Bevrijding van Delfzijl
De slag om Delfzijl is de laatste slag in Nederland in de Tweede Wereldoorlog en staat in de militaire geschiedenis ook bekend als Operation Canada.
Inhoud |
Achtergrond[bewerken]
De slag begon op 23 april 1945 en eindigde 10 dagen later op 2 mei 1945. Verantwoordelijk voor de bevrijding was de "5th Canadian Armoured Division". In totaal sneuvelden 62 Canadese militairen en raakten er 180 gewond. De verliezen aan Duitse zijde zijn onbekend.
De slag kenmerkte zich door felle en langdurige gevechten. De Zak van Delfzijl (Delfzijl Pocket) was zwaar verdedigd en werd door de Duitsers dan ook als strategisch belangrijk gezien. Dit gold echter ook voor geallieerden. De haven kon, na de bevrijding, dienen als aanvoerhaven voor voedsel om de bevolking te bevoorraden na de hongerwinter 1944-1945. Daarnaast was Delfzijl van belang om Emden te veroveren. De 4 kustbatterijen in en rond Delfzijl (in Nansum, Delfzijl (2 stuks aan noordwestzijde van de haven), Fiemel/Termunten en Dollart Süd/Carel Coenraadpolder) beschermden de haven van Emden en de Eems, waardoor deze Duitse haven in potentie bedreigend bleef voor de geallieerde opmars naar Noord-Nederland en Duitsland.
De 3rd Canadian Infantery Division (3rd CID) kreeg de opdracht om Emden in te nemen, waarbij hieraan parallel Delfzijl aangevallen moest worden door de 5th Canadian Armoured Division (5th CAD). Door de druk op Delfzijl op te voeren moest worden voorkomen dat Duitse troepen vluchtten naar Emden om alhier de stellingen te versterken en het de 3rd CID extra moeilijk te maken. Al met al was duidelijk dat Delfzijl voor beide partijen erg belangrijk was.
5th Canadian Armoured Division[bewerken]
Deze Canadese legerdivisie bestond ten tijde van operation Canada uit de volgende legereenheden:
- 5th Canadian Armoured Brigade
- 2nd Armoured Regiment (Lord Strathcona's Horse (Royal Canadians))
- 5th Amroured Brigade (8th Princess Louise's (New Brunswick) Hussars)
Majoor-Generaal B.M. Hoffmeister in de koepel van een Sherman-tank, 23 mei 1944
- 9th Armoured Regiment (The British Columbia Dragoons)
- The Westminster Regiment
- 11th Canadian Infantry Brigade
- 11th Independent Machine Gun Company
- The Perth Regiment
- The Cape Breton Highlanders
- The Irish Regiment of Canada
- The Governor General's Horse Guards
- Overige eenheden
- 17th Field Regiment, RCA
- 8th Field Regiment (Self-Propelled), RCA
- 4th Anti-Tank Regiment, RCA
- 5th Light Anti-Aircraft Regiment, RCA
- 5th Canadian (Armoured) Divisional Signals
De commandant van de divisie was Majoor-Generaal Bertram Meryl (Bert) Hoffmeister (15 mei 1907 - 4 december 1999). Als dank voor zijn inzet tijdens de bevrijding van Nederland is Hoffmeister onderscheiden als Grootofficier in de Orde van Oranje Nassau.
Opmars naar Delfzijl[bewerken]
Op 28 maart 1945, na de slag om de Rijn, werd door Veldmaarschalk Montgomery de opdracht gegeven de resterende bezette provincies van Nederland te bevrijden. Voor deze taak werd het First Canadian Army aangewezen. Binnen deze legereenheid werd het 2nd Canadian Corps verantwoordelijk voor de bevrijding van het noorden van Nederland. Dit 2nd Canadian Corps bestond o.a. uit 2nd Canadian Infantry Division, 3rd Canadian Infantry Division, 2nd Armoured Brigade, 4th Canadian Armoured Division en 5th Canadian Armoured Division.
3rd Canadian Infantry Division onder leiding van Majoor-Generaal Keefler bevrijdde o.a. Zutphen (8 april), Deventer (11 april), Zwolle (14 april) en trok vervolgens in noordwestelijke richting om Leeuwarden te ontzetten. Dit gelukte op 15 april 1945. Op 18 april 1945 werden de laatste stellingen van de Duitsers nabij Makkum veroverd.
2nd Canadian Infantry Division onder leiding van Majoor-Generaal A.B. Matthews trok op naar het noorden met als doel de bevrijding van Groningen. Op 1 april werden de Duitsers verdreven uit Doetinchem. Vervolgens trokken de Canadezen over het Twentekanaal om Holten op 8 april te bevrijden. Op 11 april volgde Ommen. Assen werd bevrijd op 13 april, waarna de stad Groningen in beeld kwam. De slag om Groningen duurde 3 dagen en kostte het leven aan 40 Canadese soldaten.
De opmars naar Delfzijl kon beginnen. Vanaf twee kanten rukten de Canadezen op om pocket Delfzijl te ontzetten.
Pocket Delfzijl[bewerken]
De Duitse bezetter had zich stevig ingegraven in Delfzijl. Grote gebieden ten noorden van het afwateringskanaal en ten zuiden van het damsterdiep waren geïnundeerd door het openen van de zeesluizen. De Canadezen konden dus alleen via het zuiden (en zuidoosten) en via het noordwesten oprukken. In deze gebieden werden mijnenvelden, mitrailleurnesten, geschutsstellingen en o.a. tankgrachten, loopgraven, prikkeldraadversperringen en wegversperringen aangelegd om de opmars te vertragen en de havenstad te beschermen. De Duitsers hadden daarnaast een "outer perimeter" of buitenste verdedigingslinie gedefinieerd om aldaar de serieuze verdediging van Delfzijl ter hand te nemen. Deze lijn, bestaande uit een prikkeldraadversperring met loopgraven, liep grofweg van de Punt van Reide via Woldendorp, Wagenborgen, Meedhuizen, Appingedam, Jukwerd, Bierum en Hoog Watum naar de kust.
Externe links[bewerken]
- (en) The Canadian Battlefields Foundation, "The Canadians and the Liberation of the Netherlands, April-May 1945" (met kaartje van de pocket Delfzijl)
- DE OORLOG TE HOLWIERDE (ooggetuigeverslag over de strijd rond Nansum en verwoesting van Holwierde)
