Kennismanagement
Kennismanagement is het management van de aanwending van kennis als productiefactor. In de traditionele beschouwing waren er de 3 of 4 productiefactoren: land of natuurlijke hulpbronnen, arbeid, kapitaal en soms ook ondernemerschap. Kennismanagement is een relatief jong vakgebied, sinds 1991 (Nonaka), met verschillende stromingen en zonder uitgekristalliseerd dominant model.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis van de toepassing van kennis
Alvin Toffler (1981) beschreef de toepassing van kennis in de industrie in drie tijdsfasen.
- Industriële revolutie (1750-1880), waarin kennis werd aangewend om de productie te verbeteren.
- Productierevolutie (1880-1945), waarin kennis werd aangewend om het productieproces te verbeteren.
- Managementrevolutie (na 1945), waarin kennis wordt aangewend om kennis te beheersen.
Kennis is in de loop der tijd steeds belangrijker geworden in het bedrijfsleven, onder meer door schaalvergrotingen, noodzaak van innovatie en flexibiliteit. Steeds meer organisaties kunnen tegenwoordig gekenmerkt worden als een kennisintensieve organisatie (KIO).
[bewerken] Managementstromingen
Kennismanagement is een managementstroming die is ontstaan uit verschillende andere stromingen die zich richtten op een betere organisatie van werk en informatiestromen, zoals Total Quality Management (TQM), Business Process Modeling en de lerende organisatie.
[bewerken] Kennisstrategieën
Bij werknemers is kennis aanwezig over het bedrijf en de gebruikte processen. Een analyse hiervan is de basis voor het formuleren van een kennisstrategie, die volgens sommigen bestaat uit de vijf onderdelen kennisborging, kennisdistributie, kenniscreatie, kenniscombinatie en kennisdispositie.
[bewerken] Kenniswaardeketen
De kenniswaardeketen is een concept uit het kennismanagement waarbij gepoogd wordt de volle waarde uit de productiefactor kennis te halen. De kenniswaardeketen (een afleiding van de Waardeketen van Michael Porter) is door veel wetenschappers in verschillende vormen bedacht, waaronder de Nederlander Mathieu Weggeman. Zijn model bevat een cyclische waardeketen. De cyclische keten bestaat uit de volgende vier processen: kennisverzameling, kennisverdeling, kennistoepassing, en kennisevaluatie.
Een organisatie kan een kennismanagementscan door zijn medewerkers laten invullen. De scan geeft met rapportcijfers voor elke fase van de kenniswaardeketen aan hoe goed een organisatie is in respectievelijk het bepalen van de benodigde kennis, de beschikbare kennis, de ontwikkeling van kennis, het delen van kennis, het toepassen van kennis en het evalueren van kennis.
Er zijn wereldwijd enkele groeimodellen voor kennismanagement (Capability Maturity Models) waarin een groeipad op vijf niveaus is beschreven. Grotere bedrijven hebben soms de functie "kennismanager"; bij andere bedrijven is het vaak de afdeling Personeel en Organisatie die de activiteiten op dit gebied uitvoert.
[bewerken] Kennismanagement en innovatie in Nederland
In Nederland geeft de Stichting Nederland Kennisland jaarlijks een Kenniseconomie Monitor uit, waarin de toestand van de Nederlandse kenniseconomie uit de doeken wordt gedaan.
In de uitgave van 2003 concludeerden de schrijvers dat het met de Nederlandse kenniseconomie slecht gesteld is. Hoewel de Nederlandse universiteiten op het gebied van innovatie goed scoren, komen er steeds minder hoog opgeleiden in bèta- en techniekrichtingen. De drie regio's die het wel goed doen zijn (1) de driehoek Amsterdam-Amersfoort-Eindhoven, (2) het midden van Noord-Brabant en (3) Flevoland.
Ook kende Nederland een Innovatieplatform, geleid door oud minister-president Jan Peter Balkenende, met daarin vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en de wetenschap. Het huidige kabinet heeft bekend gemaakt te willen stoppen met dit platform.
[bewerken] Kanttekeningen
Verschillende mensen hebben kritische kanttekeningen bij kennismanagement geplaatst, dat in de begindagen (halverwege de jaren negentig) vooral een hype leek te worden. Zo beweren sommige auteurs dat kennis niet 'gemanaged' kan worden, omdat management beheersbaarheid impliceert, terwijl kennis gebaseerd zou zijn op creativiteit. Hetzelfde zou echter ook gezegd kunnen worden van andere aspecten van processen zoals "kwaliteit" of "veiligheid". Managen van kennis, kwaliteit of veiligheid is in deze context iets anders dan er controle over hebben.
Voorbeeld van een kritisch tegengeluid, maar tegelijkertijd nauw gerelateerd, is het concept kennisproductiviteit.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Literatuur
- Jacques Boersma (2006). Management van Kennis.
- Tom Davenport en Larry Prusak (1998). Working Knowledge: How organizations manage what they know.
- Steven de Groot (2003). Kennis in uitvoering. Werkboek kennismanagement.
- Ikujiro Nonaka en Hirotaka Takeuchi (1995). The Knowledge-Creating Company.
- Peter Senge (1990). The Fifth Discipline.
- Rob van der Spek. (2006). Kennismanagement.
- Christiaan Stam (red.) (2004). Productiviteit van de kenniswerker.
- Thomas A. Stewart (1997). Intellectual Capital: The new wealth of organizations.
- Alvin Toffler (1981). The Third Wave.
- Mathieu Weggeman (1997). Kennismanagement: Inrichting en besturing van kennisintensieve organisaties.
