Postbode

Nederlandse brievenbussen voor inkomende (rechts) en uitgaande (links) post

Postbode Piet Kleine

Een postbode of brievenbesteller is iemand die de laatste handelingen uitvoert van de postbestellingen, namelijk een deel van de sorteerwerkzaamheden en het daadwerkelijk 'bestellen' (afleveren) van de post in de brievenbus van de geadresseerde. In Nederland heeft de geprivatiseerde posterij TNT Post in 2010 besloten te stoppen met het werken met professionele brievenbestellers. De andere particuliere postbezorgorganisaties hebben nooit met postbodes gewerkt.

Nederland

De postbode deed zijn of haar werk vele jaren in dienst van het staatsbedrijf der PTT. Na de privatisering verwerkte TNT Post de brieven met, in 2003, circa 42.000 postbodes in vaste dienst en zaterdagmedewerkers. In de zes Sorteercentra Brieven van TNT Post werkten toen zo'n 7.500 mensen.

Vanaf 2005 werkt TNT Post met machines die de post al op huisnummer kunnen sorteren, de zogenaamde HSM of huisnummersorteermachine. Vestigingen die niet over dergelijke machines beschikken krijgen de post vanuit een andere vestiging gesorteerd aangeleverd.

Het takenpakket van de postbode is in de 21e eeuw steeds verder verkleind, TNT Post maakt na 2010 alleen nog gebruik van parttimers, met als functienaam 'postbezorger'. Voormalige postbodes bereiden de diensten voor hen voor. Pakketten worden door freelance pakkettenbezorgers met eigen vervoer bezorgd.

Dit opdelen van de functie in verschillende onderdelen zorgde er in Nederland voor dat de authentieke postbode voorgoed uit het servicepakket van de voormalige PTT is verdwenen. De traditionele postbode was een man die veertig uur per week werkte, en vaak kostwinner was voor een gezin. De tegenwoordige postbezorger is een parttimer.

In juni 2010 maakte TNT Post, die na de privatisering de taken van het staatsbedrijf der PTT tot dan toe voortzette, bekend dat de functie postbode zou worden opgeheven. 11.000 mensen verloren daarbij hun baan.

In februari 2013 maakte PostNL, de opvolger van TNT Post, bekend dat de meeste postbodes hun baan zouden blijven behouden. Dit besluit kwam na verschillende klachten over de kwaliteit van de bezorging en onvoldoende begeleiding van de nieuwe werknemers door ervaren krachten. In de toekomst zal er echter wel langzaam aan overgegaan worden op dat steeds meer postbezorgers de post gaan bezorgen en postbodes meer alleen maar de post gaan voorbereiden.

Bpost-postzakken worden met bestelwagens rondgebracht naar verdeelpunten (bijvoorbeeld een afdak van een woning), waar de postbode ze oppikt en de post bedeelt per fiets.

België

In België staan zo'n 26.500 mensen in voor de postverwerking, waarvan ongeveer 20.000 postbodes. Naast de bestelling van brieven, voeren de postbodes nog enkele andere taken uit, waaronder de contante uitbetaling van pensioenen aan huis. In de Vlaamse dialecten wordt een postbode ook aangeduid met het Franse woord facteur.

Bekende Nederlandse postbodes

• Berry van Aerle (werd bekend als voetballer)
• Raymond van Barneveld (werd bekend als darter)
• Dirk Bracke (schrijver)
• Danny Koevermans (werd bekend als voetballer)
• Piet Kleine (werd bekend als schaatser)
• Erik de Jong (werd bekend als eenmansband onder de naam Spinvis, inmiddels ex-postbode)
• Max Werner (werd bekend als zanger van de Nederlandse groep Kayak)
• Michel Adam (werd bekend als voetballer)

Fictieve postbodes

• Gerrit de Postduif (in de Fabeltjeskrant)
• Hein Gatje (Aart Staartjes) in J.J. De Bom voorheen De Kindervriend
• Postbode Siemen (uit de televisieserie Zaai)
• Pieter Post (uit de animatieserie)
• Pietje Puk (uit de gelijknamige kinderboeken van Henri Arnoldus)
• Anton Gleuf (uit de Ko de Boswachtershow)

Bronnen, noten en/of referenties