Mis in c klein

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mis in c-klein
Eerste bladzijde van de urtext
Eerste bladzijde van de urtext
KV KV427
Soortwerk Mis
Geschrevenvoor Groot orkest, dubbel koor, twee sopranen, tenor en bas
Toonsoort c mineur
Geschrevenwanneer 1782/1783
Geschrevenwaar Wenen
Opmerking Onvoltooid, stond voorheen bekend als KV 417a

De Mis in c mineur is een werk van Wolfgang Amadeus Mozart. Het is een mis voor groot orkest, dubbel koor, twee sopranen, tenor en bas. Ofschoon het werk onvoltooid is gebleven geldt het als een hoogtepunt van klassiek sacraal werk.

Geschiedenis[bewerken]

Mozart heeft zo'n 70 religieuze werken geschreven; de meeste daarvan tijdens zijn verblijf in Salzburg. Mozarts werkgever aldaar, bisschop Colloredo, had het niet zo op langdurige missen en zeker niet als hij ze zelf moest leiden. Dientengevolge mochten de missen die voor hem geschreven werden niet langer dan drie kwartier duren. Nadat Colloredo hem de laan uitgestuurd had (naar verluidt wegens aanhoudend te laat komen) vestigde Mozart zich te Wenen, waar hij de kost ging verdienen met onder meer het schrijven van wat lichtere kost zoals serenades, sonates, pianoconcerten, symfonieën en opera's. Desalniettemin begon hij in de zomer van 1782 met de compositie van een mis, zonder daarvoor een (betalende) opdracht gekregen te hebben, er is althans niets overgeleverd waaruit dit zou blijken. Er is wat speculatie dat het werk bedoeld was als een votiefgave voor zijn huwelijk. Mozart was op 4 augustus getrouwd met Constanze, en in een brief had Mozart al eerder verkondigd dat als hij (Constanze) als zijn vrouw naar Salzburg zou brengen hij aldaar een nieuw-gecomponeerde mis op zou voeren.[1]. Het plan was om 26 oktober 1783 in de kerk van de aartsabdij Sint-Peter in Salzburg een opvoering van de mis te houden, waarbij Constanze de rol van sopraansoliste op zich zou nemen. Er is overigens geen bewijs dat deze opvoering ook daadwerkelijk plaatsgevonden heeft. Als dat wel het geval is geweest zal Mozart er delen van eerder geschreven missen ingeplakt moeten hebben; een mis moet altijd integraal uitgevoerd worden, en het werk was onvoltooid. Dat is het overigens altijd gebleven; voor hedendaagse opvoeringen wordt er gebruikgemaakt van bewerkingen van H. C. Robbins Landon, Helmut Eder van Bärenreiter en enkele anderen.

interieur van de aartsabdij Sint-Peter in Salzburg

Er is veel speculatie waarom Mozart deze mis nooit voltooid heeft; enkele muziekwetenschappers zoals de Duitser Martin Geck stellen dat dit van doen heeft met enkele hervormingen in de kerkmuziekproductie tussen 1783 en 1790 die het nagenoeg onmogelijk maakten voor Oostenrijkse componisten om liturgische muziek op te voeren. Een andere theorie stelt dat Mozart er simpelweg geen zin meer in had vanwege privéomstandigheden; op 18 augustus 1783 stierf het eerste kind van Mozart en Constanze, Raimund Leopold, bij de voedster in Wenen, terwijl Mozart en zijn gade zich sedert 27 juli in Salzburg bevonden.

Hergebruik[bewerken]

De muziek van het "Kyrie" en de "Gloria" uit deze mis heeft Mozart hergebruikt; in 1785 bracht hij het oratorium Davide Penitente (KV 469) uit dat weliswaar een andere tekst kent (in het Italiaans van de tekstdichter Saverio Mattei) maar waarvan de muziek noot voor noot overeenkomt.

Opbouw[bewerken]

Kyrie:

  • 1. Kyrie, Andante moderato: koor en solo-sopraan

Gloria:

  • 2. Gloria in excelsis Deo, Allegro vivace: koor
  • 3. Laudamus te, Allegro aperto: Aria voor solo-sopraan
  • 4. Gratias agimus tibi, Adagio: koor
  • 5. Domine Deus, Allegro moderato: Duet voor twee sopranen
  • 6. Qui tollis, Largo: Dubbelkoor (8-stemmig koor)
  • 7. Quoniam tu solus, Allegro: Terzet voor twee sopranen en tenor
  • 8. Jesu Christe, Adagio: koor
  • 9. Cum Sancto Spiritu, Alla breve: Koor

Credo:

  • 10. Credo in unum Deum, Allegro maestoso: Koor
  • 11. Et incarnatus est: Andante: Aria voor sopraan

Sanctus:

  • 12. Sanctus, Largo - Allegro comodo: Doubbelkoor (8-stemmig koor)
  • 13. Benedictus, Allegro comodo: Alle solisten en het koor

Literatuur[bewerken]

  • (de) Michael Gassmann: Wolfgang Amadeus Mozart, c-Moll-Messe KV 427. Ergänzungen und Vervollständigungen. Schriftenreihe der Internationalen Bachakademie Stuttgart, Band 15. Bärenreiter-Verlag Kassel 2010, ISBN 978-3-7618-1918-0

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Er habe "in seinem Herzen versprochen, wenn er sie als seine Frau nach Salzburg brächte, dort eine neukomponierte Messe zur Aufführung zu bringen."