Boek van de Late Han

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Boek van de Late Han
Boek van de Late Han
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 後漢書
Vereenvoudigd 后汉书
Hanyu pinyin Hòuhànshū
Wade-Giles Hou-han Shu
Standaardkantonees Hàuw Hôn Súu
HK-romanisatie (Standaardkantonees) Hau Hon Shu
Letterlijke vertaling late Han boek

Het Boek van de Late Han of Houhanshu is één van de boeken uit de Vierentwintig Geschiedenissen, de verzameling officiële geschiedenissen van Chinese keizerlijke dynastieën. Het boek werd in de vijfde eeuw voltooid, maar pas na 445, het jaar waarin de samensteller, Fan Ye (范曄, 398-445), werd terechtgesteld. Het werk beschrijft de geschiedenis van de Oostelijke Han-dynastie (25-220) en kwam meer dan twee eeuwen na de val van de dynastie tot stand. Het boek geldt sinds de Tang-dynastie als standaardgeschiedenis van de Oostelijke Han en verving daarmee de 'Dongguan Hanji' (Optekeningen van de Han uit de Oostelijke Toren).

Ontstaan[bewerken]

Er was in de vijfde eeuw geen archiefmateriaal meer beschikbaar uit de tijd van de Oostelijke Han. De Houhanshu werd dan ook samengesteld uit secundaire werken. De keizerlijke annalen en de biografieën werden samengesteld door Fan Ye. Hij gebruikte als belangrijkste bron de Optekeningen van de Han uit het oostelijk verblijf ('Dongguan Hanji'). Dit werk was tussen de eerste en derde eeuw samengesteld en gold tot in de Tang-tijd als standaardgeschiedenis van de Oostelijke Han. Fan Ye maakte verder gebruik van de Houhanji (後漢紀, Optekeningen van de Late Han), een annalistisch geschiedeniswerk, samengesteld door Yuan Hong (袁宏, 328-376). Fan Ye werd in 445 op bevel van keizer Wen (424-452) terechtgesteld. Hierdoor konden de verhandelingen niet meer worden samengesteld en bleef het werk beperkt tot 10 juan keizerlijke annalen en 80 juan biografieën.

In de vijfde eeuw werden door Liu Zhao (劉昭, ?—?) acht verhandelingen aan het werk toegevoegd. Zij omvatten in totaal 30 juan en zijn genomen uit de Xuhanshu (续汉书, het Vervolg op het Boek van de Han). Dat boek was in de derde eeuw samengesteld door Sima Biao (司馬彪, ...-306) en bestond uit 80 juan).

In de zevende eeuw werd een belangrijk commentaar aan de Houhanshu toegevoegd. Het was tussen 675-681 geschreven door kroonprins Li Xian (李賢, 653-684).

Samenstelling[bewerken]

De Houhanshu bevat 120 juan. Sommige hoofdstukken zijn later gesplitst, zodat het werk feitelijk uit 130 juan bestaat. Het werk volgt de indeling van de Shiji en de Hanshu:

dynastieke
geschiedenis
benji
(annalen)
shijia
(erfelijke
geslachten
biao
(tabellen)
shu
(verhandelingen
liezhuan
(biografieën)
Totaal
aantal
juan
Houhanshu 10 (12) - - 30 (30)
8 onderwerpen
80 (88) 120 (130)

De volgorde van de onderdelen bij de Houhanshu wijkt af van die van de Shiji en Hanshu. Na de annalen volgen de biografieën en pas daarna de verhandelingen. Dit heeft te maken met de wijze waarop het werk tot stand is gekomen.

Annalen[bewerken]

Ji (紀, annalen), 10 (12) juan. Keizerlijke biografieën in strikt annalistische vorm die een chronologisch overzicht bieden van de belangrijkste gebeurtenissen, bezien vanuit het keizerlijke hof. Na de keizers volgen biografieën van keizerinnen.

Nr (sub) Titel Vertaling Opmerkingen
1. A+B Guangwudi ji (光武帝紀) annalen van keizer Guangwu keizer Guangwu, 25-57.
2. Xianzong Xiao Mingdi ji (顯宗孝明帝紀) annalen van de vermaarde voorouder, de kinderlijk gehoorzame keizer Ming keizer Ming, 58-75.
3. Suzong Xiao Zhangdi ji (肅宗孝章帝紀) annalen van de gerespecteerde voorouder, de kinderlijk gehoorzame keizer Zhang keizer Zhang, 76-88.
4. Xiao He xiao Shangdi ji (孝和孝殤帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizers He en Shang keizer He, 89-105,
keizer Shang, 106.
5. Xiao Andi ji (孝安帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizer An keizer An, 106-125.
6. Xiao Shun xiao Chong xiao Zhidi ji (孝順孝沖孝質帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizers Shun, Chong en Zhi keizer Shun, 125-144,
keizer Chong, 144-145,
keizer Zhi 145-146.
7. Xiao Huandi ji (孝桓帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizer Huan keizer Huan, 146-168.
8. Xiao Lingdi ji (孝靈帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizer Ling keizer Ling, 168-189.
9. Xiao Xiandi ji (孝獻帝紀) annalen van de kinderlijk gehoorzame keizer Xian keizer Xian, 189-220.
10. A+B Huanghou ji (皇后紀) biografieën van de keizerlijke gaden biografieën van keizerinnen.

Exemplarische overleveringen[bewerken]

Liezhuan (列傳, exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën), 80 (88) juan. Biografieën van belangrijke personen. De biografie beperkte zich tot het beschrijven van gebeurtenissen die het exemplarische kakarkter van de betreffende persoon duidelijk moesten maken. In een hoofdstuk kunnen ook twee of meer personen worden behandeld, als zij tot hetzelfde type persoon behoren. De laatste hoofdstukken beschrijven de betrekkingen tussen China en de verschillende buurvolkeren. Zij werden geplaatst onder 'liezhuan' omdat het memoranda betrof die op persoonlijke titel waren geschreven.

Nr (sub) Titel Vertaling Opmerkingen
11. (劉玄劉盆子列傳)
12. (王劉張李彭盧列傳)
13. (隗囂公孫述列傳)
14. (宗室四王三侯列傳)
15. (李王鄧來列傳)
16. (鄧寇列傳)
17. (馮岑賈列傳)
18. (吳蓋陳臧列傳)
19. (耿弇列傳)
20. (銚期王霸祭遵列傳)
21. (任李萬邳劉耿列傳)
22. (朱景王杜馬劉傅堅馬列傳)
23. (竇融列傳)
24. (馬援列傳)
25. (卓魯魏劉列傳)
26. (伏侯宋蔡馮趙牟韋列傳)
27. (宣張二王杜郭吳承鄭趙列傳)
28. A+B (桓譚馮衍列傳)
29. (申屠剛鮑永郅惲列傳)
30. A+B (蘇竟楊厚列傳郎顗襄楷列傳!)
31. (郭杜孔張廉王蘇羊賈陸列傳)
32. (樊宏陰識列傳)
33. (朱馮虞鄭周列傳)
34. (梁統列傳)
35. (張曹鄭列傳)
36. (鄭范陳賈張列傳)
37. (桓榮丁鴻列傳)
38. (張法滕馮度楊列傳)
39. (劉趙淳于江劉周趙列傳)
40. A+B (班彪列傳班彪列傳!)
41. (第五鍾離宋寒列傳)
42. (光武十王列傳)
43. (朱樂何列傳)
44. (鄧張徐張胡列傳)
45. (袁張韓周列傳)
46. (郭陳列傳)
47. (班梁列傳)
48. (楊李翟應霍爰徐列傳)
49. (王充王符仲長統列傳)
50. (孝明八王列傳)
51. (李陳龐陳橋列傳)
52. (崔駰列傳)
53. (周黃徐薑申屠列傳)
54. (楊震列傳)
55. (章帝八王傳)
56. (張王種陳列傳)
57. (杜欒劉李劉謝列傳)
58. (虞傅蓋臧列傳)
59. (張衡列傳)
60. A+B (馬融列傳蔡邕列傳!)
61. (左周黃列傳)
62. (荀韓鍾陳列傳)
63. (李杜列傳)
64. (吳延史盧趙列傳)
65. (皇甫張段列傳)
66. (陳王列傳)
67. (黨錮列傳)
68. (黨錮列傳)
69. (竇何列傳)
70. (鄭孔荀列傳)
71. (皇甫嵩朱□列傳!!!)
72. (董卓列傳)
73. (劉虞公孫瓚陶謙列傳)
74. A+B (袁紹劉表列傳)
75. (劉焉袁術吕布列傳)
76. xunli liezhuan (循吏列傳) biografieën van oprechte beambten
77. kuli liezhuan (酷吏列傳) biografieën van wrede beambten
78. huanzhe liezhuan (宦者列傳) biografieën van eunuchen
79. A+B rulin liezhuan (儒林列傳) biografieën uit het woud der geleerden
80. A+B wenyuan liezhuan (文苑列傳) biografieën uit de tuin der literaten
81. duxing liezhuan (獨行列傳) biografieën van niet gehuwden Dit wil zeggen zonder nakomelingen
82. A+B fangshu liezhuan (方術列傳) biografieën van magiërs
83. yimin liezhuan (逸民列傳) biografieën van kluizenaars
84. (列女傳)
85. (東夷列傳)
86. (南蠻西南夷列傳)
87. (西羌傳)
88. (西域傳)
89. (南匈奴列傳)
90. (烏桓鮮卑列傳)

Verhandelingen[bewerken]

Zhi (志, verhandelingen). In 30 juan worden acht gebieden van staatsbemoeienis omschreven.

Nr (sub) Titel Vertaling Opmerkingen
1. 1-3 lü lizhi (律曆志) verhandeling over buisklokken en de kalender harmonie (en meting) en kalender
2. 4-6 liyi zhi(禮儀志) verhandeling over riten
3. 7-9 jisi zhi (祭祀志) verhandeling over offers
4. 10-12 tianwen zhi (天文志) verhandeling over astronomie
5. 13-18 wuxing zhi (五行志) verhandeling over de Vijf Elementen
6. 19-23 junguo zhi (郡國志) verhandeling over (politieke) geografie
7. 24-28 baiguan (百官) de honderd overheidsfuncties de hoogste overheidsfuncties
8. 29-30 yufu (輿服) rijtuigen en kleding

Chinese tekst[bewerken]

  • 范曄, 後漢書 (130卷), 北京 (中華書局), 1973 (Fan Ye, Houhanshu (130 juan), Beijing (Zhonghua shu ju), 1973), 6 delen, 3684 pp.
Herdrukt 1999, ISBN 9787101021288. De 'Zhonghua' uitgave van de Vierentwintig Geschiedenissen is de meest gebruikte uitgave. De teksten zijn voorzien van leestekens, ingedeeld in paragrafen en geschreven in traditionel karakters.

Vertalingen[bewerken]

Er is geen volledige vertaling van de Houhanshu in westerse talen. Wel zijn er vertalingen van losse hoofdstukken:

  • Streffer, Johann Michael, Das Kapitel 86 (76) des Hou Han Shu, Göppingen (Verlag Alfred Kümmerle) 1971, (Oorspr. proefschrift Tübingen).
  • Hill, John E., Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the 'Hou Hanshu', 2nd Draft Edition, 2003, voor de internetversie klik hier.
Vertaling van juan 88.
  • Hill, John E., Through the Jade Gate to Rome. A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, First to Second Centuries CE, an Annotated Translation of the Chronicle on the 'Western Regions' in the Hou Hanshu , Charleston SC (BookSurge Publishing) 2009, ISBN 978-1-4392-2134-1.
Uitwerking van de internetversie uit 2003.

Literatuur[bewerken]

  • Bielenstein, Hans, 'The Restoration of the Han Dynasty, with Prolegomena on the Historiography of the "Hou Han Shu", vol. 1', in: Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquities, 26 (1954), p. 1-209.
Hier is van belang pp.9f.
  • Mansvelt-Beck, B.J., The Treatises of Later Han. Their Author, Sources, Contents and Place in Chinese Historiography, Leiden (Brill) 1990, ISBN 90-04-08895-4. (Sinica Leidensia, vol. 21). Over de 'verhandelingen' van de Hou Hanshu.
  • Yu, Taishan, 2004. A History of the Relationship between the Western and Eastern Han, Wei, Jin, Northern and Southern Dynasties and the Western Regions, Philadelphia (Department of Asian and Middle Eastern Studies, University of Pennsylvania) 2004. (Sino-Platonic Papers, nr. 131 March, 2004). Voor een samenvatting klik hier.

Externe links[bewerken]

  • (en) Klik hier voor de vertaling van John Hill van juan 88 over de westelijke gebieden.
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina 後漢書
(Houhanshu - Boek van de Late Han)
op Wikisource