Milliarium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een mijlpaal uit 201, gevonden in Oostenrijk.

Een milliarium (meervoud: milliaria) is een Romeinse mijlpaal.

Mijlpaal[bewerken]

De Romeinen waren niet alleen fanatieke wegenbouwers, ze markeerden de belangrijkste heirbanen met palen die consequent duizend passen ofwel mille passuum van elkaar verwijderd waren. Het woord voor de paal zelf kon worden gebruikt als homoniem voor de abstracte lengtemaat.

Ongetwijfeld waren er goedkope palen van hout, maar daar is niets over opgeschreven en niets over bekend. Alle milliaria die bewaard zijn gebleven, of teruggevonden door archeologen, zijn van steen, marmer als het wat mocht kosten, anders graniet, of wat er plaatselijk maar voorhanden was. De oudste hadden de vorm van een ronde pilaar of vierkante obelisk, later verschenen ook meer kubusachtige vormen in Romeins beton. Deze stenen mijlpalen werden geplaatst om de keizer te eren onder wiens gezag de weg was aangelegd of opgeknapt en waren in zekere zin een vorm van propaganda.

De inscriptie bevatte gewoonlijk een of meerdere van de volgende punten:

  • de afstand, uitgedrukt als een getal, soms met het prefix M.P. (mille passuum).
  • de plaatsen waartussen de weg was aangelegd;
  • de naam van wie de weg had aangelegd (en onderhield), en de keizer in wiens naam het werk was verricht.

In Keltische gebieden werd de afstand vaak niet in mijlen aangegeven, maar in leuga. Deze eenheid komt overeen met 1,5 Romeinse mijl.

De bekendste mijlpaal uit de oudheid stond in Rome, de Milliarium Aureum (Gouden Mijlpaal).

In Nederland gevonden mijlpalen[bewerken]

In Nederland zijn tot op heden twaalf Romeinse mijlpalen bekend:

Waarschijnlijk zijn veel meer Romeinse mijlpalen in het verleden hergebruikt als bouwmateriaal ("spolia"), zo beschreef Caspar Reuvens een fragment dat ingemetseld zat in een muur van de Sint-Nicolaaskapel in de Valkhof in Nijmegen. De in 1490 gevonden mijlpaal van Monster ontsnapte aan dit lot doordat mr. Hypolitus Persijn rond 1545 het exemplaar met monniken van klooster Sion (Rijswijk) ruilde tegen een beter exemplaar in marmer. Een derde mijlpaal in Nijmegen gevonden in 1751, die in de stadskroniek werd beschreven in 1784, is spoorloos.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties