Betty Friedan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Betty Friedan

Betty Friedan, geboren als Bettye Naomi Goldstein (Peoria (Illinois), 4 februari 1921Washington D.C., 4 februari 2006) was een Joods-Amerikaanse feministe, sociaal activiste en publiciste.

Friedan was in haar puberteit een actief marxiste en radicalistisch Joods activiste. Al op de campus van de High School Smith College waar ze studeerde, gaf ze een eigen krant uit. Haar studie psychologie aan de universiteit van Berkeley in Californië rondde ze niet af. Kort daarop werd ze journaliste voor linkse en vakbondsbladen. In 1947 trouwde ze met Carl Friedan, van wie ze in 1967 zou scheiden.

Toen ze in 1952 zwanger was van haar tweede kind werd ze wegens haar zwangerschap ontslagen. Deze ervaring gaf haar leven koers. In 1958 trof ze op een reünie haar vroegere jaargenoten van haar High School, van wie ze de levenservaringen systematisch optekende. Omdat haar opviel bij hoeveel vrouwelijke jaargenoten de carrière voortijdig afgebroken was, schreef ze daarover een artikel voor een krant, dat zelfs na talloze herschrijvingen voor publicatie geweigerd werd. Daarop besloot ze het materiaal als basis voor een boek te gebruiken.

In 1963 schreef zij dat boek, een baanbrekend feministisch werk, The Feminine Mystique.[1] De eerste druk bedroeg 1,3 miljoen exemplaren en het werd het best verkochte boek van dat jaar. Het boek beschrijft de rol van de middenklasse-vrouw in een van arbeidssegregatie gespeende industriële samenleving: het huisvrouwenbestaan, en de afstomping die die rol met zich meebrengt, het huisvrouwensyndroom. Deze bestseller wordt algemeen beschouwd als het begin van de Tweede feministische golf. In Nederland is het artikel Het onbehagen bij de vrouw door Joke Smit, dat in 1967 in De Gids verscheen, een rechtstreekse afgeleide van dit boek.

In 1966 richtte Friedan de National Organization for Women (NOW) op, en in 1969 richtte ze samen met Bernard Nathanson en Larry Lader de pressiegroep NARAL op, die ernaar streefde de strafbaarheid van abortus provocatus in de Verenigde Staten op te heffen. NARAL streeft er tegenwoordig naar dit zo te behouden.

Friedan is ook bekend geworden door een schokkende televisie-confrontatie met Norman Mailer, destijds beschouwd als het geweten van Amerika, die door haar vlijmscherp neergesabeld werd als vrouwenvereerder voor wie beter de term male chauvinist pig gebezigd zou kunnen worden; hij zou de vrouw bij de geslachtsdaad enkel als kwispedoor gebruiken.

Nadien bleef ze tot op hoge leeftijd actief als feministe en hielp vele vrouwenorganisaties oprichten of voorzitten. In tegenstelling tot Nathanson, bleef ze ook erg actief in de pro-abortusbeweging. Ze stierf, op haar 85e verjaardag, aan een hartstilstand.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. In het Nederlands verschenen onder de titel Het Misverstand vrouw (1972).