Betelgeuze (ster)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Betelgeuze
De roze pijl geeft de plek van Betelgeuze aan
De roze pijl geeft de plek van Betelgeuze aan
Sterrenbeeld Orion
Bayer-aanduiding α Ori
Waarnemingsgegevens
Rechte klimming 5u55m10,3s
Declinatie
(Epoche 2000)
+7° 24' 25"
Magnitude 0,4 tot 1,3
Details
Lichtkracht ~140.000 L
Spectraalklasse M1-2Ia-Iab
Temperatuur (K) 3650 K
Afstand* (lj) 640 ± 146 lichtjaar (parallax 0,005")
Straal 1180 R
Massa 15-20 M
Veranderlijk halfregelmatig pulserende rode superreus, magnitude 0,4 - 1,3, periode 2335 dagen met schommelingen 200-400 dagen.
Meervoudig zesvoudig, scheiding 174,4", magnitudeverschil 9,9. A-ster drievoudig met component op 0,06" en 0,51", magnitudeverschil resp. 3,4 en 4,6. ontdekt door William Herschel
afstanden aangegeven als "parallax xxx = yyy lj" zijn herleid uit de in de bron aangegeven parallax
Portaal  Portaalicoon   Heelal
de lichtkromme van Betelgeuze

Betelgeuze (alpha Orionis) is na Rigel de helderste ster in het sterrenbeeld Orion.

De ster staat ook bekend als Betelgeuse, Betelgeux, Beteiguex en Al Mankib. De naam van de ster is van oorsprong Arabisch. In die taal heet de ster yad al-djoeza (hand van de reus), maar door een leesfout is de naam van de ster in de westerse talen van ibt al-djoeza (oksel van de reus) afgeleid.

Betelgeuze is een veranderlijke rode superreus met een periode van enige honderden dagen. Het is na de zon de ster met de grootste schijnbare diameter, 0,047 boogseconden (zon=30 boogminuten), en daardoor is Betelgeuze bij extreme vergrotingen als schijfje te zien. De diameter van de ster is ca. 1180 keer de diameter van de zon. De ster staat op 500 tot 800 lichtjaar van de aarde.

Betelgeuze is aan het eind van zijn leven, en kan op 'ieder moment' een supernova worden. 'Ieder moment' is overigens op astronomische schaal, het kan ook nog wel enige tienduizenden jaren duren. Wanneer het gebeurt zal Betelgeuze, gezien vanaf de aarde, waarschijnlijk helderheid -10 bereiken, en daarmee 250 maal zo helder zijn als Venus en 2500 maal zo helder als Sirius. Dat is niet veel zwakker dan de volle maan.

Begin 2010 heeft een internationaal team van sterrenkundigen bekendgemaakt dat een gedetailleerde opname van de ster is gemaakt. Daarop zijn twee heldere vlekken te zien op het oppervlak van de superreus. De omvang van deze vlekken is vergelijkbaar met de afstand tussen zon en aarde, zo'n 150 miljoen kilometer. De vlekken worden veroorzaakt door opstijgend heet gas uit het inwendige van de ster, dat een groot deel van het steroppervlak bedekt.[1]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties