Mondkanker

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

mondkanker
ICD-10	C00-C08
ICD-9	140-146
DiseasesDB	9288
Portaal    Geneeskunde

Mondkanker is een vorm van kanker gelokaliseerd in de mond.

Ontstaan

Mondkanker ontstaat vaak door het misbruiken van alcohol en tabak, maar ook andere factoren kunnen een rol spelen, zoals chronische irritatie van een prothese, UV-straling (bv. lipkanker), slechte mondhygiëne, slechte voeding (bv. een ijzertekort), virussen (zoals het Humaan papillomavirus) of gewoon erfelijke aanleg.

Epidemiologie

Zo'n 2% van alle kankers zijn mondkankers en 80% ervan zijn van het type plaveiselcelcarcinoom. In Nederland gaat het elk jaar om zo'n 550 mensen per jaar, in Vlaanderen om zo'n 300 gevallen jaarlijks.

Meestal zijn dit mannen; vrouwen zijn minder gevoelig voor mondkanker. De reden moet gezocht worden in het beperkter gebruik van alcohol en tabak bij de vrouwen, en parallel hieraan zien we recent een toename van het aantal mondkankers bij vrouwen.

De risicoleeftijd situeert zich rond middelbare leeftijd, van 40 tot 60 jaar, maar ook daarboven of onder is mondkanker een vaak voorkomende kwaal.

Verloop

Vaak ontstaat een premaligne letsel, een letsel dat kan overgaan tot een toestand van kanker. Hieronder zijn o.a. leukoplakie (een wit letsel), erythroplakie (een rood letsel, niet door ontsteking ontstaan) of een gemengde erythroleukoplakie of een actinische cheilitis (in het geval van lipkanker). Dit premaligne letsel is niet noodzakelijk, vaak kan de kanker ook ontstaan zonder voortekens.

Hierna manifesteert de kanker zich in situ. Dat wil zeggen dat hij nog niet het weefsel binnendringt, maar oppervlakkig blijft. Hierna gaat hij groeien en het weefsel binnendringen, dit heet invasie.

Hierbij gaan lymfeknopen geleidelijk aan opzwellen als de kanker uitzaait. Ook uitzaaiingen op afstand naar de longen of de lever kunnen voorkomen in een gevorderd stadium.

Verschijningsvorm

De mondkanker kan zich presenteren in verschillende gedaantes:

• als een ulcus (of zweer)
• als een leuko- of erythroplakie
• als een onderhuidse zwelling (die hard aanvoelt)
• als een exofytisch letsel (uitgroeiend)

Symptomen

Vaak komen volgende symptomen voor:

• pijn: in het begin geen, of hoogstens naar een andere plaats uitstralen; zeer typisch is oorpijn
• knobbeltjes: hoeft niet altijd voor te komen
• een zweer die reeds lange tijd voorkomt, niet geneest en die niet verklaard kan worden door iets anders is verdacht
• gezwollen lymfeklieren duiden op een reeds ernstigere vorm van kanker
• slikklachten: slikken gaat moeilijk door mechanische storing of door pijn
• abnormaal witte en rode vlekken die niet verdwijnen zijn verdacht
• bij een gecombineerd voorkomen van rode en witte vlekken raadpleegt men best direct een huisarts, dit kan het eerste stadium zijn van een mondkanker
• eten is verstoord door pijn of mechanische stoornis
• trismus
• wratachtig gezwel: dit is een verruceus carcinoom en is in de regel goedaardig, alhoewel "spectaculairder" dan een maligne kanker
• algemeen: gezwel dat hard aanvoelt

Voorkomen

De onderkaak is de geliefde plaats voor mondkanker. De meest frequente plaatsen zijn de tong (de tongrand, buiten het voorste 1/3, en de tongbasis achteraan in de keel) en de mondbodem. In de bovenkaak komen relatief weinig kankers voor.

Behandeling

De meest toegepaste behandelingen bij kanker in de mond zijn:

• operatie (chirurgie)
• bestraling (radiotherapie)
• chemotherapie (behandeling met celdelingremmende medicijnen)

Het komt vaak voor dat mensen met mondkanker een combinatie van de genoemde behandelmethoden krijgen. De keuze en de volgorde van de verschillende behandelingen is onder meer afhankelijk van de kenmerken van de tumor, het stadium van de ziekte en van de leeftijd waarop kanker wordt geconstateerd.

Externe links

• Webportaal op initiatief van KWF Kankerbestrijding, de vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC) en de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK)