Cornelis Vreeswijk

Cornelis Vreeswijk in 1967

Cornelis Vreeswijk ( Zweedse uitspraak (info·uitleg)) (IJmuiden, 8 augustus 1937 – Stockholm, 12 november 1987) was een Nederlands-Zweedse zanger en liedschrijver.

Biografie

Cornelis Vreeswijk werd in 1937 in IJmuiden geboren als oudste van vier kinderen. Zijn vader, Jacob Cornelis Vreeswijk, had een taxi- en garagebedrijf. In 1950 – Cornelis was toen dertien jaar oud – verhuisde het gezin naar Stockholm in Zweden, waar zijn vader als automonteur ging werken. Het gezin remigreerde met dochter Tonny in 1961 naar Nederland, maar Cornelis bleef in Zweden wonen, om daar een carriere op te bouwen.

Van links naar rechts: Cornelis Vreeswijk, Fred Åkerström (midden) en Gösta Cervin, tijdens een Vietnamdemonstratie op Hötorget in Stockholm, 28 augustus 1965

Vreeswijk debuteerde in 1964 met Ballader och oförskämdheter ("Ballades en vrijpostigheden"). Zijn grote doorbraak kwam in 1968 met Tio vackra visor och personliga Person ("Tien mooie liederen en persoonlijke Person", een woordspeling op een Zweedse achternaam). Hij nam ook liederen op van Carl Michael Bellman (1740-1795, een Zweeds dichter) en Evert Taube (1890-1976), zijn directe voorganger als belangrijkste Zweedse troubadour. Vreeswijk was geliefd in Zweden, maar ook omstreden. Een aantal van zijn liedjes mocht niet op de radio gedraaid worden omdat men de teksten aanstootgevend vond. Vreeswijk lag ook meermalen in de clinch met de Zweedse belastingdienst en hij stierf in 1987 berooid.

Ook na zijn dood bleef Vreeswijks oeuvre in Zweden ongekend populair, getuige ook de Cornelis Vreeswijkdag, die jaarlijks in augustus in Stockholm wordt gehouden. Ook zijn sterfdag wordt nog altijd herdacht. In Stockholm is ook het Cornelis Vreeswijk Museum (juni 2011 gesloten). Zijn zoon Jack Vreeswijk, geboren in 1964, is in de voetsporen van zijn vader getreden en vertolkt ook regelmatig diens repertoire.

In 1966 werd Vreeswijk door de VARA uitgenodigd naar Nederland te komen. Een single van De nozem en de non flopte. Zes jaar later verscheen zijn elpee Cornelis Vreeswijk (1972) die met platina werd bekroond; er werden honderdduizend exemplaren van verkocht. Zijn volgende Nederlandstalige platen hadden echter weinig succes.

In 1973 verscheen zijn elpee I stället för vykort ("In plaats van ansichtkaarten"), waarop hij stelling nam tegen de oorlog in Vietnam. Hij zette in 1978 teksten van Víctor Jara op de plaat.

In 1974 reikte Prins Adrianus I van carnavalsvereniging de Pintenwippers uit IJmuiden aan Vreeswijk het grootkruis der Pintenwippers uit.

Vreeswijk nam nog een aantal andere Nederlandse platen op, maar die hadden geen commercieel succes. Zijn laatste Nederlandse elpee, Ballades van de gewapende bedelaar, geldt als zijn beste Nederlandse plaat en benadert het niveau dat Vreeswijk in zijn Zweedse werk wist te halen.

Vreeswijks graf

In 1985 werd bij Vreeswijk leverkanker geconstateerd. Hij stierf twee jaar later op 50-jarige leeftijd. Hij is nooit Zweeds staatsburger geworden.

In november 2010 ging in Zweden een film over zijn leven in première, Cornelis.

Genootschap

Het Cornelis Vreeswijk Genootschap werd op 27 mei 2000 in Westwoud opgericht. In 2001 vond de opvoering plaats van het uit het Zweeds vertaalde stuk De Troubadour Van IJmuiden, over het leven van Vreeswijk, met Jules Croiset in de hoofdrol. Een jaar later, in 2002, verscheen er een Nederlandse hommage-cd, een initiatief van het Cornelis Vreeswijk Genootschap. De cd Cornelis Vreeswijk - Een Hommage bevat naast bijdragen van Jack Spijkerman, Erik van Muiswinkel, Bob Fosko, Maarten van Roozendaal, Jeroen van Merwijk en Bram Vermeulen ook bekend en onbekend werk van Vreeswijk. Op 7 juni 2003 werd in IJmuiden een borstbeeld van Vreeswijk onthuld. Hans Polak maakte in datzelfde jaar een televisiedocumentaire over Vreeswijk. De zanger Piter Wilkens bracht twee albums uit (in 2006 en 2010) als eerbetoon aan Cornelis Vreeswijk. De cd's It Fûgeltsje Yn Myn Gitaar en De Fleanende Hollanner bevatten Friestalige bewerkingen van liedjes uit het repertoire van Vreeswijk. In 2005 gaf de IJmuidense muziektheatergroep "Plug In" voorstellingen in het Witte Theater, met allerlei liedjes van Cornelis. De voorstelling was getiteld: Tussen Friet en Staal, welke naam verwijst naar de plaatsen waar de pont over het Noordzeekanaal aanmeert. In augustus 2011 lanceerde het Cornelis Vreeswijk Genootschap de Cornelisroute. Dit is een 17,4 kilometer lange fietsroute die langs allerlei plaatsen in IJmuiden voert die voor de zanger belangrijk waren. In theaterseizoen 2012/2013 staan kleinkunstenaars De Andersons in de Nederlandse theaters met de voorstelling "Vreeswijk & De Andersons", over het leven en met het werk van Vreeswijk. Ook brachten zij de gelijknamige cd uit, met nieuwe vertalingen uit het Zweeds.

25e sterfdag

Rondom Vreeswijks 25e sterfdag (12 november 2012) gaven De Andersons samen met de band Zijlstra een aantal concerten getiteld "Ballades en Brutaliteiten". Tevens vond op deze dag in de Stadsschouwburg Velsen een Galavoorstelling plaats. Vreeswijkkenner en muzikant Laurens Joensen verzamelde daarvoor muzikanten als Maarten van Roozendaal, Fernando Lameirinhas en Fay Lovsky. Er waren gastoptredens van zanger Jack Vreeswijk, die in Zweden in de voetsporen van zijn vader is getreden én Tonny Vreeswijk, de zus van Cornelis.

Stijl

De zangstijl van Cornelis Vreeswijk is schatplichtig aan de blues, maar vooral diep geworteld in de Zweedse liedtraditie, de 'visa'. Internationaal kan hij het best worden omschreven als troubadour. Hij begeleidde zichzelf op gitaar, en werd soms ondersteund door een trio. Zijn teksten zijn maatschappijkritisch, met de nodige dosis sarcasme en humor.

In Nederland is hij vooral bekend van liedjes als De nozem en de non en Misschien wordt het morgen beter. Zijn bekendheid in Scandinavië is echter veel groter. Zijn oeuvre daar bedroeg zo'n 35 albums.

Nederlandstalig oeuvre

Albums

Album(s) met eventuele hitnoteringen in de Nederlandse Album Top 20/50/75/100	Datum van verschijnen	Datum van binnenkomst	Hoogste  positie	Aantal  weken	Opmerkingen
Cornelis Vreeswijk	1972	23-9-1972	1	19
Leven en laten leven	1973	-	-	-
Liedjes voor de Pijpendraaier en mijn Zoetelief	1974	-	-	-
Foto's en een souvenir: Vreeswijk zingt Croce	1976	25-9-1976	24	7
Het recht om in vrede te leven	1977	-	-	-
Het beste van Cornelis Vreeswijk	1978	-	-	-
Ballades van de gewapende bedelaar	1982	-	-	-
Veronica	1998 (postuum)	-	-	-
Cornelis Vreeswijk & Jazz Incorporated	2011 (postuum)	-	-	-

Singles

Single(s) met eventuele hitnoteringen in de Nederlandse Top 40	Datum van verschijnen	Datum van binnenkomst	Hoogste  positie	Aantal  weken	Opmerkingen
Veronica	1972	2-9-1972	12	9	Alarmschijf
Veronica (EP)	1972	7-10-1972	tip
De nozem en de non	1972	7-10-1972	21	5

Radio 2 Top 2000

Nummer(s) met noteringen in de Radio 2 Top 2000	'99	'00	'01	'02	'03	'04	'05	'06	'07	'08	'09	'10	'11	'12
Bakker de baksteen	-	-	-	-	-	-	-	-	1829	-	-	-	-	-
Veronica	-	-	-	-	-	-	1333	885	672	1235	1127	1154	1317	1283

Externe links

• Website van het Cornelis Vreeswijk Genootschap
• Zweeds Cornelis Vreeswijk Genootschap (Cornelis Vreeswijk Sällskapet)

Wikiquote

Wikiquote heeft één of meer citaten gerelateerd aan Cornelis Vreeswijk.

Mediabestanden

Zie de categorie Cornelis Vreeswijk van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.