Slot Mariënburg (Malbork)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Kasteel van de Duitse ridderorde in Malbork
Werelderfgoed cultuur
Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg
Land Vlag van Polen Polen
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 847
Inschrijving 1997 (21e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Slot Mariënburg is een groot kasteel (en museum) in de Poolse stad Malbork aan de rivier Nogat en opgericht in 1274. Malbork heette oorspronkelijk Mariënburg (Duits: Marienburg) en was het hoofdkwartier van de kruisridderstaat van de Duitse Orde. Het kasteel van de Orde is een toeristische trekpleister en staat op de werelderfgoedlijst.

Geschiedenis van het Slot[bewerken]

De Marienburg was het bestuurlijk centrum (de 'Hochburg') van de staat van de Duitse Orde (Ordensstaat) en verkeersgeografisch verbonden met enkele tientallen andere kastelen in wat later Oost-Pruisen en West-Pruisen zou gaan heten. In de Dertienjarige Oorlog werd in 1457 de Marienburg door de Poolse koning veroverd. De Duitse Orde verplaatste toen haar bestuurlijke centrum naar Koningsbergen in wat toen Oost-Pruisen heette.
Het behoud, de verbouwingen en de betwistbare restauratie van dit slot zijn een voorbeeld van hoe op ideologische gronden omgesprongen wordt met historisch erfgoed. Eerst werd het slot verder uitgebouwd als Poolse vesting. Later werd het voor militaire doeleinden gebruikt als fabriek en opslagplaats. Het verviel en onnutte en bouwvallige delen werden afgebroken. Bouwmateriaal werd hergebruikt voor nieuwe gebouwen elders. Bij de eerste Poolse deling, in 1772, viel het restant samen met de provincie West-Pruisen aan het koninkrijk Pruisen toe. De Pruisische staatsbouwmeester David Gilly wist in 1794 belangstelling te wekken in Berlijn en daar vooral aan het koninklijke hof wat voorlopig verder verval voorkwam. Theodor von Schön, president van de provincie Oost- en West-Pruisen, wist daarna afbraakplannen tegen te gaan en de belangstelling in Pruisische adellijke en hofkringen levend te houden. Pas toen de Marienburg politieke betekenis kreeg als symbool van de Duitse en Pruisische aanwezigheid tegenover Polen, werd de weg geopend voor herstel. Eerst waren het nog kleine restauraties die de hele 19de eeuw door op kleine schaal uitgevoerd werden. Na de stichting van het Duitse Keizerrijk in 1870, kwam een ingrijpend restauratieprogramma tot stand. Eigenlijk was het in veel opzichten een herbouw op grond van zeer radicale interpretaties van het 13de- en 14de-eeuwse origineel. Bouwmeester Conrad Steinbrecht maakte, met als opdrachtgever de Duitse keizer Wilhelm II, tussen 1882 en 1922 een imposant Duits nationaal monument van het gebouwencomplex.

Tijdens het Duitse nationaal-socialisme (1933-1945) benutte men het gebouwencomplex voor partijgebonden manifestaties en evenementen en kreeg het de status van een Ordensburg. [1]Begin 1945 werd de burcht door bombardementen van het Sovjet-leger half verwoest. Oost-en West-Pruisen werden daarna door Polen ingelijfd en sindsdien is de burcht opnieuw hersteld als een wat ongemakkelijk element in de Poolse geschiedenis, die de Duitse Orde traditioneel als een erfelijke bedreiging van Polen voorstelde.

Referenties[bewerken]

  1. Colin Philpott, Hitlers ruïnes. De gebouwen die de nazi's nalieten, 2017, blz 91
Het kasteel