Digitenne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Digitenne is een netwerk voor digitale radio en televisie via de ether (DVB-T) in Nederland. Via dit netwerk kunnen de Nederlandse publieke omroepen gratis worden ontvangen. Wanneer iemand het hele Digitenne-aanbod wenst te ontvangen dient er wel betaald te worden. In dat geval volgt er een aanbod dat vergelijkbaar is met het analoge aanbod van de kabelmaatschappijen.

Digitenne was ook de naam van de stichting die zorg droeg voor de uitrol van het netwerk. Bij deze stichting waren diverse belanghebbende partijen betrokken, maar sinds 2006 heeft KPN vrijwel alle aandelen in bezit. Het netwerk werd uitgerold tussen 2003 en 2008. Het signaal is vrijwel overal in Nederland te ontvangen en hiermee is het bijvoorbeeld mogelijk om, net als bij satelliettelevisie, op de camping of op een boot televisie te kijken.

Geschiedenis[bewerken]

Ontwikkeling[bewerken]

Nozema begon in 1993 in Nederland met de ontwikkeling van DVB-T en in september 1996 presenteerde het bedrijf de grondslag voor het systeem tijdens de International Broadcasting Convention (IBC) in Amsterdam.[1][2] Vanaf december 1997 werden er testuitzendingen gedaan via een DVB-T-zender in Lopik. In mei 2000 ging er een zender de lucht in die het regionale televisieprogramma van Utrecht uitzond op de digitale manier (DVB-T). Deze zender werd ontvangen door enkele kleine kabelbedrijven, die het signaal converteerden naar een analoog televisiesignaal en het daarna verspreiden.

Stichting Digitenne[bewerken]

Onder de naam Digitenne werd in 1999 een stichting opgericht die de introductie van DVB-T in Nederland moest gaan verzorgen. De aandelen waren aanvankelijk als volgt verdeeld:

In het najaar 2001 begon de aanvraagprocedure voor een vergunning voor commercieel gebruik van DVB-T. Op 31 januari 2002 kreeg Digitenne toestemming het netwerk tot en met 31 januari 2017 te exploiteren.

Uitrol van het netwerk[bewerken]

In het najaar van 2002 zou het Digitenne signaal actief worden in het gebied rond Amsterdam, Haarlem, Alphen aan den Rijn, Hilversum en Almere. De introductie wordt echter uitgesteld tot het voorjaar van 2003. Vanaf 1 mei 2004 is Digitenne in vrijwel de gehele Randstad te ontvangen. De rest van het netwerk kon pas een paar jaar later worden uitgerold, omdat eerst het analoge televisiesignaal uit de lucht gehaald moest worden.

In het voorjaar van 2004 kochten Nozema en KPN tevens elk 10% van de aandelen in Digitenne over van de NOB, omdat de NOB niet meer investeerde. Vanaf het najaar van 2004 begon KPN ook zelf met de verkoop van het Digitenne zenderpakket onder de naam KPN digitale TV. Bestaande internet en/of bellen klanten van KPN kregen korting op de abonnementsprijs.

Begin 2006 telde Digitenne circa 60.000 en KPN circa 100.000 DVB-T-klanten.

Overname Nozema door KPN[bewerken]

Eind 2005 gaf KPN aan dat ze Nozema wilde overnemen, mede vanwege het belang in Digitenne. In het voorjaar van 2006 kreeg KPN daarvoor toestemming. Tevens nam KPN de resterende aandelen van de NOB over. Hiermee had KPN nu 90% van de aandelen van Digitenne in handen. De nieuwe naam voor Nozema Services werd KPN Broadcast Services.

KPN heeft sindsdien een semi-monopolie in de digitale ethermarkt. De overname was omstreden, mede omdat in de licentievoorwaarden stond dat de minister van Economische Zaken gerechtigd was de licentie in te trekken als een dominante telecomoperator een aanmerkelijk belang in Digitenne en daarmee de controle op Digitenne zou verkrijgen. Ondanks dat KPN een dominante operator is stonden de toenmalige ministers Laurens Jan Brinkhorst en opvolgend minister Joop Wijn van Economische Zaken en Gerrit Zalm van Financiële Zaken de overname toe. Joop Wijn heeft aan het eind van zijn ministerschap, als demissionair minister, de beleidsregel geschrapt.[3]

Vanaf het najaar van 2006 konden nieuwe abonnementen uitsluitend nog bij KPN worden besteld.

Uitschakeling analoge ethertelevisie[bewerken]

Op 11 december 2006 werd het analoge televisiesignaal via de ether uit de lucht gehaald. Vanaf dat moment zijn Nederland 1, -2 en -3 en de regionale omroepen in heel Nederland alleen in digitale vorm free-to-air via de ether te ontvangen. De radiostations gingen ook via Digitenne uitzenden, maar de analoge radiozenders bleven. De betaalde zenders werden in 2007 toegevoegd.

In 2010 bereikte KPN de top op Digitenne gebied met circa 900.000 klanten. Inmiddels is KPN niet meer het enige bedrijf dat Digitenne verkoopt. Ook CanalDigitaal biedt bijvoorbeeld sinds het najaar 2013 onder de naam Canaltenne het Digitenne pakket voor een paar euro goedkoper aan.[4]

Toekomst[bewerken]

In het tweede kwartaal van 2014 had KPN nog maar 533.000 Digitenne abonnees. Het abonneeverlies bij Digitenne houdt overigens niet in dat KPN deze klanten ook daadwerkelijk heeft verloren. Een groot deel heeft de overstap gemaakt naar interactieve televisie (via glasvezel).[5][6][7] De huidige Digitenne-vergunning loopt in 2017 af. Het is onduidelijk of KPN of een andere aanbieder door zal blijven gaan met DVB-T (of de opvolger DVB-T2). Er loopt een onderzoek om de frequenties voor andere doeleinden te gaan gebruiken. In 2015 moet daarover een besluit worden genomen. KPN heeft aangegeven ook na het aflopen van de vergunning gewoon Digitenne te willen blijven aanbieden[8][9]

Ontvangstbenodigdheden[bewerken]

Ontvangers[bewerken]

Er zijn verschillende soorten ontvangers. Niet alle ontvangers zijn geschikt voor betaaltelevisie.

  • Televisie met ingebouwde DVB-T tuner en Common Interface slot. Sinds 2010 in bijna alle nieuwe televisies aanwezig. Met de DVB-tuner kunnen de vrij te ontvangen kanalen worden bekeken. Voor betaaltelevisie is een CAM en smartcard van de provider nodig. De CAM dient in het Common Interface slot gedrukt te worden. In de CAM moet vervolgens de smartcard gestoken worden.
  • Settopbox. Deze apparatuur wordt door middel van een scart- of soms HDMI-kabel op de televisie aangesloten. Er zijn settopboxen die alleen geschikt zijn voor de vrij te ontvangen kanalen, maar ook waarin een smartcard gestoken kan worden. Sommige settopboxen hebben ook een ingebouwde harde schijf, waarop programma's opgenomen kunnen worden.
  • Mini-televisie met een DVB-T ontvanger. Bijvoorbeeld voor in de auto.
  • USB 2.0 DVB-T ontvanger voor een computer of laptop.
  • Insteekkaart PCI. Deze kan in een uitbreidingsslot op het moederbord van een computer gedrukt worden.
  • Scart-ontvanger. De ontvanger is ingebouwd in een vergrote scartstekker en kan achterin de televisie worden gedrukt.

Antenne[bewerken]

In Nederland is er een ontvangstbereik van 98% met dakantenne en 66% met binnenantenne.[10]

Voor de ontvangst van Digitenne wordt meestal gebruikgemaakt van een actieve kamerantenne van het type DASC.[11] In een dergelijke antenne is een signaalversterker ingebouwd. De stroomvoorziening voor deze versterker loopt hierbij via de coaxkabel tussen de antenne en de ontvanger. De meeste televisies kunnen echter geen stroom leveren via de coaxkabel, er is dan een power inserter nodig.[12]

Het Digitenne signaal kan door allerlei invloeden verstoord worden. In dat geval kan een kwalitatief goede buitenantenne uitkomst bieden.[13] Deze kan bijvoorbeeld buiten of op zolder worden geplaatst. Een buitenantenne is spatwatervrij, maar verschilt nauwelijks van een kamerantenne.

Oude antennes die werden gebruikt voor de ontvangst van analoge televisie zijn ook bruikbaar voor ontvangst van Digitenne. Deze antennes moeten, vanwege de verticale polarisatie van het Digitenne-signaal, meestal een kwartslag gedraaid worden. Bij een yagi-antenne moeten de staafjes verticaal staan.

Smartcard[bewerken]

Op een Digitenne-abonnement kan een klant tot maximaal drie smartcards gebruiken om meerdere toestellen aan te sluiten. Voor het hoofdabonnement geldt het maximale maandtarief en voor de tweede en derde smartcard geldt een gereduceerd maandtarief. De smartcards zijn er in twee formaten: op creditcardformaat of een minikaart op simkaartformaat waarbij het chipgedeelte losgemaakt kan worden uit de grote kaart. Enkele ontvangers (zoals portable ontvanger met display) gebruiken deze kleinere kaart.[14]

Daarnaast kan een Digitenne abonnement tegen een gereduceerd maandbedrag worden besteld bij een interactieve televisie abonnement van onder meer KPN en Telfort. Dit is dan bedoeld voor een tweede of derde televisietoestel.

Zenders[bewerken]

In het Digitenne pakket zitten de populairste zenders. Door het gebrek aan bandbreedte is het zenderpakket vrij beperkt. Er zitten dan ook geen hdtv-zenders in het aanbod. Digitenne past door het gebrek aan bandbreedte een sterkere compressie toe dan het geval is bij dvd en soms bij satellietuitzendingen, doordat er meerdere televisiekanalen geclusterd worden binnen een enkel frequentiekanaal met een breedte van 8 MHz. De beeldkwaliteit is vaak lager dan bij digitale kabel- of satellietontvangst, maar is vaak beter dan bij analoge kabelontvangst.

Nederland 1, Nederland 2 en Nederland 3 en een regionale zender worden gratis uitgezonden. Dit geldt ook voor de radiozenders Radio 1, Radio 2, 3FM, Radio 4, Radio 5, Radio 6, FunX en een regionale radiozender. Dit pakket wordt bouquet 1 genoemd. Zie ook DVB-T-frequenties.

KPN, CanalDigitaal, Telfort en EDPnet bieden tegen betaling een uitbreiding van dit pakket (bouquet 2 t/m 5).

De betaalde televisiezenders zijn:

De betaalde radiozenders zijn:

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Broadcasting Convention, International (Conf. Publ. No. 428)
  2. Kabelvisie, oktober 1996
  3. Besluit van de Minister van Economische Zaken van 29 januari 2007, nr. WJZ 7010836.
  4. CanalDigitaal verslaat KPN met Canaltenne, emerce.nl, 23 september 2013
  5. Abonneeverlies Digitenne twaalf procent, totaaltv.nl, 23 juli 2013
  6. Digitenne verliest 160.000 klanten, totaaltv.nl, 6 februari 2014
  7. Leegloop bij Digitenne houdt aan, Totaal TV, 30 juli 2014
  8. Uhf-frequenties Digitenne worden mogelijk na 2017 ingezet voor mobiel gebruik, Tweakers.net, 3 april 2014
  9. KPN wil ook na aflopen vergunning Digitenne blijven aanbieden, Tweakers.net, 22 april 2014
  10. Vragen van Eerste Kamerlid Ten Hoeve (OSF) van 1 april 2008, met antwoorden, over omschakeling van analoge naar digitale ethertelevisie.
  11. Website van KPN over binnenhuisantenne voor Digitenne, geraadpleegd 15 mei 2010.
  12. KPN website over Digitenne-insteekkaart, geraadpleegd op 16 juli 2014
  13. Website van KPN over buitenantenne voor Digitenne, geraadpleegd 15 mei 2010.
  14. KPN apparatuur