Gifsumak
| Gifsumak | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||||
| Rhus radicans L. (1753) |
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
De gifsumak (Rhus radicans, synoniemen: Toxicodendron radicans en Rhus toxicodendron; Engels: Poison Ivy) is een plant uit de pruikenboomfamilie (Anacardiaceae). Het is een 0,3-1 m hoge struik. De plant is berucht om het sap, dat sterk sensibiliserend is en bij veel mensen een ernstige allergische huiduitslag kan veroorzaken.
De plant heeft koordachtige stengels die uit wortels opschieten. De stengels zijn rechtopstaand of meer kruipend afhankelijk van de hoeveelheid licht, grondsoort en vocht. Ze kunnen kruidachtig of houtachtig zijn, de kleur groen of roodachtig. Alle variaties kunnen op één plant voorkomen.
Aan het einde van elke stengel staan drie bladeren. Twee daarvan staan tegenover elkaar. Het derde blad staat er haaks op en heeft een duidelijk langere bladsteel dan de twee andere. Dit is een onmiskenbaar kenmerk van gifsumak.
De bladeren zijn ovaal tot eirond, variërend van 5-15 cm lang en de breedte is 2/3 van de lengte. Het blad is veernervig De bladstengels zijn halfcirkelvormig. De bovenkant van het blad is glad en glanzend. De onderkant is donzig. De bladranden zijn glad, gelobd of gekarteld. Alle variaties kunnen op één plant voorkomen.
De bloemetjes zijn groen-wit en groeien aan stengeltjes die naast de nieuwe loten uitgroeien. Ze staan in een stijgende spiraal om de stengel en hebben vijf kleine bloemblaadjes en vijf meeldraden.
Het vruchtje is klein rond en droog, vaalwit tot groenig en bevat een hard benig zaadje.
De stengel, bladeren en bladstelen hebben tussen de cellen openingen zitten waaruit de actieve stof urushiol komt. Die stof oxideert aan de lucht bij vochtige omstandigheden en maakt een zwarte plakkerige stof op het oppervlakte van de plant. De oxidatie vermindert de giftigheid niet. De inktachtige stof op de plant gaat niet meer uit linnen of katoen en is oplosbaar in ether.
[bewerken] Verspreiding
Oorspronkelijk is de plant afkomstig uit Zuid-Canada, Noord-Amerika, Mexico, Bermuda, het westelijk deel van de Bahama's, Japan, Koerilen, Taiwan en West- en Centraal-China. De plant is in de rest van de wereld geïntroduceerd en is daar soms verwilderd.
[bewerken] Externe link
- Gifsumak (Rhus radicans) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
|
|
 |
Zie de categorie Toxicodendron radicans van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
