Koper(I)cyanide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koper(I)cyanide
Structuurformule en molecuulmodel
Kristalstructuur van koper(I)cyanide
Kristalstructuur van koper(I)cyanide
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
CuCN
IUPAC-naam koper(I)cyanide
Andere namen kopercyanide, cupricine
Molmassa 89,5634 g/mol
SMILES
[C-]#N.[Cu+]
InChI
1S/CN.Cu/c1-2;/q-1;+1
CAS-nummer 544-92-3
EG-nummer 208-883-6
PubChem 11009
Beschrijving Wit tot groen poeder
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Toxisch Milieugevaarlijk
Gevaar
H-zinnen H300 - H310 - H330 - H410
EUH-zinnen geen
P-zinnen P260 - P264 - P273 - P280 - P284 - P301+P310
EG-Index-nummer 006-007-00-5
VN-nummer 1587
LD50 (ratten) (oraal) 1265 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit-groen
Dichtheid 2,92 g/cm³
Smeltpunt 474 °C
Goed oplosbaar in ammoniumhydroxide, kaliumcyanide
Slecht oplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Koper(I)cyanide is een toxische anorganische verbinding van koper en het cyanide-ion, met als brutoformule CuCN. De stof komt voor als een wit tot groen poeder, dat slecht oplosbaar is in water. Het oplosbaarheidsproduct (Ks) van koper(I)cyanide bedraagt 1,602 × 10-9. Het reageert zeer hevig met magnesium, nitraten en oxidatoren. In contact met zuren ontstaat het zeer toxische waterstofcyanide (HCN).

Synthese[bewerken]

Koper(I)cyanide kan bereid worden door een reductie van koper(II)sulfaat met natriumcyanide. Hierbij ontstaan, naast koper(I)cyanide, ook nog oxalonitril en natriumsulfaat:

\mathrm{2\ CuSO_4\ +\ 4\ NaCN\ \longrightarrow\ 2\ CuCN\ +\ (CN)_2\ +\ 2\ Na_2SO_4}

Toepassingen[bewerken]

Wegens de hoge toxiciteit wordt het nog maar weinig commercieel gebruikt. Vroeger werd koper(I)cyanide ingezet als fungicide, insecticide en als algemeen biocide. Het kende ook toepassingen als katalysator bij polymerisaties, elektrodepositie van koper en ijzer en in scheepsverf.

In de organische chemie kent het toepassing bij de Rosenmund-von Braun-reactie, waarbij een aryl-halogenide wordt omgezet naar een aryl-nitril:

Algemeen reactieschema van de Rosenmund-von Braun-reactie.

Externe links[bewerken]