Vrijgraafschap Bourgondië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Comté de Bourgogne/Franche-Comté (fr)
Freigrafschaft Burgund (de)
Vrijgraafschap Bourgondië
Deel van Opper-Bourgondië en het koninkrijk Arelat, vervolgens staat binnen het Heilige Roomse Rijk
 Koninkrijk Bourgondië 867 – 1678 Koninkrijk Frankrijk (1589-1792) 
Blason Bourgogne-comté ancien(aigle).svg Blason fr Franche-Comté.svg
(Details) (Details)
Kaart
Vrijgraafschap Bourgondië (blauw) in de 14e eeuw.
Vrijgraafschap Bourgondië (blauw) in de 14e eeuw.
Algemene gegevens
Hoofdstad Dole
Talen Frans
Religie(s) Rooms-katholiek
Regering
Regeringsvorm Vorstendom
Staatshoofd - Graaf (tot 1169)
- Paltsgraaf (1169-±1360)
- Vrijgraaf (±1360-1678)
(lijst)

Het Graafschap Bourgondië (Duits: Freigrafschaft Burgund; Frans: Comté de Bourgogne, later Franche-Comté[1]) was een graafschap in het oosten van het huidige Frankrijk. Het valt ongeveer samen met het huidige Franche-Comté. Het vorstendom was oorspronkelijk een deel van het Arelatische koninkrijk en het Heilige Roomse Rijk, maar werd vanaf het einde van de dertiende eeuw betwist tussen de hertogen van Bourgondië, de koningen van Frankrijk en de keizers van het Heilige Roomse Rijk. Vanaf omstreeks 1360 is er sprake van het Vrijgraafschap Bourgondië en gaat het om een een allodiaal graafschap.

Voorgeschiedenis[bewerken]

Het latere vrijgraafschap Bourgondië maakte na 855 deel uit van het koninkrijk Lotharingen (een restant van Midden-Francië) van Karolingische koning Lotharius II. In 869 overleed Lotharius II echter en versnipperde zijn rijk. De ooms van Lotharius II, Karel de Kale van West-Francië en Lodewijk de Duitser van Oost-Francië, verdelen in 870 zijn erfenis onder mekaar. De oostelijke grens van West-Francië liep hierbij langs de Maas, Ourthe en Moezel in Lotharingen en in het zuiden langs de Saône en de Rhône. Karel de Kale krijgt echter ook enkele graafschappen op de oostelijke oever van deze rivieren, zoals het graafschap Besançon.

Karel de Dikke wist tussen 884 en 887 het Karolingische Rijk nog éénmaal te verenigen (met uitzondering van het koninkrijk Provence), maar na zijn dood viel het rijk terug uiteen. De adel en clerus van het markgraafschap Transjuranië (het huidige westen van Zwitserland) verzamelden in 888 in de abdij van Sint-Mauritius en kozen de Transjuraanse markgraaf Rudolf I uit de familie der Welfen tot koning van Opper-Bourgondië. In zijn eerste jaren als koning voegde Rudolf I het graafschap Besançon toe aan zijn koninkrijk. Vanaf 933 vormde koning Rudolf II het koninkrijk Opper-Bourgondië om tot het Arelatische koninkrijk. De opvolgers van Rudolf I werden echter zwakker en zwakker, waardoor de echte macht bij de graafschappen kwam te liggen. Het zou de graaf van Mâcon zijn die verschillende gebieden zou kunnen verzamelen en de basis zou leggen voor het vrijgraafschap.

Ontstaan (982)[bewerken]

In 925 verkreeg de graaf van Mâcon, Leutald I, na de dood van zijn schoonbroer hertog van Bourgondië Hugo de Zwarte, macht over het gebied ten oosten van de rivier Saône. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Alberik II van Mâcon. In 982 sterft Alberik II en huwt Otto Willem van Bourgondië met de weduwe van Alberik II, Ermentrudis van Roucy. Otto Willem was de zoon van verdreven koning van Italië Adelbert I van Ivrea. Keizer Otto II de Grote stelde in 982 Otto Willem van Bourgondië aan tot eerste paltsgraaf van Bourgondië. Het gebied besloeg het noordwestelijke deel van Opper-Bourgondië. De graven van Bourgondië zetelden in Dole, net zoals de graven van Besançon eerder deden.

Geschiedenis[bewerken]

In 1033 wordt het gehele Arelatische koninkrijk, en dus ook het graafschap Bourgogne, deel van het Heilige Roomse Rijk onder keizer Koenraad II.

In 1156 trouwde Beatrix I van Bourgondië met Keizer Frederik I Barbarossa. Hun vierde zoon Otto I van Bourgondië werd in 1190 paltsgraaf.

In 1295 maakte Otto IV van Bourgondië een verkoop- en huwelijksverdrag met koning Filips IV van Frankrijk. Zijn dochter Johanna II van Bourgondië trouwde met de later koning Filips V van Frankrijk van het Huis Capet.

Dochter Johanna III van Bourgondië erfde het graafschap en na de dood van kleinzoon Filips van Rouvres in 1361, erfde haar zuster Margaretha van Frankrijk het vrijgraafschap . Na haar dood in 1382 verwierf haar zoon Lodewijk van Male, de graaf van Vlaanderen ook dit graafschap, dat inmiddels bekendstond als het 'Vrijgraafschap Bourgondië'. Zijn dochter Margaretha van Male, eerder getrouwd met Filips van Rouves, trouwde in 1369 met de hertog van Bourgondië Filips de Stoute, de jongere broer van koning Karel V van Frankrijk van het huis Valois.

Maria van Bourgondië trouwde in 1477 met Oostenrijkse kroonprins Maximiliaan van Oostenrijk. Met de Vrede van Senlis (1492) werd onder andere het graafschap gesplitst van het hertogdom.

In 1512 werd het Vrijgraafschap toegevoegd aan de Bourgondische Kreits. Met de opvolging van Keizer Karel V in 1555 door zijn zoon Filips II van Spanje werd het vrijgraafschap onderdeel van het Spaanse Rijk.

Na de Hollandse Oorlog, door de Vrede van Nijmegen in 1678 hield het graafschap op te bestaan, toen het door Lodewijk XIV van Frankrijk veroverd werd en voortaan een Franse provincie van het Franse koninkrijk was tot aan de Franse Revolutie.

Zie ook[bewerken]

Vrijgraafschap Bourgondië 1477