Anarchocommunisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
ANARCHISME
Symbool anarchisme
Maatschappijvormen

Anarchocommunisme
Anarchokapitalisme
Anarchoprimitivisme
Collectief-anarchisme
Individualistisch anarchisme

Tactische en Filosofische Opvattingen

Anarchopacifisme
Anarchosyndicalisme
Autonomisme
Christenanarchisme
Ecoanarchisme
Illegalisme
Voluntarisme

Verzameltermen

Libertarisch socialisme
Sociaal-anarchisme

Anarchocommunisme, anarchistisch communisme of libertarisch communisme, is een politieke theorie binnen het anarchisme. Het anarchocommunisme is een staatloze samenleving gebaseerd op gemeenschappelijk eigendom van de productiemiddelen, waarbij de geproduceerde goederen verdeeld worden naar ieders behoefte. Het hoofdbeginsel van het anarchocommunisme is "van ieder naar zijn vermogen, aan ieder naar zijn behoeften". Het anarchocommunisme pleit voor het opheffen van de Staat en het kapitalisme. In het anarchocommunisme bestaat er geen particulier eigendom van de productiemiddelen en ook geen loonarbeid. De productiemiddelen worden democratisch beheerd door zelfstandige verenigingen of arbeidsraden.

Anarchisme[bewerken]

Anarchisme komt van het woord anarchie, dat letterlijk “zonder heerser” of “zonder heerschappij” betekent. Dit betekent de verwerping van alle overheersing, of dat nu Staten, slavendrijvers, sekteleiders of kapitalisten zijn.

In tegenstelling tot marxistische (staats)communisten, zijn anarchocommunisten tegenstander van het vormen van een revolutionaire voorhoedepartij en de dictatuur van het proletariaat, omdat zij tegen elke autoriteit, centralisatie of Staat zijn. Dit kan raar klinken, maar dat kwam doordat in de negentiende eeuw het woord communisme een ander betekenis had dan tegenwoordig.

Communisme[bewerken]

Communisme was in de negentiende eeuw de aanduiding voor een samenleving gebaseerd op "gemeenschap van goederen." Gemeenschap van goederen is tegenwoordig het meest bekend bij het huwelijk, waarbij de twee getrouwden samen eigenaar zijn. De eerste communisten hadden dan ook altijd over het reorganiseren van de samenleving tot een gezin. In de 19de-eeuwse wetenschap werd de term communisme ook gebruikt in de antropologie en de historische wetenschap. Zij gaven de organisatievorm van de jagers- en verzamelaars en de vroegste vormen van landbouwsamenlevingen dan aan als oercommunisme of primitief communisme.

De communist Louis Blanc formuleerde een stelling die al snel door andere communisten werd overgenomen om het communistische principe uit te leggen. Deze stelling luidde: “Van ieder naar vermogen, aan ieder naar behoefte.” Dit betekende dat iedereen naar zijn vermogen moest werken en dat dan iedereen naar behoefte kon krijgen of nemen.

Oorspronkelijk had communisme niet direct iets met de Staat te maken, maar omdat de eerste moderne communisten altijd de Staat de taak gaven om het basisprincipe te verwezenlijken, werd het communisme synoniem met de Staatsvariant. Vooral toen het marxisme populair werd en de bolsjewieken hun dictatuur stichtten werd het woord communisme synoniem met de landen waar communistische partijen de dienst uitmaken. (Overigens noemden de marxisten de Sovjet-Unie en haar bondgenoten altijd "socialistisch", wat volgens het marxisme de tussenfase was tussen kapitalisme en communisme.)

Anarchocommunisme[bewerken]

In het anarchocommunisme worden de productiemiddelen en de openbare ruimte beheerd door onderling afspraken tussen de betrokkenen. Bij zaken en besluiten waar veel mensen betrokken bij zijn, worden besluiten genomen door consensus of democratische stemmingen. Iedereen heeft het recht om de beslissingen van de democratische stemmingen naast zich neer te leggen, maar dat kan het gevolg hebben dat de andere mensen besluiten om de voordelen van de vereniging niet meer aan de weigeraar te verlenen. Afgevaardigden of functionarissen worden democratisch gekozen en kunnen op iedere moment afgezet worden.

Alle productiemiddelen zijn het collectieve eigendom van de gemeenschap. De fabrieken en landbouwgrond worden beheerd door diegenen die daar werken. Deze organen zouden zich kunnen federaliseren tot lokale gemeenschappen (communes), die op hun beurt weer gewesten kunnen vormen. De geproduceerde goederen behoren aan alle leden van de federatie. De geproduceerde goederen worden naar behoefte gedistribueerd onder alle leden van de communale en federatieve gemeenschap. Overvloedige producten kunnen genomen worden naar ieders behoefte, terwijl schaarse goederen gerantsoeneerd worden verdeeld onder diegene die er behoefte aan hebben. Kinderen, zieken en ouderen hoeven niet te werken, maar het wordt verwacht dat diegene die kunnen werken, ook daadwerkelijk werken. Volgens Peter Kropotkin zou door de gezamenlijke productie en distributie in het anarchocommunisme er geen vastgelegde arbeidsverdeling meer bestaan, zodat iedereen de kans krijgt om verschillende soorten werkzaamheden af te wisselen.[1]

In het anarchocommunisme bestaat er geen particulier eigendomsrecht. Wel wordt individuele vruchtgebruik of bezit van bepaalde goederen gerespecteerd. In de anarchocommunistische krant Freedom werd dit als volgt verwoord:

“[D]ezelfde redenen die mij verhinderen om te bemoeien tussen mijn buurman en zijn vrienden, weerhoudt mij ook van het weghalen van zijn gereedschappen, hem uit zijn huis te zetten, hem wegjagen van zijn land, blijven aandringen om op zijn favoriete paard te rijden, het spelen op zijn viool, om zijn tandenborstel en kam te gebruiken, zijn jas te dragen, of wegrennen met zijn zilveren theepot die zijn grootmoeder aan hem heeft gegeven. Ik erken niet zijn eigendomsrechten over deze dingen, maar als ik zie dat hij een werkelijke relatie heeft met een van hen heeft, dan zal de sociale gevoelens mij instinctief weerhouden om het te schenden.” [2]

Kritiek[bewerken]

Het anarchocommunisme wordt bekritiseerd omdat het voortbestaan van de samenleving op deze manier afhankelijk is van de wil van een ieder om vrijwillig goederen en diensten te produceren en weg te geven aan de gemeenschap, aangezien er geen overheid is die de productie afdwingt, en er geen vrije markt mogelijk is die de productie stimuleert. Volgens Peter Kropotkin hoeft een anarchocommunistische samenleving niet bang te zijn voor luie profiteurs, omdat de andere leden kunnen beslissen om profiteurs te boycotten of uit de vereniging te zetten. Profiteurs zullen zich logischerwijs aanpassen aan kritiek, omdat de vereniging veel voordelen bezit door de verdeling van consumptiegoederen naar behoefte.[1]

Praktijk[bewerken]

Het anarchocommunisme is in de geschiedenis op bepaalde plekken gedeeltelijk verwezenlijkt, bijvoorbeeld:

Zie ook[bewerken]

Directe democratie
Basisdemocratie
Economische democratie

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen


Referenties

  1. a b Peter Kropotkin: De verovering van het brood; 1892
  2. Nederlandse vertaling van: [T]he same reasons as prevent me from interfering between my neighbour and his friends restrain me also from carrying away his tools, turning him out of his house, driving him from his land, insisting on riding his favourite horse, playing on his violin, using his brush and comb, wearing his coat, or running away with the silver tea pot given him by his grandmother. I do not acknowledge his property in these things, but if I see that he has an actual relationship with any of them, social feeling will instinctively restrain me from violating it. Geciteerd uit het anoniem geschreven artikel Property uit het tijdschrift Freedom; Jaargang 2 – Editie 23; augustus 1888