Digitenne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Digitenne is een Nederlands netwerk voor digitale radio en televisie via de ether. De hiervoor gebruikte standaard is Digital Video Broadcasting Terrestrial (DVB-T). Via dit netwerk kunnen de Nederlandse publieke omroepen gratis worden ontvangen. Het is ook mogelijk om een abonnement af te sluiten voor de ontvangst van commerciële en buitenlandse omroepen via dit netwerk. Ontvangst is niet alleen mogelijk in huis, maar ook in bewegende (boot, auto) en kleine stationaire onderkomens (caravan).

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

De grondslag voor DVB-T in Nederland is gelegd tijdens de International Broadcasting Conference (IBC) in Amsterdam in september 1996 door Ruud Vader, toen directeur van Nozema. Dit initiatief is in de maanden hierna opgepakt door Peter Jelgersma en Pieter Koning, opvolger van Ruud Vader. Onder leiding en verantwoordelijkheid van Pieter Koning is in de daarop volgende jaren, mede op basis van gesprekken met de sector onder leiding van Peter Jelgersma, een technisch en commercieel concept uitgewerkt, hetgeen uiteindelijk resulteerde in de oprichting van Digitenne. Nozema (30%), KPN (30%), NOB (30%) en Cahanoves Beheer BV (10%) zijn aandeelhouders. Cahanoves Beheer BV is een samenwerking van destijds de NOS, Canal+, Kindernet, RTL Nederland en SBS Broadcasting BV. Kindernet werd later MTV Networks (Nickelodeon) en het aandeel van Canal+ ligt nu bij Canal Digitaal BV. Op 31 januari 2002 kreeg Digitenne een vergunning om uit te zenden.

De uitzendingen via Digitenne gingen uiteindelijk van start op 23 april 2003. Alleen het gebied rond Amsterdam, Haarlem, Alphen aan den Rijn, Hilversum en Almere werd gedekt. Sinds mei 2004 is Digitenne in vrijwel de hele Randstad te ontvangen. In de loop der tijd verwerven Nozema Services NV en Koninklijke KPN NV elk 10 % extra resulterend in elk een belang van 40 % aangezien het NOB niet meer investeert.

Vanaf 18 oktober 2004 kon ook een digitaal televisieabonnement afgesloten worden bij KPN Telecom onder de naam KPN digitale TV. Het betreft hetzelfde pakket als Digitenne, maar in combinatie met overige KPN-abonnementen werd dit iets voordeliger aangeboden. Digitenne had eind 2005 circa 60 000 en KPN Telecom circa 100 000 DVB-T-klanten. Sinds half oktober 2006 wordt het pakket uitsluitend rechtstreeks bij KPN aangeboden onder de naam "Digitenne van KPN".

Eind 2005 heeft KPN aangegeven dat ze Nozema Services NV wilde overnemen (mede vanwege het belang in Digitenne). Begin 2006 heeft KPN toestemming gekregen om Nozema over te nemen en krijgt daarmee direct of indirect 80 % van de aandelen van Digitenne in handen, waarna het het belang van het NOB ook overneemt om 90 % van Digitenne in handen te krijgen. De nieuwe naam van het voormalige Nozema Services is KPN Broadcast Services

De overname van Digitenne door KPN is omstreden. In de licentievoorwaarden stond oorspronkelijk dat de minister van Economische Zaken gerechtigd is de licentie in te trekken als een dominante telecomoperator (dat is KPN) een aanmerkelijk belang in Digitenne en daarmee de controle op Digitenne zou verkrijgen. Toenmalige ministers Laurens Jan Brinkhorst (EZ, D66), opvolgend minister Joop Wijn (EZ, CDA) en Gerrit Zalm (Financiën, VVD) stonden de overname echter toe. Joop Wijn heeft aan het eind van zijn ministerschap, als demissionair minister, de beleidsregel die bepaalde dat de Digitenne-licentie op grond van het bezit door KPN kon worden ingetrokken, geschrapt. Als gevolg hiervan heeft KPN een semi-monopolie in de digitale ethermarkt, een Europese anomalie. In de meeste Europese landen zijn de signalen van commerciële zenders in de digitale ether Free to Air, maar in Nederland is het een betaaltelevisieproduct.

KPN zal Digitenne eind 2007 grotendeels landelijke dekking geven. Deze planning is niet bindend; als KPN voor het eind van het jaar toestemming krijgt om op meer plaatsen frequenties te gebruiken, kunnen in theorie gebieden die nu nog wit zijn (geen dekking dit jaar) over 2 maanden gedekt zijn. Deze dekkingskaart beschrijft de dekking binnenshuis; met een hoog geplaatste antenne of een buitenantenne is het nu al mogelijk om het volledige Digitenne-pakket te ontvangen in gebieden die volgens KPN geen dekking hebben.

[bewerken] Uitschakeling van analoge televisie

Het uitzenden van het analoge televisiesignaal via de ether is in de nacht van 10 op 11 december 2006 gestopt. Vanaf dat moment is het televisiesignaal voor Nederland 1, 2 en 3 en de regionale omroepen in heel Nederland alleen nog maar in digitale vorm via de ether te ontvangen. De uitzendingen van de publieke omroepen zijn vanaf dat moment free-to-air (en niet free-to-view zoals eerder was aangekondigd). Het voordeel van free-to-air is dat goedkopere ontvangers voor de ontvangst van NL1, 2, 3 en de regiozenders kunnen worden gebruikt. Nadeel daarvan is dat men niet later alsnog een abonnement kan nemen op gecodeerde programma's, omdat er in die goedkopere ontvangers geen smartcard kan worden gebruikt. Hetzelfde geldt voor enkele in de markt verkrijgbare USB-stickontvangers waarmee computers en laptops geschikt kunnen worden gemaakt voor ontvangst van de free-to-airsignalen. Overigens is voor deze laatste groep wel een technische mogelijkheid, door het aansluiten van een smartcardlezer die de Phoenix-modus ondersteunt op een COM-poort en installatie van de juiste software. De legaliteit van deze oplossing is echter betwist, omdat men hiermee geen licentie heeft voor de Conax-cryptografiemethode. Voor de duidelijkheid, een legale smartcard mét abonnement is hierbij nog altijd benodigd. Slechts de licentie voor de cryptografie (die normaal in de prijs van de decoder of Conditional Access Module is verwerkt) ontbreekt.

Door de uitschakeling van de analoge zenders is er capaciteit vrijgekomen in de ether en komt er waarschijnlijk een extra kanaal beschikbaar voor DVB-T. Dit kanaal kan gebruikt worden om extra televisie- of radiozenders aan te bieden of het kan eventueel gebruikt worden voor het doorgeven van HDTV-signalen. De BBC en Engelse commerciële zenders hebben in Londen HDTV-via-DVB-T-proeven uitgevoerd en Noorwegen (nieuwe organisatie NTV) wil meteen de nieuwste compressietechnieken in het nog aan te leggen DVB-T-netwerk toepassen. Hierdoor blijft er capaciteit vrij die voor HDTV benut kan worden.

[bewerken] Apparatuur

Digitenne-ontvangers zijn zowel bij de exploitant van het netwerk (KPN Telecom) alsook bij externe leveranciers verkrijgbaar. Je kunt vier catagorien ontvangers onderscheiden:

[bewerken] Set-top box

De meest gebruikte toepassing is de set-top box of STB die aangesloten wordt op een bestaande televisie of ander type beeldscherm via een SCART-kabel of een video-composietsignaal. De STB wordt, zoals de naam al aangeeft, normaliter boven (of onder) een televisie geplaatst.[1]

[bewerken] DVB-recorder

Dit is eigenlijk een luxeversie van de set-top box. Hij biedt als extra functionaliteit een ingebouwde harddiskvideo-recorder van 160 Gb[2] of 320 Gb[3] waarmee je dus programma's kunt opnemen.

[bewerken] DVB-uitbreidingskaart voor inbouw

Een aantal moderne televisietoestellen heeft de mogelijkheid om een DVB-T-module in te bouwen. Met zo'n module en de Digitenne-chipkaart wordt de televisie een complete Digitenne-ontvanger.[4]

[bewerken] (portable) ontvangers met beeldscherm

Verkrijgbaar zijn zowel full-size als portable displays (evt. op oplaadbare batterijen of 12V-accu) voor in de auto of op een boot met beperkte ruimte.
Beschikbare toestellen zijn bijvoorbeeld de Samsung T220[5] of de portable set met 7 inch beeldscherm van Rho Delta.[6]

[bewerken] SCART- en USB-ontvangers

Er is ook nog een DVB-T-ontvanger die aangesloten moet worden op een USB 2.0-poort van een computer. Deze optie stelt wel eisen aan de snelheid van de betreffende computer en de bijbehorende videokaart om goede resultaten te bereiken. Bovendien is minimaal USB versie 2 vereist. Moderne computers die USB 2 ondersteunen zijn vaak krachtig genoeg om televisie- en radio-ontvangst mogelijk te maken.[7]. Ook bestaat er een zgn. SCART-ontvanger waarbij de hele ontvanger is ingebouwd in een -wat vergrote- SCART-stekker. Nadeel van deze versie is dat hier geen smartkaart in kan en er dus alleen de Free to airprogrammas mee kunnen worden ontvangen. (Bij Digitenne: NL 1,2,3 en de regionale omroep)[8]

[bewerken] Accessoires

Voor gebieden waar de dekking van het Digitenne-signaal niet optimaal is en/of voor locaties waar binnenontvangst ernstig wordt gehinderd door -bijvoorbeeld- veel betonijzer in de muren e.d. kan men de ontvangstkwaliteit verbeteren door een buitenantenne te gebruiken.
Hiervoor kun je een gewone passieve antenne gebruiken, bijvoorbeeld een bestaande antenne die voor ontvangst van het analoge signaal werd gebruikt. Daarnaast zijn er speciale actieve buitenantennes.

  • Exploitant KPN biedt een actieve buitenantenne aan van Funke, de DSC1800.[9].
  • Daarnaast is er ook een actieve binnenantenne voor situaties waar de meegeleverde antenne net onvoldoende ontvangst biedt of waar de antenne op een paar meter afstand van de ontvanger opgesteld moet worden.[10]

Andere leveranciers bieden ook speciale DVB-T-antennes aan. De meeste DVB-antennes zijn licht actieve antennes. Dit betekent dat er een signaalversterker in de antenne is ingebouwd. Ook de meeste meegeleverde kleine antennes zijn van dit type DASC. Deze antennes ontvangen hun voedingsspanning via de coax-kabel tussen ontvanger en antenne. Indien je gebruik wilt maken van een passieve antenne (bijvoorbeeld de oude analoge antenne), dan moet je de voedingsspanning uitschakelen.

Andere accesoires zijn bijvoorbeeld:[11]

  • extra smartkaarten. Bij een enkel Digitenne-abonnement kan een klant tot maximaal drie smartkaarten gebruiken om meerdere toestellen aan te sluiten op 1 abonnement. De smartkaarten zijn er, net als bij gsm-telefoons, in twee formaten: de full-size kaart (formaat bankpas) of de minikaart waarbij je het chip-gedeelte kan losmaken uit de grote kaart. Enkele ontvangers (zoals de portable ontvanger met display) gebruiken deze kleinere kaart.
  • losse afstandsbedieningen

[bewerken] Kanalen bij Digitenne

[bewerken] Kritiek op Digitenne

  • Storingsgevoeligheid: over het algemeen werkt het Digitennesysteem relatief storingsvrij doordat de signalen digitaal gecodeerd zijn. Hierdoor is de beeldkwaliteit over het algemeen beter dan bij een gemiddelde analoge kabelverbinding. Sommige mensen klagen echter over de storingsgevoeligheid bij de eerste generatie ontvangers door gemotoriseerd verkeer zoals, bromfietsen, bussen en trams.
  • Compressie-artefacten: daarnaast past Digitenne een sterkere compressie toe dan het geval is bij dvd en soms bij satellietuitzendingen, doordat er meerdere televisiekanalen geclusterd worden binnen een enkel frequentiekanaal met een breedte van 8 MHz. Hierdoor kunnen compressie-artefacten optreden zoals blokvorming bij snel veranderende beelden, zoals bij ontploffingsscènes. Ook lijkt soms het geluid niet helemaal synchroon te lopen met het beeld. Deze artefacten zijn haast niet meer aanwezig bij latere generaties ontvangers, d.w.z. na 2004.
  • Langzame kanaalwisseling: sommige Digitennegebruikers vinden het vervelend dat het wisselen van kanalen (het zogenaamde 'zappen') enigszins langzamer gaat dan bij analoge ontvangst. De ontvangstkwaliteit en "zapsnelheid" verschilt per merk.
  • Energieverbruik: op dit moment (oktober 2007) is de digitale televisiedecoder voor gebruik bij kabel-, satelliet- of etherontvangst vaak nog niet ingebouwd in de televisie, waardoor een extra decoder per televisie noodzakelijk is. Bij de duurdere modellen televisies is een DVB-T-tuner soms aanwezig; om hier gebruik van te maken is dan echter nog wel een CAM nodig met Conax-ondersteuning. Daarnaast verbruiken enkele digitale tuners ook in de stand-by-stand energie. Het energieverbruik van de zendmasten daarentegen is veel lager dan bij analoge zendmasten (een analoge zendmast van 500 kW kan vervangen worden door een digitale zendmast van 20 kW).
  • Ontvangst bij snelle verplaatsingen: sommigen ondervinden problemen bij de ontvangst bij snelle verplaatsingen, bijvoorbeeld in auto of bus. Dit komt doordat de DVB-standaard niet is ontwikkeld voor mobiele ontvangst. Er zijn echter ontvangers in de handel die werken met diversity en daardoor bij hogere snelheden tot 150 km/h een goede ontvangst geven. De gewone ontvangers, primair voor het gebruik in huis, geven doorgaans een goed beeld bij snelheden tot 30 à 50 km/h. Deze zijn in ieder geval geschikt voor ontvangst op vaartuigen en bij langzaam stadsverkeer.
  • Storingen in de buurt van vliegvelden: bij het passeren van opstijgende vliegtuigen ontstaan vergelijkbare ontvangstproblemen als bij mobiele ontvangst. Vliegtuigen gedragen zich hierbij als snelbewegende DVB-T-zenders door de reflectie van het zendersignaal. Bij analoge televisie ontstaan hierdoor hinderlijke spookbeelden of werd het zendersignaal zelfs compleet uitgedoofd, maar ook bij DVB-T-uitzendingen komt dit voor, met als gevolg: blokken in het beeld of soms het geheel wegvallen van ontvangst.
  • Veel ontvangers zijn uitgerust met een camlock, waardoor free-to-air-zenders uit het buitenland niet te ontvangen zijn. Ook smart-cards van Digitenne en KPN zijn onderling niet uitwisselbaar. Bovendien beperkt de camlock de mogelijkheid tot het wisselen van abonnement. Een camlock is te vergelijken met een simlock op een mobiele telefoon. KPN geeft in november 2006 aan, nadat het Digitenne in eigendom heeft verkregen door het aankopen van Nozema, dat men zich erop beraadt hoe deze situatie kan worden gesaneerd. In april 2007 heeft KPN een firmware-update voor de Samsung Single/Twintuner en PVR uitgegeven, deze update maakt de ontvangst van free-to-airzenders uit het buitenland mogelijk. Of andere merken ontvangers ook een update krijgen om dit mogelijk te maken is niet bekend.
  • KPN heeft op 27 november 2006 het netwerk aangepast. Daardoor kunnen de voormalige Digitenne-klanten die gebruik maken van een ontvanger van Strong de publieke zenders vaak niet meer ontvangen.

[bewerken] Positieve geluiden

  • Digitenne is populair onder studenten. In goedkope studentenwoningen net buiten de stad is televisie via de kabel vaak niet mogelijk. Satelliet is duurder, wat in veel gevallen reden is over te stappen op Digitenne[12].

[bewerken] Referenties

  1. ↑ Digitenne site over de Set Top Box
  2. ↑ Digitenne-site over Topfield 160Gb
  3. ↑ Digitenne-site over Topfield 320 Gb
  4. ↑ Digitenne-site over de Digitenne starterskit module
  5. ↑ zie KPN site over Samsung T220
  6. ↑ KPN site over Bullit portable
  7. ↑ Info USB-ontvanger op site Erc-online
  8. ↑ Erc-online over SCART-DVB-T-ontvanger
  9. ↑ KPN site over DSC buitenantenne
  10. ↑ KPN site over Binnenantenne
  11. ↑ KPN Digitenne site over apparatuur
  12. ↑ Digitenne populair onder studenten
  • Kabelvisie, oktober 1996.

[bewerken] Externe links

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken
in andere talen