Metro van Hamburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Metro van Hamburg
Metro van Hamburg
Metrotrein op de historische Kuhmühlenteichbrücke.
Metrotrein op de historische Kuhmühlenteichbrücke.
Basisgegevens
Locatie Hamburg
Vervoerssysteem Metro
Startdatum 15 februari 1912
Lengte 104,7 km
Aantal lijnen 4
Aantal stations 91
Aantal voertuigen 749
Aantal passagiers 564.000 per dag
Spoorwijdte 1.435 mm
Eigenaar Hamburger Hochbahn AG
Operationele gegevens
Maximumsnelheid 80 km/h
netwerkkaart
netwerkkaart
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De metro van Hamburg,in het Duits U-Bahn genoemd bestaat sinds 1912 en omvat een 100 kilometer lang spoornet, bestaande uit 4 lijnen (U1, U2, U3 en U4). In 2010 werden er ongeveer 205,9 miljoen passagiers vervoerd.Dit metrosysteem wordt uitgebaat door de Hamburger Hochbahn AG. Hamburg Hauptbahnhof is het belangrijkste knooppunt van het metronet, waar tussen de vier lijnen kan worden overgestapt, en ook het drukste metrostation in Hamburg.

Het viaduct tussen Baumwall en Rödingsmarkt in april 1912:de sporen waren op dat moment nog niet gelegd.
Historische inscriptie "hochbahn" aan de ingang van station Klosterstern.

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van de Metro van Hamburg wordt onderverdeeld in de volgende delen:

  • vanaf 1890:planning en bouw van de eerste routes.
  • 1912:ingebruikname van de eerste lijn.
  • 1955:metro en bus vervangen de afgeschafte tramlijnen.
  • vanaf 1975:verdere uitbreidingen van het netwerk.

Planning en eerste bouwfase[bewerken]

Zoals in vele andere Europese steden steeg het bevolkingsaantal van Hamburg sterk. In de periode 1880-1900 vermenigvuldigde het bevolkingaantal zich drie keer. Vooral de meer naar buiten gerichte delen zoals Harvestehude , Eimsbuettel en Winterhude steeg de bevolking gestaag. Door de aansluiting van Hamburg met het Duitse Rijk , de in 1888 gebouwde haven Freiport en de resulterende wijk Speicherstadt werden er veel banen gecreëerd in de Hanzestad. Ook het bevolkingsaantal in het gebied rond de centrale begraafplaats Ohlsdorfer steeg sterk. De in 1866 opgerichte paardentram waren voor de meeste passagiers ongeschikt omdat het volgens sommigen erg duur was en de meesten vonden het ook maar traag. Zo ontstond het idee om het probleem op te lossen met een elektrische Trein. Een web van zo'n lijnen moest de verschillende delen van de stad beter en betaalbaarder bereikbaarder maken. Een van de eerste voorstellen die werden ingediend,was dat van de hoofdingenieur van Hamburger Baudeputation: Franz Andreas Meyer. Het omvatte de bouw van een stoom-aangedreven spoorweg, op een ring vanaf het station Sternschanze,langs Eppendorf ,Barmbek en Hasselbrook. De dubbel-spoor spoorlijn ging bijna uitsluitend passagiers vervoeren. Twaalf stations werden in het plan opgenomen:Steintor, Berliner Tor, Wandsbecker Chaussee, Barmbeck, Oderfelderstraße, Schlump en Sternschanze. In de Hamburgse Gemeenteraad werd het plan lauw ontvangen en afgekeurd. Een ander voorstel kwam van de Koninklijke Pruisische Staatsspoorwegen, hun voorstel bestond eruit enkele sneltramlijnen. Zo werden er nog voorstellen gedaan van Siemens&Halske, Eugen Langen en AEG. Maar in 1906 keurde de Gemeenteraad van Hamburg een plan goed wat één metrolijn voorzag. Het eerste stuk werd voltooid in 7 oktober, niet veel maanden later na de goedkeuring van het plan. Toch reden er nog geen metrotreinen op het traject. Dit werd gevolgd door de oprichting van de Hamburger Hochbahn Aktiengesellschaft (HHA). In 1912 opende het eerste traject van het station Hamburg Hauptbahnhof in een cirkel via het station Rathaus terug naar Hamburg Hauptbahnhof (de huidige U3). Zo werd Hamburg de derde stad in Duitsland dat over een metrosysteem beschikte,na Berlijn in 1902 en Schöneberg in 1910 (toen nog een onafhankelijke gemeente,nu deel van Groot-Berlijn).

Ingebruikname en uitbreidingen van het eerste tracé[bewerken]

Op 15 februari 1912 was de eerste lijn klaar (de huidige U3). Met de opening werden er enkele mensen van de hogere groepen van Hamburg uitgenodigd voor een eerste rit op de nieuwe metrolijn. Dit gebeuren begon om 12 uur op de twee perrons van het station Rathaus. Vandaar reden twee treinen parallel tot het station Barmbeck, waarna een rondleiding in de nabije fabriek mogelijk was. Toen de feestelijkheden rond de opening gedaan waren, mocht iedereen twee weken lang gratis van de metro op het 7-kilometer lange traject gebruik maken. Voor de exploitatie werden er 80 metrowagons beschikbaar gemaakt. Vanaf dan beleefde de metrobouw een ware hausse: precies 12 weken later was al een tweede ,nieuwe stuk van de lijn klaar zodat er 4 nieuwe stations in gebruik genomen werden: Flurstraße, Borgweg , Sierichstraße en File:

Viaductstation Kellinghusenstraße:een van de eerste metrostations die in Hamburg gebouwd werden.

Kellinghusenstraße. Weer twee weken later werd er terug een nieuw traject gerealiseerd tussen de stations Kellinghusenstraße - Millerntorplatz met zes nieuwe stations. De lengte van het gehele tracé was op dat moment ¾ tegenover de toekomstige ring. Het laatste tracé dat voor het volmaken van de ring werd gerealiseerd was het traject tussen de stations Millerntor – Rathausmarkt, dat geopend werd op 28 juni 1912.

Aftakking van de ring naar Eimsbuettel[bewerken]

Al in de eerste plannen voor de metro stond een lijn naar het dichtbevolkte maar slecht bereikbare Eimsbuettel. Dit deel van Hamburg, gelegen ten noorden van de (toenmalige) Pruisische grens. Ook Siemens&Halske en AEG hadden al plannen gemaakt voor een aftakking van de ring. Pas nadat het Parlement Van Hamburg specifiek ingegaan was op de bouw van het tracé op hun kosten, kon het plan gerealiseerd worden. Het traject was op 23 mei 1914 klaar.

Aftakking naar Rothenburgsort[bewerken]

Voor de dichtbevolkte wijk Rothenburgsort waren er al vroeg plannen voor een aansluiting op een spoorlijn. De hoofdingenieur Franz-Andreas Meyer had gedacht aan een lokale ringlijn die bereden zou worden met stoomtreinen. Maar dit project werd niet uitgevoerd vanwege er onder andere geen verbinding met de binnenstad was. Siemens & Halske en AEG hun metroplan werd door het Parlement Van Hamburg goedgekeurd. De bouw van het tracé tussen het Hauptbahnhof en Rothenburgsort begon in 1909. Waar de metrolijn begint gaat het traject lichtjes omhoog aan het Hauptbahnhof. Achter de Besenbinderhof gaat de lijn over de hellingen van de Norderstraße , verlaat het traject de tunnel om meteen op een viaduct te komen. Daarna loopt de lijn op een 49,5 meter lange brug. Door deze ongewoon lange brug was het mogelijk om ruimte over te houden voor eventuele uitbreidingen van het spoor, hier de belangrijkste verbinding naar Lübeck. Achter deze brug kruist de route de Nagelsweg en de Spaldingstraße waar een identiek hoog station werd gebouwd. De lijn gaat verder naar Bergedorf om vervolgens het nieuwe eindpunt Rothenburgsort te bereiken.

Alle stations van de 3,23 kilometer lange aftakking boven de grond werden uitgerust met zij-platforms die om hun beurt beschermd werden met een zadeldak.De stations zijn vergelijkbaar met de eerder gebouwde stations Baumwall en Rödingsmarkt.

Een metrolijn naar Ohlsdorf[bewerken]

Door de centrale begraafplaats in Ohlsdorf ontwikkelde de wijk zich snel omdat er veel Hamburgers in het weekend onder andere de begraafplaats bezochten. Om de paardentram naar Ohlsdorf te ontlasten stelden Siemens & Halske en AEG een nieuw stuk metrolijn voor. Het zou een aftakking van de ringlijn (de huidige U3) worden. In 1913 begon de bouw van het nieuwe traject. De Eerste Wereldoorlog bracht echter vertraging en het traject werd pas een jaar later voltooid.

Tweede bouwfase & Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Station Rodingsmarkt na een bombardement in 1945

Nadat de huidige U3 voltooid werd verklaard,bestonden er plannen voor een nieuwe lijn naar Langerhorn , dat gebrekkig ontsloten was. Volgens het plan zou de lijn daarbij ook de gemeenten Ochsenzolle, Eppendorf en Fuhlsbüttel met het centrum verbinden. Op 25 mei 1925 was het tracé klaar. Dit tracé werd de Langerhorn Bahn genoemd. Tegelijkertijd werden alle perrons in de stations verlengd van 20 meter naar 90 meter zodat ze geschikt waren voor zesdelige rijtuigen. Ook moest er een nieuwe herstelplaats gebouwd worden: de huidige werkplaats Saarlandstraße (voorheen Stadtpark). Enkele jaren later werd de Langerhorner Bahn richting het centrum doorgetrokken.

Gevolgen van de Tweede Wereldoorlog op het metronet[bewerken]

Na de machtsovername van de nationaal-socialisten en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werd Hamburg door de Geallieerden verschillende keren gebombardeerd. Dit had ook grote gevolgen voor de Hamburgse metro. Een bombardement in 1943 had daarbij de grootste impact. Verschillende bovengrondse trajecten werden ernstig beschadigd en enkele voltreffers verwoestten ook de stations:Schlump , Mundsburg en Wagner Straße (vandaag Hamburger Straße ). Ook de werkplaats Stadtpark werd volledig verwoest. Op bepaalde momenten konden er maar enkele pendeldiensten uitrijden. In de periode dat de Britten de stad probeerden in te nemen (tot het einde van de oorlog) werd de situatie alleen maar erger. In deze periode werden de stations Rödingsmarkt en Landungsbrücken , de trajecten aan de halte's Tunnelanlagen , Dammtorbahnhof en Heiligengeistfeld , in de Osterstraße en in Innenstadt ernstig beschadigd. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd de schade door de Britse bezetters opgemeten die de stad tot 1991 zouden bezetten. De stad lag in het kapitalistische westen van Duitsland( BRD ).

Verdere ontwikkelingen[bewerken]

In 1913 werd het eerste traject van de huidige U2 geopend en in 1914 volgde de bouw van de huidige U1. Het duurde tot 2012 tot er een nieuwe lijn werd gebouwd: de U4 van station Jungfernstieg naar Hafencity Universiteit. Voor de exploitatie werd de U4 verlengd van Jungfernstieg tot Billstedt over het traject van de U2.

Metrostations[bewerken]

Treinaanwijzer in station Hallerstraße
Museumtrein op station Kellinghusen
Metrotrein komende van station Rödingsmarkt
Station Hauptbahnhof Süd

In Hamburg zijn er 91 metrostations,waarvan 40 boven de grond of in een ingraving, 5 op een viaduct en 45 volledig ondergronds.Op acht stations is er een overstap mogelijk tussen de verschillende metrolijnen of de S-Bahn.Op sommige stations heb je de aansluiting op de twee.

Toegankelijkheid van de metrostations[bewerken]

Van de 91 stations die het volledige metronetwerk telt,zijn er 42 toegankelijk voor passagiers met een beperkte mobiliteit,zoals rolstoelgebruikers of mensen met kinderwagens.De barrière-vrije stations zijn over het algemeen uitgerust met een verhoogde drempel,wat de toegankelijkheid van de metrostellen verhoogt.De Hamburger Hochbahn AG streeft ernaar om in 2020 57 toegankelijke stations in bezit te hebben.

Belangrijkste overstapstations[bewerken]
  • Het Centrale Station van Hamburg (Hauptbahnhof).Overstap op alle metrolijnen en 6 lijnen van de S-Bahn.Ook is er een overstap op regionale en internationale treinen mogelijk.
  • Berliner Tor.Overstap op 3 metrolijnen en 5 lijnen van de S-Bahn.
  • Jungfernstieg.Overstap op 3 metrolijnen en 3 S-Bahnlijnen.

Niet gebruikte lijnen of stations[bewerken]

Routes[bewerken]

Rothenburgsort: de enige volledige route die niet gebruikt wordt. Deze verhoogde spoorlijn (Hochbahn) is buiten gebruik wegens luchtaanvallen in de Tweede Wereldoorlog. De aanval vernietigde ook de omliggende Hammerbrook. De overblijfselen werden gesloopt na de oorlog.

Stations[bewerken]

  • Station Hellkamp:gesloten in 1964 wanneer de U2 werd uitgebreid richting het Tierpark.
  • Berliner Tor (oud gedeelte):Dit station werd ook gesloten in 1964 en vervangen door een nieuw vierspoors station.Dat station draagt dezelfde naam.

Netwerk[bewerken]

De Metro van Hamburg bestaat sinds 2012 uit 4 lijnen die samen 104,7 kilometer lang zijn.

Lijn Traject Geopend Lengte Stations
U1 Norderstedt Mitte – Hauptbahnhof Süd – Ohlstedt / Grosshansdorf 1914 55,8 km 46
U2 Niendorf Nord – Jungfernstieg – Mümmelmannsberg 1913 24,3 km 25
U3 Barmbek – Eppendorfer Baum – Schlump – Landungsbrücken – Barmbek – Wandsbek-Gartenstadt (cirkel) 1912 20,6 km 25
U4 HafenCity Universität – Jungfernstieg – Billstedt 2012 12,2 km 11
TOTAAL: 104,7 km 91
Station Mundsburg
Station Norderstedt Mitte

Maatschappij[bewerken]

Het metrosysteem is eigendom van en wordt geëxploiteerd door de Hamburger Hochbahn AG, met uitzondering van het traject Garstedt-Norderstedt Mitte, dat weliswaar eigendom is van het Verkehrsgesellschaft Norderstedt (VGN), maar ook geëxploiteerd wordt door de Hamburger Hochbahn AG.

Dienstverlening[bewerken]

Het netwerk wordt geëxploiteerd om de 5 of 10 minuten, met uitzondering van de noordoostelijke tak van lijn U1, die bediend wordt met 10 of 20 minutenfrequentie. Sinds de verandering van het tijdsschema in 2004 rijdt de metro vrijdagavond en zaterdagavond overal om de 20 minuten. Van zondag tot donderdag rijdt de metro van 4 uur 's morgens tot ongeveer 1 uur 's morgens.

Toekomst[bewerken]

  • U3: verlenging vanaf het eindstation Barmbek tot aan de wijk Bramfeld.Men hoopt in 2015 te kunnen beginnen.
  • U4: verlenging vanaf het eindstation Hafencity University tot aan het stadhuis van de wijk Harburg.De verlenging zal waarschijnlijk in het najaar van 2013 klaar zijn.
Nieuwe lijn[bewerken]

Er zijn ook plannen voor een nieuwe metrolijn die vanaf de Stephanplatz tot de Siemersplatz zal gaan lopen.Deze lijn zal de Lightrail van op ongeveer dezelfde route vervangen. Precies zijn de jaartallen nog niet bekend.

Het ondergrondse station Klosterstern,gelegen aan lijn U1
Bronnen, noten en/of referenties