Markiezaat van Bergen op Zoom
| Markiezaat van Bergen op Zoom | |||||
| Leen van het Hertogdom Brabant (1287-1795) | |||||
|
|||||
| Kaart | |||||
 |
|||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Bergen op Zoom | ||||
| Talen | Oudnederlands, Diets (Middelnederlands), Nederlands | ||||
| Regering | |||||
| Regeringsvorm | Heerlijkheid / Markizaat | ||||
| Dynastie | Heren: Huis Van Wesemale(1290-????)(1351-1353) Huis Van Voorne(????-1351) Huis Van Boutershem (1351-1419) Huis Van Glymes(1419-1533) Markiezen: Huis Van Glymes(1533-1567) |
||||
| Staatshoofd | Heer / Markies | ||||
.jpg)
Het Markiezaat van Bergen op Zoom was een gewest rondom de Brabantse stad Bergen op Zoom. Bij dit markizaat wordt meestal de afwijkende spelling gebruikt met /ie/, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het markizaat van Antwerpen.
Inhoud |
Ligging [bewerken]
Het markizaat strekte zich uit van de huidige gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, delen van het huidige Moerdijk en een gebied ten oosten van Roosendaal. De westkant lag aan de Schelde, daarnaast werd het markiezaat werd begrenst door de baronie van Breda in het oosten, het markizaat van Antwerpen in het zuiden en in het noorden door de baronie van Steenbergen.
Geschiedenis [bewerken]
De stad Bergen op Zoom heeft tot 1287 deel uit gemaakt van de Baronie van Breda en werd dus tot die tijd bestuurd door de Heer van Breda. Toen Arnoud van Leuven als heer kinderloos stierf werd ervoor gekozen om het Land van Breda te verdelen tussen de nakomelingen van de twee dochters van Godfried II: Beatrix en Sophia. Hierdoor splitste het land in twee heerlijkheden, waardoor naast het Land van Breda het Land van Bergen op Zoom ontstond met de stad als kern. Sophia, die gehuwd was met Rasso van Gaveren kreeg Breda, Beatrix en haar man Arnold II van Wesemaele kregen het land van Bergen op Zoom. Hun zoon Gerard van Wesemaele werd hierdoor de eerste heer van Bergen op Zoom.
In 1533 werd de heer Anton van Glymes door keizer Karel V verheven tot markies en werd deze heerlijkheid een markiezaat, waarmee zij formeel een hogere rang verwierf dan de baronie van Breda. Haar feitelijk belang werd daarmee echter niet groter. Karel V bepaalde wel dat de markiezen onderdanen en leenmannen van het hertogdom Brabant moesten blijven. [2]
In 1795 kwam er een einde aan het markiezaat van Bergen op Zoom, en in 1801 is het markiezaat gekocht door de Bataafse Republiek. In paragraaf 2 van de Reichsdeputationshauptschluss werd bij de opsomming van de gebieden die de keurvorst van Beieren had afgestaan het markiezaat Bergen op Zoom vermeld.
Rechterlijke indeling in schepenbanken [bewerken]
I. Stad Bergen op Zoom
- Bergen op Zoom
II. Baljuwschap van Halsteren
- Halsteren
- Oud en Nieuw Beimoer
- Auvergnepolder en Oud Glimes
- Noordgeest
III. Drossaardschap van het Zuid- en Westkwartier
- Moerstraten
- Wouw
- Voornseinde
- Borgvliet
- Zuidgeest
- Woensdrecht
- Huijbergen
- Hoogerheide
- Ossendrecht
- Putte
IV. Drossardschap van het Oostkwartier
- Nieuw Gastel
- Oud Gastel
- Oudenbosch
- Sint Maartenspolder
- Hoeven
- Zegge
- Rucphen
V. Baljuwschap van Fijnaart
VI. Baljuwschap van Standdaarbuiten
Benaming [bewerken]
Ook al behoort de regio niet meer tot het markiezaat van Bergen op Zoom, de naam markiezaat wordt nog steeds vaak gebruikt:
- Het Markiezaatsmeer
- Het Markiezaatcollege
- Bibliotheek Het Markiezaat
- Wijk De Markiezaten
- Markiezaats Musicalkoor
- Tafeltennisvereniging Het Markiezaat
Zie ook [bewerken]
- Lijst van heren en markiezen van Bergen op Zoom
- Bergen op Zoom
- Verdronken land van het Markiezaat van Bergen op Zoom
- Markiezaatsmeer
Bronnen, noten en/of referenties
|
