Cinnaber

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Cinnaber
Cinnabar.jpg
Mineraal
Chemische formule HgS
Kleur rood tot bruinrood, loodgrijs
Streepkleur purper
Hardheid 2 - 2,5
Gemiddelde dichtheid 8090 kg/m³
Glans diamantglans tot metaalglans
Splijting volkomen volgens [1010]
Habitus massief, korrelig, romboëdrisch of dik tabulair
Kristaloptiek
Kristalstelsel Trigonaal
Bijzondere kenmerken belangrijkste kwikerts, vanaf 344 °C wordt cinnaber omgezet tot metacinnaber
Lijst van mineralen
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

Het mineraal cinnaber is een kwiksulfide met de chemische formule HgS.

Eigenschappen[bewerken]

Het grijze, bruine of donkerrode (vermiljoenen) cinnaber heeft een helderrode streepkleur en een volkomen splijting volgens kristalvlak [1010]. Het kristalstelsel is trigonaal, de dichtheid is met 8,1 hoog. De hardheid is 2 tot 2,5. Cinnaber is niet radioactief.

Metacinnaberiet[bewerken]

In Californië wordt nog het zeldzame metacinnaberiet aangetroffen. De chemische samenstelling is gelijk aan die van cinnaber, maar de structuur is anders (namelijk kubisch).

Naam[bewerken]

Het woord cinnaber betekende oorspronkelijk vermiljoen en is afkomstig uit het Perzisch (shangarf). Het heeft onze taal bereikt via het Grieks, het Latijn en het Frans.[1]

Voorkomen[bewerken]

Cinnaber komt vooral voor in hydrothermale aders van lage temperatuur. De typelocatie en lang een belangrijke vindplaats van kwik als erts is Almadén, Spanje, waar het reeds door de Kelten werd ontgonnen.

Gebruik[bewerken]

Cinnaber is het belangrijkste kwikerts. Cinnaber was reeds bekend in de oudheid en ook al meer dan 1000 jaar gebruikt als pigment in China.

Men kan uit cinnaber kwik verkrijgen door het te laten sublimeren bij 583 °C (856 K). Daarbij komt het vloeibare kwik vrij. Er zijn drie mogelijke manieren om kwik uit vermiljoen te winnen:

  1. Sublimeren met toevoeging van zuurstof: HgS + O2 → Hg + SO2
  2. Verhitten met ijzerpoeder: HgS + Fe → Hg + FeS
  3. Verhitten met ongebluste kalk: 4 HgS + 4 CaO → 4 Hg + 3 CaS + CaSO4

Andere vormen van kwikerts zijn:

Referenties[bewerken]

  1. P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Van Dale Etymologisch woordenboek op Etymologiebank.nl