Orion (sterrenbeeld)

Kaart van het sterrenbeeld Orion.

Klassieke weergave van Orion

Orion (Jager, afkorting Ori) is een opvallend sterrenbeeld aan de hemelequator, liggende tussen rechte klimming 4^u4^m en 6^u35^m en tussen declinatie -11º en +23º. In de Griekse mythologie is Orion een jager die de Plejaden achtervolgt, door Artemis per ongeluk werd gedood en daarna tot sterrenbeeld werd verheven.

Op het noordelijk halfrond is Orion in de winter niet te missen. Hij lijkt op een zandloper met linksboven de heldere ster Betelgeuze, een rode reus, rechtsboven Bellatrix, rechtsonder Rigel, een blauwe superreus en tevens de helderste ster van Orion, en linksonder Saiph. In het midden lopen de drie vrijwel even heldere sterren Alnitak, Alnilam en Mintaka (ζ, ε en δ Orionis) schuin als een riem naar rechts omhoog. Samen worden ze daarom de "Gordel van Orion" of "Jakobsstaf" worden genoemd. Links bevindt zich Sirius, iets onder de verlengde lijn door de riem (dus in oostelijke richting, afbuigend naar het zuiden). Sirius is na de zon de helderste ster aan de hemel en maakt deel uit van het sterrenbeeld Canis Maior, de grote jachthond van Orion. Mintaka ligt vrijwel op de hemelequator.

Sterren [bewerken]

(in volgorde van afnemende helderheid)

Rigel (β, bèta Orionis)
Betelgeuze (α, alpha Orionis)
Bellatrix (γ, gamma Orionis)
Alnilam (ε, epsilon Orionis)
Alnitak (ζ, dzeta Orionis)
Saiph (κ, kappa Orionis)
Mintaka (δ, delta Orionis)
Nair al Saif (ι, iota Orionis)
Meissa (λ, labda Orionis)
Thabit (υ, upsilon Orionis)

Wat is er verder te zien? [bewerken]

Net onder de gordel bevindt zich de Orionnevel (M42), een lichte vlek die in donkere nachten met het blote oog te zien is. Dit is een nevel met veel waterstofgas waarin zich veel nieuwe sterren vormen. Deze nevel is het meest opvallende deel van het Orioncomplex, een uitgebreid gebied van nevels en gaswolken dat zich op 1600 lichtjaar in de richting van Orion bevindt.

Het gebied rond de ster Alnitak links in de gordel van Orion is een ander helder deel van het Orioncomplex waarin onder andere de paardenkopnevel en de vlamnevel liggen. Hier in de buurt ligt ook de nevel Messier 78.

Er zijn verschillende jonge sterren in nabijgelegen sterrenbeelden (Mu Columbae, AE Aurigae en 53 Arietis) waarvan de eigenbewegingen aangeven dat ze in de Orion-associatie ontstaan zijn. Uit de afstanden en snelheden van deze sterren, kan men de leeftijd van de Orion-associatie bepalen op 2,5-4,5 miljoen jaar.

Tussen 16 en 26 oktober is de meteorenzwerm de Orioniden te zien, met een maximum op 21 oktober. Deze zwerm is geassocieerd met de komeet van Halley.

Aangrenzende sterrenbeelden

Aangrenzende sterrenbeelden [bewerken]

(met de wijzers van de klok mee)

Stier (Taurus)
Eridanus (Rivier Eridanus)
Haas (Lepus)
Eenhoorn (Monoceros)
Tweelingen (Gemini)

Galerij [bewerken]

Orion zoals met het blote oog te zien met rechtsboven de Stier en linksonder Sirius
Tijdopname van Orion met meer details in gaswolken en nevels
Orion op 17 november 2012 met linksonder sirius