Spoorlijn Luleå - Narvik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Malmbanan
Luleå - Narvik (Ertsspoorlijn)
Spoorlijn Luleå - Narvik op de kaart
Totale lengte473,0 km
Spoorwijdte1435 mm
Aangelegd doorEuropa Railway Company,
Statens Järnvägar (SJ),
Norges Statsbaner (NSB)
Geopend1888 / 1903
Huidige statusin gebruik
Helling in stijgingspercentage10 / 15 ‰
Geëlektrificeerdja
Aantal sporen1
Baanvaksnelheid135 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloedingEbicab 700
OmgrenzingsprofielZweden: SE-A/SEa
Noorwegen: GB en NO1
BeladingsklasseG (30 t aslast & 12,0 t/m)[1] [2]
Treindienst doorSJ, NSB, Veolia, MTAB, Green Cargo
Traject
BSicon .svgBOOT in de Botnische Golf
WSL+lBSicon .svg
DSTBSicon .svg Svartön ertshaven
STRKDSTa SSAB (hoogoven)
ABZg+lSTRr
BHFBSicon .svg 0.0 Luleå Centrum
BHFBSicon .svg Notviken (alleen gebruikt bij Norrtåg)
BSicon .svgSTRKDSTalDAMPF Karlsvik voormalig ertshaven
STRDST Gammelstad kombiterminal
BS2lBS2r GKj museum en goederenspoor
BHF 9.0 Gammelstad
HST 14.0 Sunderbyn Sjukhus
HST 19.0 Norra Sunderbyn
HST 28.0 Sävast
SPLa 3.0
vSTR-ABZg+l lijn naar Bräcke
vSTR-BHF 36.0 Boden
SPLe 0.0
HST 40.0 Buddbyn
ABZgr Haparandalijn naar Morjärv en Haparanda
HST 44.0 Holmfors
HST 54.0 Ljuså
HST 67.0 Gransjö
HST 75.0 Sandträsk
HST 85.0 Gullträsk
HST 95.0 Lakaträsk
HST 107.0 Näsberg
HST 123.0 Murjek
BSicon STR+GRZq.svg
BSicon HST.svg
134.0 Poolcirkel
HST 144.0 Koskivaara
HST 156.0 Nattavaara
DST 166.0 Kilvo
HST 173.0 Nuortikon
HST 184.0 Ripats
HST 191.0 Harrträsk
BHF 204.0 Gällivare zijtak Malmberget
ABZgl Inlandsbanan naar Östersund en
BS2c1BS2+r Kristinehamn
KDSTaqABZgr < zijtak Vitåforsbanan Koskullskulle
BS2c2BS2r
HST 214.0 Sikträsk
HST 227.0 Linaälv
HST 237.0 Håmojåkk
HST 249.0 Harrå
HST 262.0 Fjällåsen
HST 265.0 Kaitum
WBRÜCKE Kaitumrivier
HST 272.0 Lappberg
HST 276.0 Sjisjka
DST 283.0 Gäddmyr
HST 290.0 Kalixfors
WBRÜCKE Kalixälven
HST 297.0 Råtsi
STRqABZgr+rBSicon .svg 298.0 zijtak Svappavaara
BSicon .svgxABZglSTR+r 298.0
BSicon .svgexSTRSTR < nieuw traject
BSicon .svgexSTReABZgl nieuwe laadplaats
exKDSTaqexABZg+rSTR zijtak Tuolluvaara
exKDSTaqexABZg+rSTR zijtak Västra industriområdet
exSTR+lexSTRreBHF nieuw Kiruna Centraal
KBHFxaBSicon .svgSTR
304.0
311.0
<< Kiruna Centraal
ABZgl+lSTR+rSTR
STRDSTSTR < Sjöbangården (Kiirunavaara, LKAB)
DSTBSicon .svgSTR 305.0 Kiruna malmbangård
STRlABZq+lrSTRr 307.0 < nieuw traject
HST 315.0 Krokvik
HST 325.0 Rautas
HST 336.0 Rensjön
HST 345.0 Bergfors
HST 355.0 Torneträsk (plaats)
HST 365.0 Stenbacken
HST 375.0 Kaisepakte
HST 388.0 Stordalen
BHF 397.0 Abisko Östra
BHF 399.0 Abisko Turiststation
WBRÜCKE Abiskojåkk
eBS2+lBS2+r
exTUNNEL1TUNNEL1 404.0 Nuoljatunnel (oude 875 m, nieuwe 1.431 m)
eBS2lBS2r
HST 406.0 Björkliden
TUNNEL1 Tornehamntunnel (586 m)
eHST 411.0 Tornehamn
HST 415.0 Kopparåsen
HST 423.0 Låktatjåkka
TUNNEL1 Kedgevaggetunnel (165 m)
HST 426.0 Vassijaure
HST 430.0 Katterjåkk
BHF 433.0 Riksgränsen
GRENZE grens Zweden / Noorwegen
HST 435.0 Bjørnfjell (N)
eBS2+lBS2+r
exBRÜCKEBRÜCKE Norddal brug
exHSTHST 440.0 Søsterbekk (N)
eBS2lBS2r
HST 446.0 Katterat (N)
HST 455.0 Rombak (N)
HST 463.0 Straumsnes (N)
BHF 473.0 Narvik (N) 47 m
SBRÜCKE E6 Rombaksveien
ÜST 475.4 Øvre Kleiva
BS2+lBS2+r
KDSTeSTR 477.4 Narvik haven D (1902) 6 m
KDSTaqABZgr+r Knuserbakken
KDSTaSTR Sjøsida
STRTUNNEL2 Kleivhammeren (28 m)
STRlABZg+r
BSicon .svgKDSTe Fagernesterminalen/Narvik H
BOOTBSicon .svg Hurtigruten in de Ofotfjord

De spoorlijn Luleå - Narvik, ook wel als Ertsspoorlijn bekend, (Zweeds: Malmbanan), (Noors: Ofotbanen) is een spoorlijn in het noorden van Zweden die de steden Luleå, Boden en Kiruna verbindt.

De spoorlijn dankt zijn naam aan het feit dat over de spoorlijn beduidend meer ijzererts wordt vervoerd dan personen. Vanuit Kiruna is de spoorlijn doorgetrokken naar Narvik in Noorwegen. De haven van Luleå vriest in de winter dicht, die van Narvik blijft dankzij de warme Golfstroom het hele jaar open.

Geschiedenis[bewerken]

De Europa Railway Company, een vennootschap naar Engels recht, kreeg in 1878 toestemming voor de bouw van een spoorweg van Luleå tot de Noorse kust. De spoorlijn werd later Malmbanan genoemd. In 1884 werd begonnen met de bouw van de spoorweg.

Het traject tussen Gällivare en Luleå werd in 1888 geopend. Het Engels kapitaal was toen uitgeput. Het bedrijf ging failliet en werd overgenomen door de Zweedse staat.

In 1891 werd het eerste ijzererts uit Malmberget naar Luleå verzonden.

Het traject tussen Kiruna en Narvik werd in 1903 geopend.

IORE locomotief Ertsspoorlijn
voormalig station met transformatorgebouw van Abisko Östra
Malmtrafikk langs Torneträsk
Ertswagon type Uad te Littera
voormalig station met transformatorgebouw van Vassijaure

Kiruna[bewerken]

In verband met de verzakkingen in de stad Kiruna wordt in de zomer van 2009 begonnen met de aanleg van een 18 kilometer lange omleiding en een nieuwe laadplaats voor ijzererts ter hoogte van Råtsi.

In Råtsi is de vertakking van een nieuwe ten westen van Kiruna. Deze lijn loopt sinds augustus 2012 tussen Kirunavaara (Kia, 298 km) en Peuravaara (Pea, 307 km). Hier is er een verbinding in de driehoek, zodat rechtstreeks naar Riksgränsen en Narvik en een andere in zuidelijke richting naar de stad en Kiruna gereden kan worden. Het is de bedoeling om een nieuw station aan deze lijn te bouwen.

Ongeval[bewerken]

Bij een frontale botsing bij Straumsnes in 1969 reden de trein uit Narvik en de trein uit Kiruna op elkaar.

IJzererts[bewerken]

Het ijzererts wordt gewonnen door de Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag (LKAB), de exploitant van de ijzerertsmijnen te Kiruna en Malmberget dicht bij Gällivare. De aandelen van de LKAB zijn voor 100% in het bezit van de Zweedse staat.

De LKAB bezit vijf dochterondernemingen, namelijk de transportgroep Malmtrafikk AB (MTAB) / Malmtrafikk AS (MTAS), de raffinaderij Minelco, de boormachinefabrikant Wassara, de woningbouwonderneming FAB (Fastighets AB Malmfälten) en de grind- en betonfabrieken KGS (AB Kiruna Grus- och Stenförädling).

Treindiensten[bewerken]

Malmtrafikk[bewerken]

De transportgroep Malmtrafikk AB (MTAB) / Malmtrafikk AS (MTAS) verzorgt sinds 2003 het vervoer van het ijzererts naar de beide havenplaatsen Narvik en Luleå.

SJ[bewerken]

De Statens Järnvägar (SJ) verzorgt vanaf juli 2008 het personenvervoer op dit traject met stop- en slaaptreinen.

  • Intercity Narvik - Kiruna C - Boden C - Luleå C (Resplus-dienstregeling nr 30)
  • Nacht/slaaptrein 94: Narvik - Kiruna C (K) - Boden C - Luleå C - Boden C - Älvsbyn - Jörn - Bastuträsk - Umeå C - Örnsköldsvik - Sundsvall - Gävle - Uppsala - Stockholm C (Traject vanaf 2010)
  • Slaaptrein 10094: Gelijk traject als trein 94 tot Bastuträsk vanwaar deze trein stopt in Vännäs en verder rijdt naar Mellansel, Långsele, Bräcke en Sundsvall C. Vanaf Sundsvall rijdt de trein verder op het 94-gelijke traject naar Stockholm (Dienstregelingen 40)

Veolia[bewerken]

Veolia verzorgde tot juli 2008 het personenvervoer op dit traject met stop- en slaaptreinen.

  • 30: Narvik - Kiruna C - Boden C - Luleå C
  • 40: Luleå C - Boden C (K) - Umeå C (K) - Vännäs - Ånge - Gävle C - Uppsala C - Stockholm C / Gävle C - Avesta Krylbo - Västerås C - Örebro C - Hallsberg - Skövde C - Herrljunga - Göteborg C

Opmerking: (K) Trein maakt kop op dit station.

Elektrische tractie[bewerken]

Het traject tussen Kiruna en Riksgränsen werd als eerste traject in Zweden vanaf 1915 geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16.7 Hz wisselstroom. De rest van het traject werd in 1923 geëlektrificeerd.

Traject[bewerken]

De trein rijdt tussen Luleå en Boden in stedelijk gebied. Het traject na Boden voert door het grote moeras van Lapland. Pas als de spoorlijn langs het Torneträsk komt te liggen heeft hij weer echt vaste bodem onder zich. Als de spoorlijn zich weer "losmaakt" van het meer klimt de lijn tot aan de grens met Noorwegen, Riksgränsen; hij steekt daar een pas over en daalt uiteindelijk na veel bochtenwerk tot in Narvik. Het traject Rikgränsen-Narvik kenmerkt zich door uitzichten over de fjord aan de ene kant en steile bergwanden aan de andere kant. Het uitzicht wordt soms belemmerd door tunnels, die zijn aangelegd om de spoorlijn te beschermen tegen lawines.

Het stationsgebouw van Vassijaure wordt nog als dienstgebouw gebruikt. Het personeel kan gewisseld en overnachten. Bij aanwezigheid van personeel kan een klein museum met hoofdzakelijk spoorse zaken worden bezocht.

Het stationsgebouw heeft een gelijke bouw/indeling als dat van Torneträsk.

Het traject Boden-Kiruna wordt gedeeld met de Spoorlijn Stockholm-Kiruna.

Aansluitingen[bewerken]

In de volgende plaatsen was of is er een aansluiting van de volgende spoorwegmaatschappijen:

Luleå[bewerken]

In Luleå is een technisch museum en in Karlsvik is een spoorwegmuseum (Norrbottens Järnvägsmuseum).

Boden[bewerken]

Gällivare[bewerken]

Kiruna[bewerken]

Narvik[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]