Anarchocommunisme
| ANARCHISME |
 |
| Maatschappijvormen |
|
Anarchocommunisme |
| Tactische en Filosofische Opvattingen |
|
Anarchopacifisme |
| Verzameltermen |
Anarchocommunisme, anarchistisch communisme of libertarisch communisme, is een politieke theorie binnen het anarchisme. Het pleit voor het opheffen van de staat, kapitalisme en particulier eigendom (maar wel met respect voor privé-eigendom). Het is voorstander van het collectief eigendom van de productiemiddelen, directe democratie en een horizontaal netwerk van zelfbesturende verenigingen en arbeidersraden. Waarbij de productie en consumptie gebaseerd is op het leidende principe van: "van ieder naar zijn mogelijkheden, aan ieder naar zijn behoeften".
Inhoud |
Anarchisme [bewerken]
Anarchisme komt van het woord anarchie, dat letterlijk “zonder heerser” of “zonder heerschappij” betekent. Dit betekent de verwerping van alle overheersing, of dat nu de Staat, slavendrijvers, sekteleiders of kapitalisten waren.
In tegenstelling tot marxistische (staats)communisten, zijn anarchocommunisten tegenstander van het vormen van een revolutionaire voorhoedepartij en de dictatuur van het proletariaat, omdat zij tegen elke autoriteit, centralisatie of Staat zijn. Dit kan raar klinken, maar dat kwam doordat in de negentiende eeuw het woord communisme een ander betekenis had dan tegenwoordig.
Communisme [bewerken]
Communisme was in de negentiende eeuw de aanduiding voor een samenleving gebaseerd op "gemeenschap van goederen." Gemeenschap van goederen is tegenwoordig het meest bekend bij het huwelijk, waarbij de twee getrouwden samen eigenaar zijn van hun spullen. De eerste communisten hadden dan ook altijd over het reorganiseren van de samenleving tot een gezin. In de 19de-eeuwse wetenschap werd de term communisme ook gebruikt in de antropologie en de historische wetenschap. Zij gaven de organisatievorm van de jagers- en verzamelaars en de vroegste vormen van landbouwsamenlevingen dan aan als oercommunisme of primitief communisme.
De communist Louis Blanc formuleerde een stellingname die al snel door alle ander communisten werden overgenomen om het communistische principe uit te leggen. Deze stelling luidde: “Van ieder naar vermogen, aan ieder naar behoefte.” Dit betekende dat iedereen naar zijn vermogen moest werken en dat dan iedereen naar behoefte kon krijgen of nemen.
Oorspronkelijk had communisme niet direct iets met de Staat te maken, maar omdat de eerste moderne communisten altijd de Staat de taak gaf om het basisprincipe te verwezenlijken, werd het communisme synoniem met de Staatsvariant. Vooral toen het marxisme populair werd en de bolsjewieken hun dictatuur stichtte – werd het woord communisme synoniem met de landen waar communistische partijen de dienst uitmaken. (Overigens noemde de marxisten de Sovjet-Unie en diens bondgenoten altijd als socialisme, wat volgens het marxisme de tussenfase was tussen kapitalisme en communisme.)
Anarchocommunisme [bewerken]
Anarchocommunisme is de staatloze samenleving waarbij alle goederen de eigendom zijn van iedereen. Dat betekent dat alle productiemiddelen en producten het collectief eigendom van alle mensen is. Dus wat de smid maakt, is eigendom van iedereen. Wat de boer produceert is eigendom van iedereen. De boer neemt de producten van de smid die hij nodig heeft, terwijl de smid het voedsel pakt dat hij nodig heeft van de boer. In het anarchocommunisme bestaat er dus geen geld, waardebonnen of ruilhandel. Alles is van iedereen.
Peter Kropotkin schets zijn nieuwe samenleving dan ook altijd in een situatie met overvloed en een anarchocommunistische mentaliteit bij iedereen. Niemand werd in het anarchocommunisme gedwongen om te werken, maar er werd verwacht dat iedereen het vrijwillig zou doen. Er zou rust, harmonie en vrede bestaan door dat er genoeg was voor iedereen. Problemen of vraagstukken kunnen worden opgelost door democratische bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten waren vrijwillig en dus als iemand niet het besluit van de meerderheid mee wil uitvoeren, mag hij gewoon weigeren. Sociale controle zou chaos en parasitair luiheid voorkomen.
Het anarchocommunisme wil dus de loonarbeid, warenproductie, privaat eigendom en de Staat afschaffen. Dit dient, volgens het anarchocommunisme, vervangen te worden door basisdemocratie en een economische democratie.
Kritiek [bewerken]
Kritiek op deze ideologie is dat het voortbestaan van de samenleving op deze manier afhankelijk is van de wil van een ieder om vrijwillig goederen en diensten te produceren en weg te geven aan de gemeenschap, aangezien er geen overheid is die de productie afdwingt, en er geen vrije markt mogelijk is die de productie stimuleert. Een antwoord op deze kritiek is vaak dat het voortbestaan van de samenleving in het belang is van een ieder, en er zo dus een motivatie is om te willen produceren.
Praktijk [bewerken]
Met anarchocommunisme is geëxperimenteerd op sommige plaatsen, bijvoorbeeld:
- Commune van Parijs (1871)
- De Vrije Zone van Oekraïne (1919-1921)
- Spaanse Burgeroorlog (Catalonië 1936)
- Hongaarse Opstand (1956)
- Kibboets vanaf 1910 in Israël
Bronnen [bewerken]
- Peter Kropotkin: De Verovering van het Brood
- Peter Kropotkin: Communisme, communes en de individuele vrijheid
- Ferdinand Domela Nieuwenhuis: De Geschiedenis van het Socialisme (Boek 3)
- Daniel Guerin: Anarchisme
