Brievenbus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brievenbus in België
Oranje brievenbussen van Post-NL in Nederland
Rode brievenbus van het voormalige TPG Post
Vuurwerkpreventie in Nederland

Een brievenbus is een kast met een kleine opening waardoor brieven en kleine voorwerpen in de kast gedeponeerd kunnen worden. De kast is meestal gesloten en kan door de sleutelhouder geopend worden. Er bestaan brievenbussen voor uiteenlopende doelen:

  • langs de openbare weg voor het versturen van post
  • bij woningen om de post te bezorgen

en verder:

  • bij banken (voor overmaakformulieren)
  • bij apotheken (voor recepten en declaraties)
  • bij verenigingen om mededelingen en deelnameformulieren in te doen

Binnen bedrijven zijn meestal postvakken aanwezig waar men de ontvangen post inlegt voor interne distributie.

Bij bedrijven of instellingen is er soms een ideeënbus: een speciale brievenbus voor het indienen door personeel en klanten van ideeën, aan de bedrijfsleiding.

In veel woningen heeft de brievenbus plaats gemaakt voor een gleuf in (of naast) de voordeur. Om tocht te weren is voor de gleuf vaak een briefplaat met een tuimelklep bevestigd, soms voorzien van een borstel. Oudere woningen hebben achter de gleuf een brievenbus, maar meestal valt de post op de grond.

In flats zijn beneden of op elke etage postvakjes met daarop de nummers van de appartementen. Deze worden vaak aangebracht bij het trappenhuis, zodat de postbezorger er goed bij kan. Bewoners van flats ontvangen een aparte sleutel waarmee ze de post uit hun postvakje kunnen halen.

Nederland[bewerken]

Openbare brievenbussen (voor verzending)[bewerken]

PostNL heeft ongeveer 20.000 brievenbussen in Nederland. Ze zijn rood en oranje van kleur en hebben één of twee inwerpgleuven.

De brievenbussen worden minimaal eenmaal per dag (behalve op zaterdag) geleegd. Na het lichten van de post wordt de lichtingsindicator aangepast. Het officiële tijdstip van de lichting is na 17.00 of 18.00 uur, bij sommige brievenbussen na 19.00 uur. In de praktijk worden veel brievenbussen vaker gelicht (omdat ze anders te vol zouden worden), maar de poststukken die dan worden opgehaald, worden niet eerder verwerkt. Op de Waddeneilanden is het tijdstip van de lichting afhankelijk van de vertrektijd van de boot.

Vanaf eind november vernauwt PostNL de openingen in de brievenbus om zo vandalisme met vuurwerk tegen te gaan. Door het ontsteken van vuurwerk in de brievenbus wordt er aan de rode en oranje kasten anders ieder jaar veel schade aangebracht. Rond de jaarwisseling wordt bij veel brievenbussen de opening helemaal afgesloten, of de hele brievenbus weggehaald.

Particuliere brievenbussen (voor ontvangen)[bewerken]

In Nederland zijn er ongeveer 8.328.762 postale afgiftepunten (jan 2010).[1] Voorheen werd de post door de PTT overal bezorgd, zelfs als men woonde op een eiland dat alleen per roeiboot bereikbaar was. Sinds de jaren 70 gelden er voor brievenbussen bij woningen en kantoren allerlei regels, zoals bereikbaarheid en afmetingen. Een brievenbus mag niet meer dan 10 m van de openbare weg verwijderd zijn, moet bepaalde minimumafmetingen hebben (gleuf 265 mm bij 32 mm, diepte 380 mm) en moet zich op een bepaalde hoogte bevinden (tussen 0,6 en 1,8 m). Deze regels zijn vastgelegd in de artikelen 5 en 6 van de Postregeling 2009.[2] In België gelden sinds 2008 andere normen: de brievenbus moet voldoende groot zijn om een ongevouwen zending in C4-formaat (229 mm bij 324 mm) met een dikte van 24 mm zonder beschadiging te ontvangen.[3]

Toen deze regels werden opgesteld, kreeg iedereen die verder dan 10 m van de openbare weg woonde gratis een groene buitenbus. Het gebruik hiervan is niet verplicht, men mag ook zelf een brievenbus maken of kopen, mits deze aan de voorschriften voldoet. De aanbevolen kleur is groen, waarmee men vermijdt dat buitenlanders een particuliere brievenbus voor een openbare aanzien.

Een poststuk dat past in de kleinst toegestane brievenbus, mag als buspost verzonden worden. Een groter poststuk heet belpost en hiervoor geldt een hoger tarief, omdat de postbesteller moet aanbellen om het poststuk te bezorgen. De werkelijke afmetingen van de brievenbus van de geadresseerde zijn hierbij niet van belang.

Trivia[bewerken]

  • In de VS dient in afgelegen gebieden de brievenbus bij woningen zowel voor het verzenden als ontvangen van post. Aan de brievenbus zit een vlaggetje; staat het vlaggetje omhoog, dan is dit een teken voor de postbode dat er post in de bus ligt die meegenomen moet worden.
  • De meeste Amerikaanse brievenbussen zijn kleiner dan de Europese norm en dus bij Nederlandse woningen niet toegestaan.
  • De gleuf van een brievenbus wordt door de Nederlandse posterijen consequent 'inwerpopening' genoemd.
  • In Amsterdam bij het GVB waren de meeste trams (achterop) en bussen (voorop) die het Stationplein aandeden tot begin jaren 1970 voorzien van een rode brievenbus die door een PTT beambte op bepaalde tijden op het Stationsplein werd gelicht.

Openbare brievenbussen in verschillende landen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties