Vierentwintig Geschiedenissen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vierentwintig Geschiedenissen
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 二十四史
Vereenvoudigd 二十四史
Hanyu pinyin Èrshísì Shǐ
Wade-Giles Erh-shih-ssu Shih
Andere benamingen Vijfentwintig Geschiedenissen (二十五史, Èrshíwǔ Shǐ, Erh-shih-wu Shih)
Zesentwintig Geschiedenissen (二十六史, Èrshíliù Shǐ, Erh-shih-liu Shih)

Vierentwintig Geschiedenissen is de benaming voor de verzameling officiële geschiedenissen van Chinese keizerlijke dynastieën. De reeks vormt een belangrijk onderdeel van de Chinese historiografie. Sinds de Tang-tijd nam elke dynastie de verplichting op zich om een geschiedenis van de voorafgaande dynastie samen te stellen. Dit gebeurde door hofambtenaren die gebruikmaakten van stukken uit het officiële keizerlijke archief van die voorafgaande dynastie. Belangrijkste doel bij het samenstellen van de geschiedenis was het legitimeren van de machtsovername door de nieuwe dynastie. De geschiedenissen zijn zowel naar vorm als naar inhoud opgezet naar het voorbeeld van de Shiji en de Hanshu. De 'Vierentwintig Geschiedenissen' zijn geschreven gedurende een periode van 1832 jaar en bevatten in totaal iets minder dan 40 miljoen karakters, waarvan 13.966 verschillende.

Het begrip 'standaardgeschiedenis'[bewerken]

De Chinese term voor standaardgeschiedenis is zhengshi (正史, letterlijk 'officiële geschiedenis'). Het idee dat elke legitieme dynastie een standaardgeschiedenis moest krijgen is geleidelijk ontstaan. Het begrip zhengshi werd voor het eerst gebruikt in 523 tijdens de Liang-dynastie (502-557), één van de Zuidelijke Dynastieën. In het bibliografisch hoofdstuk (jingjizhi, 经籍志) van de Suishu werd de term gebruikt als benaming voor de specifieke categorie 'officiële geschiedenissen'. Zo kon een onderscheid worden gemaakt met bieshi (別史, 'niet-officiële geschiedenissen') en bashi (霸史, 'geschiedenissen van de niet-legitieme dynastieën'). De betekenis van zhengshi als canon van de vierentwintig dynastieke standaardgeschiedenissen stamt uit de 18e eeuw, toen onder de Qing-dynastie de Siku quanshu werd samengesteld.

Ontstaan van de canon[bewerken]

Drie geschiedenissen[bewerken]

Tot aan de Tang-dynastie was de gebruikelijke term sanshi (三史, 'drie geschiedenissen'). Oorspronkelijk waren dat de 'Shiji' (Optekeningen van de hofhistoriograaf), het 'Boek van de Han' (Hanshu) en de Dongguan Hanji ('Optekeningen van de Han uit het oostelijk verblijf'). Het laatste werk werd in de loop van de zesde eeuw vervangen door het 'Boek van de Late Han' (Houhanshu).

Vier geschiedenissen[bewerken]

Vanaf de Tang-tijd werd de 'Kroniek van de Drie Rijken' (Sanguozhi) aan de canon toegevoegd, die toen Sishi (四史, 'vier geschiedenissen') of Qian sishi (前四史, de 'eerste vier geschiedenissen') werd genoemd. Zij werden in de traditionele Chinese historiografie gezien als de belangrijkste dynastieke geschiedenissen, zowel naar vorm als naar inhoud.

Dertien geschiedenissen[bewerken]

Keizer Taizong gaf opdracht voor het samenstellen van in totaal zes dynastieke geschiedenissen.

In 623 gaf keizer Gaozu van de Tang-dynastie opdracht tot het samenstellen van officiële geschiedenissen van zes voorafgaande dynastieën. Dit plan werd na een paar jaar opgegeven, omdat de opzet te ambitieus bleek. In 629 of 630 gaf keizer Taizong een nieuwe opdracht, beperkt tot de geschiedenis van vijf voorafgaande dynastieën. Hiervoor werd een 'Historiografisch Bureau' (shi guan, 史館) opgericht, verbonden aan het Keizerlijk Secretariaat. Het project kwam onder leiding van Fang Xuanling (房玄齡, 578-648) en van Wei Zheng (魏徵, 580-643), de 'Directeur van de Keizerlijke Bibliotheek' (Mishu Sheng, 秘書省). Hun werkzaamheden leidde in 636 tot de presentatie van vijf werken:

In 644 of 646 werd door keizer Taizong een commissie ingesteld om een geschiedenis van de Jin-dynastie samen te stellen. Ook nu kwam de leiding in handen van Fang Xuanling. Het Boek van de Jin ('Jinshu') werd in 646 of 648 gepresenteerd.

Ook drie eerder samengesteld werken werden vanaf het eind van de Tang-tijd gerekend tot de standaardgeschiedenissen. Dat waren het Boek van de Song ('Songshu'), het Boek van de Zuidelijke Qi ('Nanqishu') en uiteindelijk ook het Boek van de Wei ('Weishu'). Het totaal werd de 'dertien dynastieke geschiedenissen' (shisandai shi, 十三代史) genoemd.

Zeventien geschiedenissen[bewerken]

Tijdens de Song-dynastie kregen Ouyang Xiu (歐陽修, 1007-1072) en Song Qi (宋祁, 998-1061), twee vooraanstaande literatoren, van keizer Renzong (1022-1063) opdracht een nieuwe geschiedenis van de Tang-dynastie samen te stellen. Het in 945 samengestelde Boek van de Tang was volgens hem onvoldoende van kwaliteit. Dat werk werd dan ook vervangen toen het nieuwe boek in 1060 werd gepresenteerd als (Nieuw) Boek van de Tang. Ondertussen was Ouyang Xiu op eigen initiatief begonnen aan het samenstellen van een geschiedenis van de Vijf Dynastieën (907-960). Deze Nieuwe Geschiedenis van de Vijf Dynastieën werd in 1072 per keizerlijk decreet goedgekeurd en verving allengs de in 974 samengestelde Oude Geschiedenis van de Vijf Dynastieën.

Ook twee werken die in 659 op particulier initiatief waren samengesteld, werden sinds de Song-tijd gerekend tot de standaardgeschiedenissen. Dat waren de Geschiedenis van het Noorden ('Beishi') en de Geschiedenis van het Zuiden ('Nanshi'). Deze twee werken werden samen met het (Nieuw) Boek van de Tang en de Nieuwe Geschiedenis van de Vijf Dynastieën toegevoegd aan de 'dertien geschiedenissen' en vormden zo de 'zeventien geschiedenissen' (shiqi shi, 十七史).

Eenentwintig geschiedenissen[bewerken]

De term 'Eenentwintig geschiedenissen' (ershiyi shi, 二十一史) stamt uit de Ming-tijd. In 1532 werd deze canon uitgegeven door het 'Directoraat van Onderwijs van Nanking' en in 1606 ook door het 'Directoraat van Onderwijs van Peking'. De reeks van zeventien werken uit de Song-tijd werd uitgebreid met de drie tijdens de Yuan-dynastie geschreven werken. Dat waren de Geschiedenis van de Song ('Songshi'), de Geschiedenis van de Liao ('Liaoshi') en de Geschiedenis van de Jin ('Jinshi'). Vervolgens werd de in 1370 tot stand gekomen Geschiedenis van de Yuan ('Yuanshi') als eenentwintigste werk aan de canon toegevoegd.

Vierentwintig geschiedenissen[bewerken]

De term 'Vierentwintig Geschiedenissen' (ershisi shi, 二十四史) stamt uit 1775, toen drie werken aan de reeks werden toegevoegd en de verzameling in zijn geheel werd gedrukt. De uitgave staat bekend als de '(Wuying) paleis-editie' (wuying dianben, 武英殿本). In 1739 was de Geschiedenis van de Ming gereedgekomen en werd als tweeëntwintigste werk toegevoegd. Tijdens de samenstelling van de Siku quanshu werden twee geschiedenissen die eerder waren vervangen aan de canon toegevoegd. Dat waren het Oud Boek van de Tang en de Oude Geschiedenis van de Vijf Dynastieën.

Latere toevoegingen[bewerken]

Nieuwe Geschiedenis van de Yuan[bewerken]

In 1920 publiceerde Ke Shaomin (柯劭忞, 1850-1933) zijn Nieuwe Geschiedenis van de Yuan (Xin Yuanshi). Hij had dit werk vanaf 1890 op eigen initiatief samengesteld. In 1921 verklaarde president Xu Shichang (徐世昌, 1918-1922) officieel dat het boek als vijfentwintigste geschiedenis was opgenomen in de canon van dynastieke geschiedenissen. Sindsdien is dit werk echter volledig in de vergetelheid geraakt. De gehanteerde methode bij het samenstellen was bij verschijning al verouderd. Bovendien bleven de gebruikte bronnen ook na verschijnen toegankelijk en was de collectie documenten van Ke Shaomin feitelijk overbodig geworden.

Ontwerp voor een geschiedenis van de Qing[bewerken]

In 1927 voltooide Zhao Erxun (趙爾巽, 1844-1927) een Ontwerp voor een geschiedenis van de Qing (Qing shigao). In 1930 werd publicatie van het werk door de regering van Chiang Kai-shek verboden. Het werk is daarom nooit formeel toegevoegd aan de canon. Desondanks werd het 'Ontwerp' als vijfentwintigste werk opgenomen in de gezaghebbende reeks dynastieke geschiedenissen die door 'Zhonghua' (Zhonghua shuju, 中華書局) te Peking is uitgegeven. Sindsdien worden naast de term 'Vierentwintig Geschiedenissen' soms ook de begrippen 'Vijfentwintig Geschiedenissen' (ershiwu Shi, 二十五史) en 'Zesentwintig Geschiedenissen' (ershiliu Shi, 二十六史) gebruikt.

Samenstelling van de canon[bewerken]

De in onderstaande tabel gehanteerde volgorde van de vierentwintig dynastieke geschiedenissen is die van de Siku quanshu. Die komt, met uitzondering van de Nanshi en Beishi, overeen met de chronologische opeenvolging van de dynastieën. De twee in de twintigste eeuw verschenen werken staan op volgorde van jaar waarin ze voor het eerst zijn gepubliceerd.

Nr. Titel Vertaling
van de titel
Samensteller/
samenstellers
Samengesteld
(aangeboden of gedrukt)
Beschreven periode Aantal juan
1 Shiji Optekeningen van de Historicus Sima Tan
Sima Qian
104-87 v. Chr.
(91 v.Chr)
Huang Di
tot 95 v.Chr.
130
2 Hanshu Boek van de Han Ban Biao
(班彪)
Ban Gu
(班固)
Ban Zhao
(班昭)
58-76 na Chr.
(92 na Chr)
206 v.Chr - 24 na Chr. 120
3 Houhanshu Boek van de Late Han Fan Ye
(范曄)
3e-5e eeuw
(445)
25 - 220 120
4 Sanguo zhi Kroniek van de Drie Rijken Chen Shou
(陳壽)
(Pei Songzhi
裴松之)
285-297
(297)
Wei 221-265
Shu 221-264
Wu 222 - 280
65
5 Jinshu Boek van de Jin Fang Xuanling
(房玄齡)
644 of 646
(646 of 648)
265 - 419 130
6 Songshu Boek van de Liu Song
(Zuidelijke Dynastieën)
Shen Yue
(沈約)
492-493 420 - 478 100
7 Nanqishu Boek van de Zuidelijke Qi
(Zuidelijke Dynastieën)
Xiao Zixian
(蕭子顯)
(537) 479 - 502 59
8 Liangshu Boek van de Liang
(Zuidelijke Dynastieën])
Yao Cha
(姚察)
Yao Silian
(姚思廉)
628-635
(636)
502 - 556 56
9 Chenshu Boek van de Chen
(Zuidelijke Dynastieën)
Yao Cha
(姚察)
Yao Silian
(姚思廉)
622-629
(636)
557 - 589 36
10 Weishu Boek van de Wei
(Noordelijke Dynastieën)
Wei Shou
(魏收)
551-554
(554)
386 - 550 130
11 Beiqishu Boek van de Noordelijke Qi
(Noordelijke Dynastieën)
Li Delin
(李徳林)
Li Baiyao
(李百藥)
627-636
(636)
550 - 577 50
12 Zhoushu Boek van de (Noordelijke) Zhou
(Noordelijke Dynastieën)
Linghu Defen
(令狐德棻)
628
(636)
557- 581 50
13 Suishu Boek van de Sui Wei Zheng
(魏征)
629-636
(636)
581- 617 85
14 Nanshi Geschiedenis van het zuiden
(Zuidelijke Dynastieën)
Li Dashi
(李大師)
Li Yanshou
(李延壽)
630-650
(659)
420 - 589 80
15 Beishi Geschiedenis van het noorden
(Noordelijke Dynastieën)
Li Dashi]
(李大師)
Li Yanshou
(李延壽)
630-650
(659)
368 - 618 100
16 Jiu Tangshu Oud boek van de Tang Liu Xu
(劉昫)
940-945
(945)
618 - 906 200
17 Xin Tangshu Nieuw boek van de Tang Ouyang Xiu
(歐陽修)
1043-1060
(1060)
618 - 906 225
18 Jiu Wudaishi Oude geschiedenis van de Vijf Dynastieën Xue Juzheng
(薛居正)
973-974
(974)
907 - 960 150
19 Xin Wudaishi Nieuwe geschiedenis van de Vijf Dynastieën Ouyang Xiu
(歐陽修)
1044-1060
(1072)
907 - 960 74
20 Songshi Geschiedenis van de Song Tuo Tuo
(脫脫)
(Toghtoghan)
1343-1345
(1345)
960 - 1279 496
21 Liaoshi Geschiedenis van de Khitan-Liao Tuo Tuo
(脫脫)
(Toghtoghan)
1343-1344
(1344)
916 - 1125 116
22 Jinshi Geschiedenis van de Jurchen-Jin Tuo Tuo
(脫脫)
(Toghtoghan)
1343-1344
(1344)
1115 - 1234 135
23 Yuanshi Geschiedenis van de Yuan Song Lian
(宋濂)
1369-1370
(1370)
1206 - 1369 210
24 Mingshi Geschiedenis van de Ming Zhang Tingyu
(張廷玉)
1678-1735
(1739)
1368 - 1644 332
(25) Xin Yuanshi Nieuwe geschiedenis van de Yuan Ke Shaomin
(柯邵忞)
1890-1920
(1920)
1206 - 1367 257
(26) Qing shigao Ontwerp voor een geschiedenis van de Qing Zhao Erxun
(趙爾巽)
1914-1927
(1927)
1644 - 1911 536

Structuur van de dynastieke geschiedenissen[bewerken]

Vorm[bewerken]

De dynastieke geschiedenissen volgden de structuur van de Shiji. Tot het verschijnen van de 'Shiji' werd in de traditionele Chinese geschiedschrijving uitsluitend een annalistische beschrijving (biannianti, 編年體, 'van jaar tot jaar') toegepast. In de Shiji werd deze vorm van geschiedschrijving uitgebreid met biografieën en met verhandelingen. Dit werd jizhuanti (紀傳體, 'annalen-biografie'), genoemd naar de twee belangrijkste componenten. Elke volgende dynastieke geschiedenis bevatte dan ook de onderdelen benji (keizerlijke annalen) en liezhuan (biografieën, beter: exemplarische overleveringen).

Naast biografieën werden ook 'verhandelingen' (shu) toegevoegd, vaak vertaald met 'monografieën'. Zij geven een historisch overzicht van instituties of van zaken waar de staat zich actief mee bemoeide en die op dat moment van belang werden geacht voor de ambtenaren. Dit onderdeel kwam voor in alle dynastieke geschiedenissen, met uitzondering van de volgende zes: Kroniek van de Drie Rijken, het Boek van de Liang, het Boek van de Chen, het Boek van de Noordelijke Qi, het Boek van de Zhou, de Geschiedenis van het Zuiden en de Geschiedenis van het Noorden.

De overige twee onderdelen van de 'Shiji', de shijia ('erfelijke geslachten') en de biao (tabellen) werden slechts in enkele dynastieke geschiedenissen opgenomen. De shijia komen alleen voor in het Boek van de Jin, waar ze een beschrijving geven van de Zestien Koninkrijken) en in de Nieuwe Geschiedenis van de Vijf Dynastieën, waar de Tien Koninkrijken worden behandeld.

In tegenstelling tot de Shiji beperkten alle latere dynastieke geschiedenissen zich steeds tot één dynastie. In dat opzicht volgden zij het voorbeeld van de tweede standaardgeschiedenis, het Boek van de Han. De enige uitzonderingen zijn de Geschiedenis van het Zuiden en die van het Noorden en de Oude en Nieuwe Geschiedenis van de Vijf Dynastieën.

Methode van samenstellen[bewerken]

Vanaf de Tang-dynastie zijn de meeste standaardgeschiedenissen samengesteld door een ambtelijk georganiseerd 'Historiografisch Bureau' (shi guan, 史館), verbonden aan het Keizerlijk Secretariaat en onder strikte controle van het hof. De werkwijze werd steeds meer geformaliseerd. Het herschikken, ordenen en samenvatten van officiële stukken vond reeds plaats onder de voorafgaande dynastie. Basis vormden de Dagboeken van activiteit en rust, dagelijkse overzichten van uitspraken en daden gedaan door de Chinese keizer. Na de dood van de keizer werden die dagboeken samengevat tot de Ware optekeningen, een overzicht van de belangrijkste verordeningen, bekendmakingen en voorschriften. Deze werden verder samengevat tot Nationale Geschiedenissen (guoshi, 國史), die op hun beurt weer de basis vormden voor de eigenlijke dynastieke geschiedenissen.

De samenstelling van de dynastieke geschiedenis door het volgende heersershuis was dus in feite de laatste stap van dit strikt geformaliseerde ordeningsproces. Gevolg was dat de dynastieke geschiedenissen steeds meer het karakter kregen van een bronnenuitgave, gedegen en goed beredeneerd, maar qua stijl kurkdroog. Uitzonderingen hierop zijn de Shiji vanwege de originele toevoegingen door Sima Qian en de Nieuwe Geschiedenis van de Vijf Dynastieën door de bijzondere schrijfstijl van Ouyang Xiu.

Opbouw[bewerken]

De opbouw van de dynastieke geschiedenissen is naar het voorbeeld van de 'Shiji':

dynastieke
geschiedenis
benji
(annalen)
shijia
(erfelijke
geslachten
biao
(tabellen)
shu
(verhandelingen)
liezhuan
(biografieën)
Totaal
aantal
juan
Shiji 12 30 10 8 70 130
Hanshu 13 - 10 18 79 120
Houhanshu 12 - - 30 88 130
Sanguo zhi 4 - - - 61 65
Jinshu 10 30 - 20 70 130
Songshu 10 - - 30 60 100
Nanqishu 8 - - 11 40 59
Liangshu 6 - - - 50 56
Chenshu 6 - - - 30 36
Weishu 14 - - 20 96 130
Beiqishu 8 - - - 42 50
Zhoushu 8 - - - 42 50
Suishu 5 - - 30 50 85
Nanshi 10 - - - 70 80
Beishi 12 - - - 88 100
Jiu Tangshu 20 - - 30 150 200
Xin Tangshu 10 - 15 50 150 225
Jiu Wudaishi 61 - - 12 77 150
Xin Wudaishi 12 10 1 3 48 74
Songshi 47 - 32 162 255 496
Liaoshi 30 - 8 32 46 116
Jinshi 19 - 4 39 73 135
Yuanshi 47 - 8 58 97 210
Mingshi 24 - 13 75 220 332
Xin Yuanshi 26 - 7 70 154 257
Qing Shigao 25 - 53 142 316 536
Totaal 459 70 161 840 2522 4052
Percentage 11,3% 1,7% 3,7% 20,7% 62,6% 100%

Chinese tekst[bewerken]

  • De Zhonghua uitgave van de 'Vijfentwintig Geschiedenissen' (de 'Vierentwintig Geschiedenissen plus het 'Ontwerp voor een geschiedenis van de Qing') is de meest gebruikte uitgave. De teksten zijn voorzien van leestekens, ingedeeld in paragrafen en geschreven in traditionele Chinese karakters. Zie voor details de lemmata van de afzonderlijke dynastieke geschiedenissen.

Vertalingen[bewerken]

Er is geen complete vertaling van de 'Vierentwintig Geschiedenissen in een westerse taal. Wel zijn er talrijke vertalingen van onderdelen. Overzichten van vertalingen zijn te vinden in:

  • Frankel, Hans Hermann, Catalogue of Translations from the Chinese Dynastic Histories for the period 220-960, Berkeley (University of California Press) 1957, (Chinese dynastic histories translations, supplement nr. 1).

aangevuld door:

  • Dunnell, Ruth, 'Central Asia' in: Norton,Mary Beth (ed.), American Historical Association Guide to Historical Literature, New York (Oxford University Press) 1995, ISBN 0-19-505727-9, pp. 263-283.

Zie voor meer details de lemmata van de afzonderlijke dynastieke geschiedenissen.

Literatuur[bewerken]

  • Franke, Herbert, 'Some Remarks on the Interpretation of Chinese Dynastic Histories', in: Oriens, 3 (1950), pp. 113-122.
  • Goodrich, L.C., 'Notes on the Dynastic Histories', in: Yang Liansheng, Topics in Chinese History, Cambridge MA (Harvard University Press) 1950, (Harvard-Yenching Institute Studies, 4) pp. 32-38.
  • Han Yu-Shan, Elements of Chinese Historiography, Hollywood (W.M. Hawley) 1955.
Hoofdstuk 12, 'The Twentysix Dynastic Histories Successive Groupings', pp. 191-205.
  • Twitchett, Denis Crispin, The Writing of Official History Under the T'ang, Cambridge (Cambridge University Press) 1992, ISBN 0-521-52293-5.
Op pp.119-159 beschrijft Twitchett op welke wijze de standaardgeschiedenissen werden samengesteld.
  • Wilkinson, Endymion, Chinese History. A Manual, Cambridge Mass. (Harvard University Press) 2000, (Harvard-Yenching Institute Monograph Series, 52), ISBN 0-674-00247-4.
Hoofdstuk 22 'Standard Histories', pp. 501-516.
  • Yang, L.S. (Yang Lian-sheng), 'A Theory About the Titles of the Twenty-Four Dynastic Histories', in: Harvard Journal of Asiatic Studies, 10 (1947), pp. 41-47.
  • Yang, L.S. (Yang Lian-sheng), 'The Organization of Chinese Official Historiography. Principles and Methods of the Standard Histories from the T'ang Through the Ming Dynasty', in: Beasley, William G. en Edwin G. Pulleyblank (eds.), Historians of China and Japan, Oxford (Oxford University Press) 1961, (Historical writing on the peoples of Asia, 3), ISBN 0-19-713521-8, pp. 44-59.
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina 二十四史 (Tekst van de Vierentwintig Geschiedenissen in het Chinees) op Wikisource