Joachim Patinir

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Joachim Patinir
Joachim Patinir by Aegidius Sadeler II.jpg
Persoonsgegevens
Geboren ca. 1480,
Bouvignes-sur-Meuse
(Arms of Namur.svg Graafschap Namen)
Arms of the Duke of Burgundy (1364-1404).svg Bourgondische Nederlanden
Overleden 1524,
Antwerpen
( Hertogdom Brabant)
Flag of the Low Countries.svg Habsburgse Nederlanden
Beroep(en) Kunstschilder
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
De oversteek naar de onderwereld

Joachim Patinir (Bouvignes-sur-Meuse, ca. 1480 – Antwerpen, 1524) was een Zuid-Nederlands kunstschilder, die beschouwd wordt als de eerste werkelijke schilder van landschappen en marines.

Leven[bewerken]

Over het leven van Joachim Patinir (ook: Joachim de Patinier) is haast niets bekend; hij was gehuwd met Franchoise Buyst die ook tot een familie van schilders behoorde. Het staat niet vast wie zijn leermeester was. In zijn vroege werk, ontstaan in Brugge, is de invloed van Jheronimus Bosch en vooral Gerard David te bespeuren. In 1515 trad hij toe tot het Sint-Lucasgilde te Antwerpen. Albrecht Dürer ontmoette hem waarschijnlijk tijdens zijn bezoek aan Antwerpen in 1520-1521.

Werk[bewerken]

Joachim Patinir komt de eer toe de eerste echte landschapschilder in de Nederlanden te zijn. Was het landschap tot dan toe ondergeschikt aan de - gewoonlijk Bijbelse - voorstelling op een schilderij, bij Patinir wordt het gepromoveerd tot hoofdonderwerp. De gefantaseerde panoramische verbeelding van de natuur met vaak grillige rotspartijen of dreigende wolkenluchten geven een haast kosmische betekenis aan de daaraan ondergeschikte voorstelling van een religieus onderwerp.

De kluizenaar Hiëronymus in de woestenij is bijvoorbeeld een voor de hand liggend thema. Vaak gaat er een gevoel van onbehagen en vervreemding uit van zijn schilderijen, die dan ook wel als psychologische landschappen worden getypeerd. Overigens deed Patinir voor het schilderen van de figuren vaak een beroep op anderen, zoals Joos van Cleve en Quinten Matsijs.

Patinir heeft waarschijnlijk een groot atelier gehad waarin talrijke leerlingen in zijn trant schilderden. Eén van hen is volgens overlevering Frans Mostaert geweest. Andere schilders die zijn invloed ondergingen zijn Joos van Cleve, Herri met de Bles, Lucas Gassel, Cornelis Matsijs en Matthijs de Cock. Patinir staat zodoende aan de wieg van de rijke Vlaamse landschapschilderkunst.

Er worden tegenwoordig zo’n twintig schilderijen aan Patinir toegeschreven. Drie schilderijen, Landschap met de heilige Hiëronymus, Landschap met de vlucht naar Egypte en Landschap met de verzoeking van de heilige Antonius bevinden zich in het Museo del Prado te Madrid. Een ander Landschap met de vlucht naar Egypte bevindt zich in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen.