Via Belgica

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deel van de Peutinger kaart met de Romeinse wegen in België, Nederland, Frankrijk en Duitsland
De Romeinse kassei in de buurt van Tongeren

De heirbaan Boulogne-Keulen, tegenwoordig ook bekend als de Via Belgica, is de belangrijkste Keltische weg die de Romeinen in de Lage Landen grotendeels als heerweg heraanlegden. De weg is de beroemdste Chaussée Brunehaut.

Inhoud

Oudheid [bewerken]

Hoewel omstreeks 10 v.Chr. delen van de weg door Romeinse soldaten werden heraangelegd als heirbaan, bestond de sintelbaan waarschijnlijk reeds als Keltische handelsroute. Daarop wijst ook de plaatsing van grafheuvels uit de Bronstijd en IJzertijd. Toen Julius Caesar in 57 v.Chr. de Belgen aanviel, volgde hij waarschijnlijk reeds deze route, waarom men vermoedt dat de Slag aan de Sabis plaatsvond op de kruising van de Selle met deze weg, in en vlak bij het huidige dorp Saulzoir. Ook tijdens de Bataafse Opstand werd deze weg gebruikt door Romeinse troepen.

De oude weg was niet alleen economisch belangrijk voor de Kelten, maar later ook voor de verplaatsing van de Romeinse legioenen en hun bevoorrading. Daartoe werd in het vruchtbare Haspengouw de oudste stad van België, Tongeren, gesticht, op de kruising van deze weg met de Jeker. Vanuit dit legerkamp werden de soldaten die de Rijngrens bewaakten bevoorraad met graan uit Haspengouw. Boulogne-sur-Mer was de belangrijkste haven om naar Britannia te reizen, Keulen was een belangrijke stad aan de Rijngrens. Langs de weg werden Romeinse villa's, nieuwe nederzettingen en tumuli (grafheuvels) gebouwd.

Later [bewerken]

Na de oudheid bleef de Via Belgica steeds in gebruik tussen de belangrijkste steden zoals tussen Tongeren, Maastricht en Keulen en werden de gedeelten ervan dicht bij deze steden ook nog wel onderhouden, maar andere gedeelten raakten langzamerhand in de vergetelheid. In Zuid-Limburg wil men de Romeinse weg zo veel mogelijk opnieuw zichtbaar maken, in 2008 tekenden de gemeenten Maastricht, Meerssen, Valkenbeurg aan de Geul, Voerendaal, Heerlen en Landgraaf het Belvedereproject in Rimburg, met als doel het landschap en zijn geschiedenis meer bekendheid te geven. Sindsdien zijn delen van de oorspronkelijke weg onder meer in Maastricht en Voerendaal weer beter zichtbaar. In bijvoorbeeld Rimburg is tussen huisnummers 53 en 55 van de Broekhuizenstraat de sokkel van een Romeinse mijlpaal zichtbaar.

De route wordt nog altijd gedeeltelijk voor doorgaande wegen gebruikt: van Bavay tot Chapelle-lez-Herlaimont als de D932 van het Franse Noorderdepartement en de Belgische N563, en van Moxhe tot Emmaberg als de Belgische N69, N79b en N79 en de Nederlandse N278, N590 en een klein stukje van de N298. Voor de rest is de route als lokale weg in gebruik of onderbroken.

Naamgeving [bewerken]

De huidige naam is in de 20e eeuw door archeologen bedacht. Hoewel Via Belgica grammaticaal correct is, is het geen goed Latijn.[1]

In de Middeleeuwen werd het gedeelte tussen Amiens en Tongeren Chaussée Brunehaut genoemd, naar een sage over de Frankische koningin Brunhilde van Austrasië, waaraan de aanleg en het onderhoud van de heerwegen werd gekoppeld. Zo voltooide ze volgens de sage het werk van haar man, Sigebert. Chlotharius II wilde haar land inpikken en liet haar gevangennemen. Ze werd zonder kleren op een kameel gebonden, maar na drie dagen lijden was ze nog steeds niet dood. Daarop werd ze met haar haren, een hand en een voet aan een wilde hengst gebonden. Op de plaats waar Brunhilde werd teruggevonden, werd ter herinnering de Brunhildesteen of Pierre de Brunehaut opgericht. Dit is een menhir te Hollain (Doornik). In Bavay wordt haar veronderstelde wegenbouwkundige activiteit sinds 1872 herinnerd met een monumentje, dat ongeschonden een bombardement tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft doorstaan.

Route [bewerken]

Op de kaart staan vanaf het Kanaal (links) tot aan de Rijn (rechts): Boulogne-sur-Mer, Therouanne, Arras, Cambrai, Bavay, Liberchies, Tongeren, Maastricht, Heerlen, Julich en Keulen.

De loop van deze Romeinse weg staat aangeduid op de Tabula Peutingeriana, een middeleeuwse kopie van een vierde-eeuwse landkaart. Hier volgen de oude en nieuwe plaatsen die de route passeerde:

Traject Tongeren - Maastricht [bewerken]

Tussen Tongeren en Maastricht ligt de N79 die via Herderen en Riemst loopt in de nabijheid van de Romeinse weg. Tussen Tongeren en Herderen lag de Romeinse weg iets zuidelijker, en ten oosten van Herderen naar Maastricht iets noordelijker van de N79. Ten zuiden van Herderen loopt er parallel aan de N79 een weg die thans nog de naam Romeinseweg draagt. In het zuidwesten van Maastricht in de wijk Daalhof wijst de Romeinsebaan nog op de weg.

Aan de westkant van Herderen liggen even ten noorden van de Romeinse baan twee Gallo-Romeinse tumuli: bij de Vlijtingerweg en bij de De La Brassinnestraat.

Traject Maastricht - Heerlen [bewerken]

Ter hoogte van de huidige Plankstraat stak de Romeinse weg de Maas over via de aldaar gelegen Romeinse brug. Aan de oostzijde van de Maas, nu het midden van het stroombed, liep de Romeinse weg vanaf de brug schuin naar het noorden richting het Geuldal om daar naar het oosten te gaan. Nabij de Meerssenerweg in het noordwesten van de stad Maastricht heeft men resten aangetroffen van de weg.[2] In Broekhem (Valkenburg) zijn er langs de Cremerstraat resten van Romeinse graven gevonden. Ter hoogte van Valkenburg verlaat de Romeinse weg het Geuldal richting Walem om onderwijl langs de Goudsberg (Steenstraat) te gaan waar ooit een Romeinse wachttoren heeft gestaan. De weg liep verder richting Termaar en Voerendaal naar Heerlen. In Heerlen ligt de huidige Valkenburgerweg op de plaats waar de oude Romeinse weg gelegen heeft. In Heerlen zijn er vele vondsten gedaan en bevonden zich thermen (zie Thermenmuseum).

Rondom het traject Maastricht-Heerlen lagen vele Romeinse villa's.

Aftakkingen [bewerken]

Parallel aan de Via Belgica liepen:

Noord-zuidverbindingen verbonden de weg met:

In het Maasland liepen de volgende Romeinse wegen:

Externe links [bewerken]

Literatuur

  • P. Stuart, Langs de weg. De Romeinse weg van Boulogne-sur-Mer naar Keulen, verkeersader voor industrie en handel (1987)

Noten

  1. ↑ De Romeinen noemden hun wegen over het algemeen naar degenen die de ze hadden gebouwd (bijvoorbeeld Via Appia, Via Egnatia, Strata Diocletiana) of naar de bestemming (Via Casilina, Via Portuense). Via Belgica zou dus de naam zijn geweest van een weg naar Belgica, niet – zoals hier bedoeld – door Belgica.
  2. ↑ Nieuw puzzelstukje Via Belgica ontdekt in Maastricht, 18 oktober 2007
Wikimedia Commons
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Via_Belgica&oldid=37014609"