Antonius met monsters
| Antonius met monsters | ||
 |
||
| Verblijfplaats | Verzameling F. van Lanschot | |
| Locatie | 's-Hertogenbosch | |
| Kunstenaar | navolger van Jheronimus Bosch | |
| Jaar | ca. 1515 | |
| Type | Olieverf op paneel | |
| Afmetingen | 59 × 51 cm | |
Antonius met monsters, ook De verzoeking van Sint-Antonius genoemd, is een schilderij van een navolger van de Zuid-Nederlandse schilder Jheronimus Bosch in de verzameling van F. van Lanschot in 's-Hertogenbosch.
Inhoud |
[bewerken] Voorstelling
Het stelt de heilige Antonius voor in een woest landschap omgeven door allerlei demonen, die hem proberen van het goede pad af te houden. Hij is te herkennen aan zijn staf en zijn rozenkrans met daaraan het T-vormige Anthoniuskruis. Aan zijn gordel hangt een Bijbel. In het landschap achter hem woedt een hevige brand. De monsterlijke demonen, waartussen Antonius zich bevindt, zijn zonder twijfel aan Bosch ontleend. De meeste demonen zijn samengesteld uit verschillende dierlijke elementen, terwijl sommigen ook menselijke trekken hebben, zoals de twee wandelende demonen rechts van Antonius die op schijnheilige wijze de Bijbel lezen. Bosch was echter niet de eerste die zulke demonische figuren gebruikte in zijn werk. De Duitse kunstenaar Martin Schongauer paste ze eind 15e eeuw al toe in een prent, die ook Sint-Antonius als onderwerp heeft.
.jpg)
[bewerken] Toeschrijving
De Duitse kunsthistoricus Max Friedländer schreef het aan Jheronimus Bosch toe. Het gebrek aan diepte en de gestapelde wijze waarop de maker van dit werk de figuren heeft neergezet, doen echter sterk denken aan de weinige overgebleven studies uit het atelier van Bosch. Het wezentje met de bepluimde hoed middenonder komt overeen met een schetsblad uit het Ashmolean Museum in Oxford. Mogelijk heeft hij daarom in dit atelier gewerkt of was hij iemand in de omgeving van Bosch die een dergelijke schets heeft weten te bemachtigen en vervolgens gebruikt heeft om dit werk te schilderen.
De kunsthistoricus Gerd Unverfehrt schrijft in zijn dissertatie uit 1980 dat het werk door dezelfde meester als het fragment van een ‘Laatste Oordeel’, dat zich tegenwoordig in de Alte Pinakothek in München bevindt, gemaakt zou kunnen zijn. Dit werk dateert hij net als de Antonius met monsters omstreeks 1515, terwijl hij de maker ervan plaatst in de omgeving van de Antwerpse Maniëristen uit het begin van de 16e eeuw.
[bewerken] Herkomst
Volgens een aantekening van Friedländer bevond het zich oorspronkelijk in de verzameling van een zekere Lippmann. In oktober 1922 en 1926 signaleerde hij het bij kunsthandel A.S. Drey in München. Vervolgens kwam het in het bezit van graaf Dohna-Schlodien in Silezië. In 1930 werd het in München tentoongesteld als bruikleen uit de verzameling in Schloss Rohoncz (Hongarije) van Baron Thyssen-Bornemisza. Vanaf 1936 bevond het zich in Thyssens Villa Favorita in Castagnola bij Lugano. In 1967 werd het in 's-Hertogenbosch tentoongesteld als bruikleen van J. van Lanschot eveneens in 's-Hertogenbosch.
[bewerken] Tentoonstellingen
Antonius met monsters is op de volgende tentoonstellingen te zien geweest:
- Sammlung Schloss Rohoncz, 1930-1931, Neue Pinakothek, München (als Jheronimus Bosch).
- Jheronimus Bosch, 17 september-15 november 1967, Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch.
- Schrecken und Lust. Die Versuchung des heiligen Antonius von Hieronymus Bosch bis Max Ernst, 9 februari-18 mei 2008, Bucerius Kunst Forum, Hamburg (als navolger van Jheronimus Bosch).
Bronnen
|
