Orang-oetans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Orang oetan)
Ga naar: navigatie, zoeken
Orang-oetans
Fossiel voorkomen: Midden-Mioceen tot heden
Orangutan.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Primates (Primaten)
Familie: Hominidae (Mensachtigen)
Onderfamilie: Ponginae
Geslachtengroep: Pongini
Geslacht
Pongo
Lacépède, 1799
Typesoort
Pongo borneo Lacépède, 1799
(=Simia pygmaeus Linnaeus)
Leefgebied orang oetan
Leefgebied orang oetan
Afbeeldingen Orang-oetans op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Orang-oetans op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

Orang-oetans of orang-oetangs[1] (Pongo) zijn een geslacht van de mensapen.

Soorten[bewerken]

Het geslacht telt twee soorten: de Borneose orang-oetan (Pongo pygmaeus) en de Sumatraanse orang-oetan (Pongo abelii). Ze werden tot de jaren 00 als ondersoorten van dezelfde soort beschouwd.[2] Volgens genetisch onderzoek gingen beide soorten zo'n 400.000 jaar geleden uiteen.[3]

Kenmerken[bewerken]

Deze apen hebben lange armen en roodachtig, soms bruin haar. Volwassen mannetjes hebben wangplaten die groter worden naarmate ze ouder worden.

Leefwijze[bewerken]

Orang-oetans klimmen van alle mensapen het meest in bomen. Ze zwemmen niet, maar sommige Borneose orang-oetans waden soms wel. Het voedsel van de orang-oetan bestaat voornamelijk uit vruchten, boomschors en insecten, vooral mieren.[4][5] Ze zijn erg intelligent.

Nest[bewerken]

Orang-oetans maken elke dag een nieuw nest om te slapen, waarbij ze blijk tonen van een goed bouwkundig inzicht. Dit moet ook wel aangezien mannetjes wel 80 kg kunnen wegen en het nest zich op een hoogte van 30 m kan bevinden. Een nest wordt in amper vijf à zes minuten gebouwd. Bij het zoeken naar geschikt bouwmateriaal kiezen ze doelbewust voor verschillende soorten takken: dikke takken voor stevigheid, dunne taken voor veerkracht en takken met bladeren voor de zachtheid. Zo bleek het nest in het centrum buigzamer dan aan de randen, wat het nest extra comfortabel en veilig maakt.[6][7]

Verspreiding[bewerken]

Dit geslacht komt voor op Borneo en Sumatra. De Borneose orang-oetan (Pongo pygmaeus) leeft op Borneo en de Sumatraanse orang-oetan (Pongo abelii) op Sumatra.

Bedreiging[bewerken]

De leefomgeving van de orang-oetans is de afgelopen jaren sterk afgenomen door ontbossing en houtkap, mijnbouw en bosbranden. Ook worden illegaal jonge orang-oetans gevangen om als huisdier te worden verkocht. Meestal schieten de jagers de moeder dood om het jong te kunnen vangen. De Borneose orang-oetan is daardoor bedreigd en de Sumatraanse orang-oetan is met uitsterven bedreigd.[8][9]

Een belangrijke woordvoerder van de strijd voor het behoud van deze primaat is Willie Smits. Een vooraanstaande wetenschapper die zich bezighoudt met de studie ervan is Biruté Mary Galdikas.

Naamgeving[bewerken]

De naam orang-oetan is afkomstig van het Maleise Orang Hutan, dat bosmens betekent. De naam wordt buiten Indonesië wel afgekort tot orang, een woord dat in Indonesië gewoon mens betekent.

Opvangcentra[bewerken]

In Indonesië zijn er vier opvangcentra op Kalimantan (het Indonesische gedeelte van Borneo) en is er één opvangcentrum op Sumatra. Op Kalimantan zijn deze in Nationaal Park Tanjung Puting, Nationaal Park Sabangau, Kutai en Gunung Palung National Park. Op Sumatra is het opvangcentrum in het Nationaal Park Gunung Leuser.

In Maleisië zijn drie opvangcentra te vinden op het Maleisische gedeelte van Borneo: Semenggoh en Matang (beiden in Sarawak), en Sepilok in Sabah.

Stamboom mensapen[bewerken]

Hominoidea
Hominidae Hylobatidae
Homininae Ponginae
Hominini Gorillini Pongo
Homo Pan Gorilla Hoolock Hylobates Nomascus Symphalangus

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Groot Dictee der Nederlands Taal 2012
  2. Pongo abelii (Sumatran Orangutan). IUCN Red List Geraadpleegd op 30 januari 2011
  3. Orangutan genome 'evolved slowly'. BBC (27 januari 2011) Geraadpleegd op 30 januari 2011
  4. Orangutans Can Swim? (Photos). Care2 (8 april 2011) Geraadpleegd op 18 april 2011
  5. Swimming orang-utans’ spearfishing exploits amaze the wildlife experts. The Sunday Times (28 april 2008) Geraadpleegd op 18 april 2011
  6. (nl) Orang-oetan blijkt doorgewinterde technicus. Scientas (17 april 2012) Geraadpleegd op 9 mei 2013
  7. (nl) Factfile orang-oetan. World of Wildlife Geraadpleegd op 9 mei 2013
  8. H.D. Rijksen & E. Meijaard, Our vanishing relative: the status of wild orang-utans at the close of the twentieth century. Uitg. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht (1999) ISBN 0-7923-5754-X en ISBN 0-7923-5755-8
  9. De wilde orang-oetan dreigt te verdwijnen, door Esther de Jong, in Trouw, 16 september 2008