hemellichamen zijn er vijf relatieve posities mogelijk, de zogenaamde lagrangepunten.

De eerste ruimtestations zijn in hun geheel gelanceerd, de latere zijn in gedeelten gelanceerd en in de ruimte samengesteld. Ruimtestations zijn in de praktijk niet ontworpen om op de aarde of op een ander hemellichaam te landen. Ze keren aan het eind van hun levensduur terug in de atmosfeer, en vallen daar uiteen. Dat kan gecontroleerd gebeuren, zodanig dat de eventuele brokstukken die de reis door de dampkring overleven terechtkomen in een onbewoond deel van de aarde (meestal het zuidelijke deel van de Grote Oceaan). In de praktijk is het echter enkele keren gebeurd dat brokstukken van een ruimtestation in bewoond gebied terechtkwamen.

Geschiedenis[bewerken]

Sinds het begin van de ruimtevaart in de jaren vijftig worden er al plannen voor ruimtestations gemaakt. Voorheen was er al sprake van ruimtestations in sciencefiction verhalen sinds de tijd van Jules Verne. Na de oorlog werden er door o.a. Wernher von Braun voorstellen gedaan voor reusachtige draaiende wielen in een baan om de Aarde waarin kunstmatige zwaartekracht zou heersen. Ze zouden als tussenstation moeten fungeren tussen de Aarde en de Maan en planeten. De V.S. koos echter voor het opzetten van het Apolloprogramma dat astronauten rechtstreeks naar de Maan kon brengen. Na het Apollotijdperk waren er nog plannen genoeg om grote ruimtestations te bouwen zoals bv. voorgesteld in de jaren zeventig door de Amerikaanse natuurkundige Gerard O'Neil. Deze voorzag zelfs ware ruimtekolonies waar grote aantallen mensen een begin zouden maken met de kolonisatie van het zonnestelsel. Wegens de kosten bleef de verwezenlijking beperkt tot eerst het Amerikaanse Skylab en de Russische Mir, en later onder meer het huidige ISS.

Overzicht van ruimtestations[bewerken]

naam natie lancering bijzonderheden
Saljoet 1 Sovjet-Unie 19 april 1971 Eén keer bemand, 23 dagen lang
Saljoet 2 Sovjet-Unie 3 april 1973 Militair (codenaam: Almaz). Kon niet worden gestabiliseerd. Nooit bemand.
Skylab Verenigde Staten 14 mei 1973 Samengesteld uit ongebruikt Apollo-materiaal. Drie keer bemand. Stortte ongecontroleerd neer boven West-Australië.
Saljoet 3 Sovjet-Unie 24 juni 1974 Militair (codenaam: Almaz 2). Eén keer bemand.
Saljoet 4 Sovjet-Unie 26 december 1974 Twee keer bemand.
Saljoet 5 Sovjet-Unie 22 juni 1976 Militair (codenaam: Almaz 3). Twee keer bemand.
Saljoet 6 Sovjet-Unie 29 september 1977 Eerste ruimtestation waar twee ruimtevaartuigen aan konden koppelen. Vijf "permanente" bemanningen, elf "visite"-bemanningen.
Saljoet 7 Sovjet-Unie 19 april 1982 Vergelijkbaar met Saljoet 6. Tot 1991. Zes "permanente" bemanningen, vier "visite"-bemanningen.
Mir Sovjet-Unie/
Rusland
19 februari 1986

(eerste module)

Uit meerdere modulen samengesteld. Is bezocht door tientallen bemanningen. Negen keer bezocht door Spaceshuttle. Op 23 maart 2001 gecontroleerd neergestort boven zuidelijk deel van Grote Oceaan.
Internationaal ruimtestation ISS internationaal
(16 landen)
20 november 1998

(eerste module)

Permanent bemand sinds 2 november 2000.
Tiangong 1 China 29 september 2011 Tot 2018. Bezocht op één onbemande en twee bemande vluchten.

Trivia[bewerken]

  • De Amerikaans schrijver Edward Everett Hale vertelt, reeds in 1869, in het kortverhaal The Brick Moon over een van bakstenen gebouwd ruimtestation, bedoeld als hulp bij de navigatie op zee. Het was de eerste fictieve beschrijving van een ruimtestation.

Externe links[bewerken]

Mir[bewerken]

International Space Station[bewerken]

Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)