JLOS Karel Doorman (A833)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vlag
Zr.Ms. Karel Doorman
Vlag
JSS Karel Doorman in Rotterdam tijdens de Wereldhavendagen 2014
JSS Karel Doorman in Rotterdam tijdens de Wereldhavendagen 2014
Geschiedenis
Werf Damen Shipyards Group
Kiellegging 7 juni 2011
Tewaterlating 17 oktober 2012
In dienst gesteld medio 2015[1]
Uit dienst gesteld Onbekend
Algemene kenmerken
Waterverplaatsing 27.800 ton
Afmetingen 204,7 × 30,4 × 8 meter
Bemanning 152-171 (+129 opstappers)[2]
Techniek en uitrusting
Machinevermogen Diesel-elektrisch
  • 4 x dieselgenerators 5,5 MW
  • 1 x diesel generator 2,8 MW
  • 2 x FPP Schroeven
  • 2 x Boegschroef, 1,25 MW
  • 1 x Hekschroef, 0,75 MW
Snelheid 18 knopen
Sensors Thales Integrated Mast
  • Thales SeaMaster 400 SMILE Luchtwaarschuwingsradar
  • Thales SeaWatcher 100 SeaStar oppervlakteradar
  • Thales Gatekeeper electro-optical surveillance
Bewapening Kanonbewapening
  • 2 Goalkeeper CIWS
  • 2 x 30mm Marlin WS-snelvuurkanon
  • 4 x 12.7mm Hitrole NT-mitrailleur
  • 6-8 x 7.62mm FN MAG-mitrailleur

Helikopters:

Vaartuigen:

Portaal  Portaalicoon   Marine
De doop van de Karel Doorman in maart 2014.

Karel Doorman is een toekomstig Joint (logistic) Support Ship (JSS) van de Koninklijke Marine, waar het de in 2012 uit dienst gestelde Zuiderkruis gaat vervangen. Met waterverplaatsing van 27.800 ton wordt het het grootste schip dat de Koninklijke Marine ooit heeft gehad. Het casco van het schip is gebouwd bij Damen in het Roemeense Galati, op 16 augustus 2013 arriveerde het in Vlissingen om volledig afgebouwd te worden. Naar verwachting is het schip in 2015 volledig operationeel inzetbaar.[1]

Achtergrond en bouw[bewerken]

Onderdeel van de Marinestudie 2005 was, naast de aanschaf van 4 patrouilleschepen, de verwerving van een Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JLOS).[2] Dit ondersteuningsschip, vanaf later Joint logistic Support Ship genoemd en met de bijbehorende afkorting JSS aangehaald, moest de in 1975 in dienst gestelde Zuiderkruis vervangen, dat door aangescherpte milieuvoorschriften beperkt inzetbaar was. Vanwege aangepaste behoeftestellingen werd besloten het nieuwe schip te voorzien van twee landingsplaatsen waar Chinook- en NH90-helikopters op kunnen landen en het ruim genoeg te maken voor transport van zwaar materieel als Leopard 2-tanks, houwitsers of Chinooks. Naast deze transportmogelijkheden zou het schip bovendien een dokmogelijkheid krijgen.

Volgens die Marinestudie zou de aanschaf 265 miljoen euro kosten en zou het schip in 2012 in dienst komen.[3] In 2007 werd echter al om budgettaire redenen besloten de invoering van het schip met twee tot drie jaar uit te stellen.[2] In november 2009 werd de Tweede Kamer door toenmalig staatssecretaris Jack de Vries geïnformeerd over de principeovereenkomst met Damen en over een budgetverhoging tot 363,5 miljoen euro. Op 8 december van datzelfde jaar stemde de Kamer in met de bouw van het schip.[4]

Vanaf begin 2011 werd in Roemenië gebouwd aan het JSS. Op 7 juni werd symbolisch de kiel gelegd. [5] Hoewel door het inlassen van een gouden tientje uit 1889, het geboortejaar van schout-bij-nacht Karel Doorman, al werd gesuggereerd dat dit het vierde schip zou zijn dat vernoemd zou worden naar de zeeheld, werd dit officieel pas op 27 februari 2012 bevestigd door Commandant Zeestrijdkrachten vice-admiraal Borsboom bij de 70-jarige herdenking van de Slag in de Javazee.[6]

In februari 2012 informeerde minister Hillen de Tweede Kamer over het feit dat het budget van het project verhoogd werd met 24,7 miljoen euro.[7] Doordat het budget in 2010 en 2011 al met respectievelijk 14,1 en 5,6 miljoen euro verhoogd was[8], kwam het budget hiermee vast te staan op 407,9 miljoen euro.

Op 17 oktober 2012 werd de complete romp te water gelaten, nadat eerder de voor- en achterkant van het schip al afzonderlijk van de scheepshelling waren gegaan.[9] Op 22 juli 2013 vertrok het schip vanuit Roemenië naar Vlissingen, waar het naartoe werd gesleept om te worden afgebouwd.[10] Op 16 augustus kwam het daar aan. [9] Op 8 maart 2014 werd het schip in Vlissingen gedoopt door minister Hennis-Plasschaert.[11]

Het schip maakt sinds 2014 proefvaarten, om vervolgens in 2015 te kunnen worden toegevoegd aan de vloot van de Koninklijke Marine. [1] Na deze indienststelling mag het schip het predicaat Zijner Majesteits (Zr.Ms.) voeren.

Bewapening[bewerken]

De bewapening is groter dan die van de huidige bevoorradingsschepen, maar nog steeds voornamelijk gericht op zelfbescherming. Voor bescherming in hogere delen van het geweldspectrum, met name tegen vliegtuigen en raketten op langere afstand is het JLOS afhankelijk van escorte door fregatten. Eigen NH90-boordhelikopters, uitgerust met zeedoelraketten en torpedo's, kunnen het schip indien nodig beschermen tegen vijandelijke onderzeeboten en oppervlakte-eenheden.

Twee Goalkeeper CIWS-systemen beschermen het schip tegen vliegtuigen en zeedoelraketten op korte afstand. Eveneens bescherming op korte afstand, maar dan met name tegen kleine oppervlaktedoelen zoals speedboten, bieden 2 Oto Melara Marlin WS 30mm-snelvuurkanonnen en 4 Oto Melara Hitrole NT 12.7mm (.50)-systemen. Dezelfde die ook gekozen zijn als bewapening voor de patrouilleschepen. Al deze systemen worden op afstand vanuit de commandocentrale bediend.

Uitrusting[bewerken]

De primaire taak van het ondersteuningsschip is het bevoorraden op zee (BOZ) van andere marineschepen. Hiervoor is het schip uitgerust met twee BOZ-masten welke met 680 m³ per uur vloeistoffen zoals brandstof en drinkwater naar het ontvangende schip kunnen transporteren. Daarnaast kunnen er via een kabel tussen de schepen ook pallets met voedsel of munitie overgebracht worden. Ook kan de boordhelikopter goederen overbrengen. Via een installatie op het helikopterdek kunnen helikopters al vliegend bijgetankt worden, dit heet Vertical Replenishment, ofwel VertRep.

De tanker capaciteit van het JSS bestaat uit 7.700 m³ F76 (dieselolie voor schepen) en 1.000 m³ F44 (helikopterbrandstof).

De eigen hangaar van het schip biedt plaats aan 2 Chinookhelikopters met gespreide rotors of 6 NH90-helikopters met gevouwen rotorbladen. Vooralsnog kunnen de Chinook-transporthelikopters van de Koninklijke Luchtmacht niet maritiem opereren. Onder het vliegdek bevindt zich het voertuigendek waarmee het schip materiaal van het Korps Mariniers of de Koninklijke Landmacht kan vervoeren van en naar missiegebieden. Er is een goederenlift aanwezig om voertuigen en goederen tot maximaal 40 ton van het laaddek naar het helikopterdek te verplaatsen. Aan de achterkant van het schip bevindt zich een roll-on-roll-offklep (roro) om de voertuigen snel het schip in en uit te rijden.

Het schip heeft 2 LCVP’s mee in davits voor het transport van troepen en klein materieel naar land en aan de achterzijde van het schip bevindt zich een zogenaamde "Landing beach", een soort laadklep om LCU’s te bevoorraden. Echter is er geen dok aanwezig waardoor het schip zelf geen grote landingsvaartuigen mee kan nemen. Verder is er ruimte voor 300 personen aan boord (inclusief de eigen bemanning van ca. 150 personen). Het schip krijgt de beschikking over een gedeeltelijk mobiel hospitaal met 2 operatiekamers en een afdeling "High Care".

Geïntegreerde mast[bewerken]

Het JLOS heeft dezelfde opvallende mast als de patrouilleschepen van de Hollandklasse. De zogenaamde Integrated Mast 400, kortweg I-Mast 400 van Thales Nederland. In deze mast zijn vrijwel alle sensorsystemen geïntegreerd en een deel van het communicatieantennepark (UHF). Hierin bevinden zich een Sea Master 400-luchtwaarschuwingsradar, een Sea Watcher 100-oppervlaktewaarschuwingsradar en een infrarood/electro-optisch GateKeeperwaarschuwingssysteem. De schepen kunnen daarmee waarnemingen doen tot op 140 zeemijlen (250 km) afstand. In de top van de mast bevindt zich verder nog een schotelantenne voor SHF-satellietcommunicatie.

Naamgeving[bewerken]

Naamsein Naam Kiellegging Gedoopt Indienst
A833 Karel Doorman 2011 8 maart 2014 -

Afbeelding[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c Joint logistic Support Ship (JSS), defensie.nl. Bezocht op 7 november 2013.
  2. a b c Project joint logistiek ondersteuningsschip (JSS), resultaten gecombineerde voorstudie-, studie- en verwervingsvoorbereidingsfase, rijksoverheid.nl, 3 november 2009.
  3. Parlement geïnformeerd over verwerving ondersteuningsschip, defensie.nl, 4 november 2009
  4. Bouw nieuw ondersteuningsschip gaat door, defensie.nl, 8 december 2009.
  5. Kiellegging nieuw ondersteuningsschip, defensie.nl, 8 juni 2011.
  6. Slag in de Javazee ‘verankerd in geschiedenis’, defensie.nl, 27 februari 2012.
  7. De verwerving van het Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS), rijksoverheid.nl, 2 februari 2012.
  8. Antwoorden op de vragen over de verwerving van het Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS), rijksoverheid.nl, 6 juni 2012.
  9. a b Karel Doorman klasse Joint Support Ship, marineschepen.nl, versie van 4 november 2013. Bezocht op 7 november 2013.
  10. Nieuwe Karel Doorman onderweg naar Nederland, Noord Hollands Dagblad, 22 juli 2013.
  11. Karel Doorman gedoopt. NOS.nl, 8 maart 2014