Stoomgemaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stoomgemaal „Vier Noorder Koggen” in Medemblik, thans Nederlands Stoommachine Museum.
Een polygoonjournaal uit 1956 over de naderende vervanging van het stoomgemaal Mastenbroek

Een stoomgemaal is een gemaal dat door een stoommachine wordt aangedreven.

Stoomgemalen zijn in Nederland in gebruik vanaf het eind van de 18e eeuw; in 1787 werd in de Blijdorpse polder in Rotterdam de eerste stoompomp ingezet.

De bloeitijd van stoomgemalen ligt in de 19e eeuw. Ze vervingen de molengangen met windmolens en maakten de aanpak van grotere projecten mogelijk. De reusachtige stoomgemalen Leeghwater (1846), Cruquius en Lijnden (beide 1849) maalden tussen 1849 en 1852 de Haarlemmermeer leeg. Het inpolderen van het meer maakte de bouw van de stoomgemalen Spaarndam (1846) en Halfweg (1852) noodzakelijk.

In de 20e eeuw zijn veel stoomgemalen omgebouwd tot dieselgemaal of gesloopt. Wel werden aanvankelijk nog enkele nieuwe stoomgemalen gebouwd. Het bekendste hiervan is het Ir. D.F. Woudagemaal (1920).

Stoomgemalen in Nederland[bewerken]

De volgende stoomgemalen zijn nog als zodanig ingericht en kunnen, tenzij anders vermeld, nog onder stoom worden gebracht: