Verdrag van Meerssen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Opdeling van het in Verdun gecreëerde Middenrijk. De nieuwe grens liep langs de Maas, Ourthe, Moezel, Saône en Rhône.

Het Verdrag van Meerssen is genoemd naar de plaats Meerssen bij Maastricht en dateert uit 870. Het was een stadium in de deling van het Frankische Rijk. Het rijk (Hertogdom Lotharingen en Vrijgraafschap Bourgondië en Transjuranië) van Lotharius II, de in 869 overleden oudste zoon van Lotharius I, werd hierbij verdeeld tussen zijn ooms de West-Frankische koning Karel de Kale en het Oost-Frankische koning Lodewijk de Duitser.


Voorgeschiedenis[bewerken]

Na het overlijden in 840 van keizer Lodewijk de Vrome was door het Verdrag van Verdun (augustus 843) het grote Karolingische rijk verdeeld onder zijn drie zonen. Het centrale deel, Midden-Francië met Italië viel toe aan Lotharius I, die ook de keizerstitel behield. Het was een door zijn vorm moeilijk te regeren land. Het bestond uit Friesland van Zwin tot Wezer en de strook begrensd door Schelde, Maas en Rijn. Het was over de gehele lengte min of meer even breed en reikte tot aan de Middellandse Zee.

In het Verdrag van Prüm (855) verdeelde Lotharius I zijn middenrijk tussen zijn drie zonen .

  • Hij gaf Lotharingen en het noordelijk deel van Bourgondië aan zijn zoon Lotharius II.
  • Lodewijk II kreeg Italië en de keizerstitel.
  • Zijn andere zoon Karel (845-863) kreeg het grootste deel van Bourgondië en de Provence

Na Karels dood ging bijna alles naar Lodewijk, behalve de graafschappen van Lyon, Vienne en Vivarais gingen naar Lotharius.

Verdrag[bewerken]

Door een geblokkeerde echtscheiding door de aartsbisschop Hincmar van Reims van zijn kinderloze huwelijk was Lotharius II in 869 zonder wettige kinderen gestorven. Zijn ooms Karel de Kale en Lodewijk de Duitser, respectievelijk de koningen van West- en Oost-Francië, eigenden zich de nalatenschap toe. Ze profiteerden van de afwezigheid van de wettige erfgenaam, de broer van Lotharius, de Rooms-keizer Lodewijk II van Italië. Lodewijk was op veldtocht tegen het Emiraat Bari. Ondanks protest en de steun van paus Adrianus II, zou hij zijn rechten over het Middenrijk nooit kunnen uitoefenen.

Karel de Kale was het gebied onmiddellijk na de dood van Lotharius II binnengevallen. Hierop had zijn broer Lodewijk de Duitser hetzelfde gedaan. Bij Meerssen sloten ze een vredesverdrag. In het noordelijke deel Lotharingen werd de grens tussen het Franse en Duitse koninkrijk gevormd door de loop van de rivieren de Maas, de Ourthe en de Moezel. Bourgondië werd aangesloten bij het Duitse Rijk.

Naamgeving[bewerken]

Het verdrag is mogelijk niet in Meerssen gesloten maar in een plaats Aspide aan de Maas. Het verdrag kreeg zijn naam omdat Meerssen in die tijd als koningsgoed de belangrijkste plaats was met een groot grondgebied. Sommige historici veronderstellen dat Aspide om Eijsden gaat. Ook Caestert, een eilandje in de Maas, wordt genoemd.

Meerssen was de palts waar Lodewijk de Duitser tijdens de onderhandelingen verbleef. Karel had zijn hoofdkwartier in de palts Herstal bij Luik.

Verder verloop[bewerken]

Het verdrag van Meerssen hield niet lang stand. Na de dood van Lodewijk de Duitser (876) probeerde Karel de Kale het oostelijk deel van het Middenrijk in te palmen. In de Slag bij Andernach werd zijn leger echter verslagen door de zoon van Lodewijk, Lodewijk III de Jonge. In 878 werden de diverse verdragen nog geratificeerd in 's Gravenvoeren, maar de dood van Karel de Kale gooide de strijd terug open. Nu was het Lodewijk de Jonge die westelijk Lotharingen binnenviel, en dit met blijvend succes bekroond zag door het Verdrag van Ribemont (880). Hierdoor verschoof de grens westwaarts en vormde de Schelde de nieuwe scheiding tussen oost en west.

Tekst[bewerken]

De Latijnse tekst van het Conventus apud Marsnam is in twee versies gepubliceerd in:

  • Martin Bouquet, Recueil des historiens des Gaules et de la France, vol. VII, blz. 603-606 - Lees op archive.org