Homininae

Homininae Fossiel voorkomen: Vroeg-Plioceen tot heden
Westelijke gorilla (Gorilla gorilla)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren) Klasse: Mammalia (Zoogdieren) Orde: Primates (Primaten) Familie: Hominidae (Mensachtigen)
Onderfamilie
Homininae Gray, 1825
Portaal    Biologie Zoogdieren

Homininae zijn een onderfamilie van de Hominidae waaronder ook de huidige Mens (Homo sapiens) valt. Tot de Homininae behoren de Gorilla's, Chimpansees, Mensen en enkele uitgestorven geslachten, waarvan Australopithecus en Praeanthropus het belangrijkste zijn.

Wat zijn Mensachtigen precies?

Tot de Mensachtigen behoren organismen die op twee benen kunnen lopen (bipedale locomotie) en dit ook bij voorkeur doen. Sommige Apen kunnen ook op twee poten staan, maar bij deze Apen blijft de voorkeur om ook de armen te gebruiken.

Ook is de bouw van handen en voeten verschillend. Bij Mensachtigen zijn de handen ontwikkeld om mee te kunnen grijpen/pakken en heeft de hand een losse duim. Deze duim kan de pink aanraken (opponeerbaar). De voeten zijn gebouwd om voornamelijk mee te kunnen lopen. De grote teen (bij de hand is deze de duim) zit direct naast de andere tenen en is niet in staat om de kleinste teen aan te raken. Ook is de middenvoet gebouwd (hol) om schokken tijdens het lopen op te vangen.

Niet alleen de voeten zijn gebouwd om schokken tijdens het lopen op te vangen. Ook de dijbenen, bekken, wervelkolom en nek zijn aangepast om rechtop te kunnen lopen en staan.

Organismen die tot de groep Mensachtigen behoren hoeven niet per definitie een grote herseninhoud te hebben. Ook het gebruik van voorwerpen en of vuur is geen voorwaarde.

Soorten

Tegenwoordig bestaan er nog vijf soorten Homininae (twee Gorilla's, de Bonobo, de Chimpansee en de Mens), maar zo'n 30.000 jaar geleden leefde er op Flores mogelijk nog een andere soort, de Floresmens (Homo floresiensis). Er zijn 22 fossiele soorten en 4 fossiele geslachten bekend. Homo is met twaalf soorten het grootste geslacht. Ze worden ingedeeld in twee tribus: de Gorillini voor de Gorilla's en de Hominini voor de Chimpansees, Mensen en andere fossielen.

Indeling van soorten en ondersoorten

De onderfamilie omvat de geslachten Gorilla, Ardipithecus, Australopithecus, Homo, Praeanthropus en Sahelanthropus. Orrorin is een synoniem van Praeanthropus en Kenyanthropus van Homo. Australopithecus aethiopicus, A. boisei en A. robustus worden door sommigen tot het aparte geslacht Paranthropus gerekend.

Evolutie

Ongeveer 25 miljoen jaar geleden hebben zich in Oost-Afrika de Mensapen ontwikkeld. Hieruit zijn de Mensachtigen geëvolueerd. Uit DNA-onderzoek is gebleken dat dit ongeveer 8 tot 15 miljoen jaar geleden is gebeurd.

Het is heel moeilijk te bepalen welke Mensachtigen deel uitmaken van de lijn die uiteindelijk tot de moderne Mens heeft geleid en welke zich als zijtakken apart hebben ontwikkeld tot een nieuwe soort. Deze zijtakken staan dan los van de evolutielijn van Homo sapiens, maar zijn wel uit een voorouder van de huidige Mens geëvolueerd. Ook worden er steeds nieuwe ontdekkingen gedaan van nog niet beschreven Mensachtige soorten. De meest recent ontdekte is de Floresmens.

Uit genetisch onderzoek is gebleken dat Homo sapiens ongeveer 100.000 tot 200.000 jaar geleden zou zijn ontstaan. "Homo sapiens idaltu" zou hiervan een bewijs zijn.

Taxonomie

• Onderfamilie: Homininae
  • Geslachtengroep: Gorillini (Gorilla's)
    • Geslacht: Gorilla (Gorilla's)
      • Soort: Gorilla beringei (Oostelijke gorilla)
        • Ondersoort: Gorilla beringei beringei (Berggorilla)
        • Ondersoort: Gorilla beringei graueri (Oostelijke laaglandgorilla)
        • Ondersoort: Gorilla beringei s.sp. (Bwindigorilla)
      • Soort: Gorilla gorilla (Westelijke gorilla)
        • Ondersoort: Gorilla gorilla diehli (Cross Rivergorilla)
        • Ondersoort: Gorilla gorilla gorilla (Westelijke laaglandgorilla)
  • Geslachtengroep: Hominini
    • Geslacht: Ardipithecus †
      • Soort: Ardipithecus kadabba †
      • Soort: Ardipithecus ramidus †
    • Geslacht: Australopithecus †
      • Soort: Australopithecus afarensis †
      • Soort: Australopithecus africanus †
      • Soort: Australopithecus anamensis †
      • Soort: Australopithecus garhi †
      • Soort: Australopithecus sediba †
    • Geslacht: Homo (Mensen)
      • Soort: Homo antecessor †
      • Soort: Homo cepranensis †
      • Soort: Homo denisova †
      • Soort: Homo erectus †
      • Soort: Homo ergaster †
      • Soort: Homo floresiensis (Floresmens) †
      • Soort: Homo georgicus †
      • Soort: Homo habilis †
      • Soort: Homo heidelbergensis (Heidelbergmens) †
      • Soort: Homo helmei †
      • Soort: Homo neanderthalensis (Neanderthaler) †
      • Soort: Homo rhodesiensis (Rhodesiëmens) †
      • Soort: Homo rudolfensis †
      • Soort: Homo sapiens (Mens)
        • Ondersoort: Homo sapiens idaltu †
        • Ondersoort: Homo sapiens sapiens (Moderne mens)
    • Geslacht: Pan (Chimpansees)
      • Soort: Pan paniscus (Bonobo of dwergchimpansee)
      • Soort: Pan troglodytes (Chimpansee)
        • Ondersoort: Pan troglodytes schweinfurthii
        • Ondersoort: Pan troglodytes troglodytes
        • Ondersoort: Pan troglodytes vellerosus
        • Ondersoort: Pan troglodytes verus (West-Afrikaanse chimpansee)
    • Geslacht: Paranthropus (vroeger Australopithecus) †
      • Soort: Paranthropus aethiopicus †
      • Soort: Paranthropus boisei †
      • Soort: Paranthropus robustus †
    • Geslacht: Praeanthropus †
      • Soort: Praeanthropus africanus †
      • Soort: Praeanthropus anamensis †
      • Soort: Praeanthropus bahrelghazali †
      • Soort: Praeanthropus garhi †
      • Soort: Praeanthropus tugenensis †
    • Geslacht: Sahelanthropus †
      • Soort: Sahelanthropus tchadensis †

Alternatieve indeling

Mensachtigen (Tribus Hominini) (chronologische rangschikking)

• Geslacht Sahelanthropus
  • Sahelanthropus tchadensis
• Geslacht Praeanthropus
  • Praeanthropus tugenensis (voorheen Orrorin tugenensis)
  • Praeanthropus africanus
  • Praeanthropus bahrelghazali
  • Praeanthropus garhi
• Geslacht Ardipithecus
  • Ardipithecus ramidus
• Geslacht Australopithecus
  • Australopithecus afarensis
  • Australopithecus africanus
  • Australopithecus anamensis
  • Australopithecus garhi
• Geslacht Paranthropus (voorheen gerekend tot Australopithecus)
  • Paranthropus aethiopicus
  • Paranthropus boisei
  • Paranthropus robustus
• Geslacht Homo
  • Homo platyops
  • Homo rudolfensis
  • Homo habilis
  • Homo georgicus
  • Homo erectus
  • Homo ergaster
  • Homo cepranensis
  • Homo antecessor
  • Homo rhodesiensis
  • Homo heidelbergensis
  • Homo neanderthalensis
  • Homo floresiensis
  • Homo sapiens
    • Homo sapiens idaltu
    • Cro-magnonmens

• Tribus en geslacht Gorilla's (Gorillini en Gorilla)
  • Westelijke gorilla (Gorilla gorilla)
  • Oostelijke gorilla (Gorilla beringei)

• Geslacht Chimpansees (Pan)
  • Bonobo (Pan paniscus)
  • Chimpansee (Pan troglodytes)

Stamboom mensapen

Hominoidea
Hominidae						Hylobatidae
Homininae				Ponginae
Hominini		Gorillini		Pongo
Homo	Pan	Gorilla				Hoolock	Hylobates	Nomascus	Symphalangus

Externe link Een duidelijk schema en een goede poging tot een duidelijke stamboom van de Mensachtigen is op deze site te zien.