Probioticum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf Probiotica)
Ga naar: navigatie, zoeken
De neutraliteit van dit artikel wordt betwist.
Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.
     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Een probioticum is een voedingsmiddel met levende micro-organismen waaraan een gezondheidsbevorderende werking wordt toegeschreven. Het begrip pro-bioticum kan vertaald worden als "voor het leven" en is ontstaan als reaktie op het begrip antibioticum

Inhoud

[bewerken] Definitie

Probiotica zijn meestal gedefinieerd als: "Een probioticum is een levend microbiologisch voedingssupplement, dat de gezondheid van de gastheer mogelijk bevordert, door het microbiële evenwicht in de darm te verbeteren." [bron?]

De officiële wetenschappelijke definitie is iets specifieker: "Een probioticum is een preparaat of een product met levende, wel gedefinieerde micro-organismen in voldoende aantallen, dat de microflora in een bepaald orgaan van de gastheer verandert en daarmee een gezondheidsbevorderend effect heeft op de gastheer'." [bron?]

Beide definities zijn het erover eens dat

  • het gaat om goed gedefinieerde levende micro-organisme (meestal zijn dit bacteriën)
  • er een duidelijk beschreven en gedocumenteerd gezondheidseffect bestaat

[bewerken] Stammen of soorten

Er is pas sprake van een probioticum als het betreffende micro-organisme goed gedefinieerd is, dat wil zeggen dat niet alleen de soort, maar ook de stam beschreven is die in het produkt gebruikt wordt. Dit is ook gehanteerd als criterium bij het onderzoek eind 2006 van de Consumentenbond.[bron?]

De meest gebruikte probiotica zijn melkzuurbacteriën van de geslachten Lactobacillus en Bifidobacterium, maar ook van bepaalde andere soorten bacteriën en gisten zijn probiotische stammen bekend.

Enkele soorten, waarvan probiotische stammen bekend zijn:

In de wetenschappelijke literatuur worden enkele tientallen stammen als probiotisch aangemerkt.

Andere soorten die veelvuldig gebruikt worden, maar geen probiotica zijn

Deze soorten worden vooral toegevoegd vanwege de smaak en aroma-eigenschappen.

[bewerken] Bewezen probiotische stammen

Probiotica hebben weinig effect bij een gezonde flora, zij het darmflora, orale flora of vaginale flora. Mensen met een verstoorde flora kunnen van probiotica profiteren[bron?].
Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel.
Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie, en pas na controle desgewenst het artikel aan.
Er is nog geen specifieke reden opgegeven!
Bewezen probiotische stammen. [bron?]
Probioticumstam Merknaam Fabrikant Bewezen effect in klinische situaties
Lactobacillus rhamnosus ATCC 53013 (ontdekt door Gorbach & Goldin(=LGG)) Vifit Chr. Hansen Immuunversterking, infectueuze diarree bij kinderen, primaire preventie van atopische dermatitis
Bifidobacterium lactis BB-12 Chr. Hansen Immuunversterking, diarree bij kinderen
Bifidobacterium lactis HN019 (DR10) Howaru™ Bifido Danisco Immuunversterking, met name bij ouderen
Bifidobacterium infantis 35624 Irritable Bowel Syndroom
Bifidobacterium breve Yakult Bifiene Yakult
Lactobacillus reuteri ATTC 55730 BioGaia Biologics
Lactobacillus reuteri SD2112 Verminderd ziekteverzuim, diarree, immuunfunctie
Lactobacillus casei DN114-001 Immuunversterking
Lactobacillus casei CRL431 Chr. Hansen
Lactobacillus casei Shirota Yakult Yakult Immuunversterking
Lactobacillus casei Defensis Actimel Danone Weerstand
Lactobacillus johnsonnii La1 (= Lactobacillus LC1) Nestlé immuunfunctie, bestrijding Helicobacter pylori
Bifidobacterium longum BB536 Allergiesymptomen
Lactobacillus salivarius UCC118 Ontstekingsziekten van de darm
Lactobacillus acidophilus NCFM Rhodia Inc. Symptomen van lactoseintolerantie, vermindering bacteriële overgroei in de dunne darm
Lactobacillus plantarum 299V IBS, goed voor darm na operaties
Lactobacillus acidophilus LA-5 Chr. Hansen
Bifidobacterium animalis DN 173 010 Activia Danone Bevordert trage stoelgang
Escherichia coli Nissle 1917 Immuunfunctie
Saccharomyces cerevisiae (boulardii) lyo Antibiotica-geassocieerde diarree, Clostridium difficile infecties
Streptococcus thermophilus (de meeste stammen) Symptomen van lactose intolerantie
Getest als mix:
Lactobacillus rhamnosus GR-1 & Lactobacillus reuteri RC-14		 Orale inname leidt tot kolonisatie van de vagina en vermindering van de symptomen van bacteriële vaginose.
Getest als mix:
VSL#3 (mix van 8 stammen Streptococcus thermophilus & vier Lactobacillus stammen & drie Bifidobacterium stammen		 Ontstekingsziekten van de darm
Getest als mix:
Lactobacillus acidophilus CUL60 & Bifidobacterium bifidum CUL 20		 Reductie van C. difficile in feces
Getest als mix:
Lactobacillus helveticus R0052 & Lactobacillus rhamnosus R0011		 Bestrijding Helicobacter pylori, diarree bij kinderen

[bewerken] Doel en Werking

Probiotische bacteriën kunnen worden ingezet om de van nature voorkomende bacterieflora in het lichaam te beinvloeden. Ze gelden niet als geneesmiddel en worden hoofdzakelijk door voedingsdeskundigen voorgeschreven na een antibioticumkuur of als een onderdeel bij de behandeling van de schimmelinfectie candidose. Recentelijk is vastgesteld dat probiotica het immunsysteem in de darm kunnen prikkelen.[1]

De theorie achter het gebruik is dat de flora verstoord kan raken waardoor schadelijke microorganismen een kans krijgen zich uit te breiden en ziekte te veroorzaken. Onduidelijk is of de flora, die uit een vele soorten microorganismen bestaat, herstelt kan worden door het toevoegen van een bepaald organisme.

[bewerken] Werkzaamheid

Een positief effect van probiotische bacteriestammen wordt geclaimed bij[bron?]:

  • het verminderen van diarree, zowel bacteriële diarree, als virale diarree (rotavirus)
  • het verminderen van obstipatie
  • het stimuleren van het immuunsysteem
  • het herstellen van de flora na een antibioticumkuur
  • het verminderen van symptomen van de Ziekte van Crohn en vergelijkbare aandoeningen [2]
  • preventieve bescherming tegen voedselpathogenen, zoals Salmonella.

Bij dieren :

  • verbeteren ontlasting
  • voorkomen diarree
  • bij landbouwhuisdieren als vervanging van groeihormonen

Orale probiotica overleven de passage door de maag en darm, maar er zijn geen stammen of producten bekend die de darm ook daadwerkelijk koloniseren. Probioticum worden door het lichaam als lichaamsvreemd gezien en verdwijnen. Een probioticum moet dan ook regelmatig ingenomen worden.

Een aantal andere eigenschappen worden aan probiotica toegeschreven, maar zijn niet wetenschappelijk onderbouwd met een gezondheidsbevorderend effect voor de mens :

  • verlagen van het cholesterolgehalte (geclaimd, maar ook ingetrokken)
  • verlagen van het risico op darmkanker (wel een mogelijk mechanisme, geen bewijs)
  • verminderen van stress, slapeloosheid of acne

[bewerken] Bijwerkingen

Er is nog niet veel bekend over bijwerkingen van probiotica. Een lichte diarree is mogelijk.

[bewerken] Behandeling alvleesklierontsteking

Bij een wetenschappelijk onderzoek in de periode 2004-2007 in Nederlandse ziekenhuizen naar de werking van probiotica bij patiënten met een acute alvleesklierontsteking, een zeer ernstige ziektebeeld met een aanzienlijke sterfte, bleek in de probioticagroep de sterfte onverwacht aanzienlijk hoger dan in de placebogroep. Bij eerdere onderzoeken elders leek er een positief effect op te treden, en ook in proefdieronderzoek was dit het geval. De toediening van de probiotica bij dit onderzoek vond plaats direct in het darmkanaal. Eind januari 2008 bleek na een onderzoek in het Universitair Medisch Centrum Utrecht onder 296 patiënten met een acute alvleesklierontsteking dat in de groep die probiotica ontving, 24 patiënten overleden waren; in de controlegroep bleken dat er slechts 9 te zijn. De sterfte in de probiotica-groep was dus 150% hoger. Dit verschil is in hoge mate statistisch significant: een statistische (Fisher exact) test wijst uit dat de kans om dit verschil bij toeval te vinden kleiner is dan 1 op 300 (p=0.0029).

Men veronderstelt dat gezonde mensen geen probleem hoeven te ondervinden van probiotica. [3]

[bewerken] Risicobeoordeling

Op maandag 22 juni 2009 bevestigde het bureau Risicobeoordeling van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) dat voedingsmiddelen met probiotica geen risico zijn voor consumenten. Het bureau Risicobeoordeling deed literatuuronderzoek [4] naar de mogelijke risico’s van probiotica in voedingsmiddelen. De aanleiding voor het onderzoek was de uitkomst van de medische toepassing van probiotica bij patiënten met acute alvleesklierontsteking in 2008.

[bewerken] Kwetsbare groepen

In het onderzoek is ook gekeken naar de risico’s van probiotica in voedingsmiddelen bij kwetsbare groepen. Er is geen reden om aan te nemen dat probiotica onveilig zijn voor gezonde ouderen, zwangere vrouwen en zuigelingen. Het bureau Risicobeoordeling adviseert wel om nog nader onderzoek te doen naar eventuele risico’s bij zwangere vrouwen en zuigelingen. Mensen met een sterk verminderde werking van het immuunsysteem of ernstige darmziekten wordt aangeraden eerst hun behandelende arts te raadplegen voordat zij probiotica gebruiken.

[bewerken] Veiligheid

Veiligheidsbeoordeling: Probiotica zijn bacteriestammen. Elke stam heeft bepaalde eigenschappen. Nieuwe inzichten geven aan dat de werking per stam kan verschillen. Daarom adviseert het bureau Risicobeoordeling dat er voor nieuw geïntroduceerde stammen een systematische veiligheidsbeoordeling moet komen conform de daarvoor bestaande verordeningen.

[bewerken] Producten

De meest voorkomende soorten probiotica zijn zuivelproducten en met probiotica verrijkt voedsel. Ook zijn er producten beschikbaar met gevriesdroogde bacteriën in de vorm van pillen en tabletten. Goede probiotica zijn maagzuur- en galresistent en kunnen lichaamssappen zoals het maagzuur overleven. De consumentenbond heeft in 2001 en 2006 een groot aantal commercieel verkrijgbare probiotische producten (zowel zuivel als preparaten) onderzocht op de aanwezigheid van levende bacteriën. Slechts enkele producten bevatten voldoende levende bacteriën en dit waren voornamelijk de zuivelproducten: Yakult, Actimel, Vifit en Biotic en een paar preparaten van Orthica. De International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics hebben richtlijnen ontwikkeld om een goed probioticum te kunnen herkennen. Kijk hier voor de lijst: Richtlijnen probiotica

De volgende producten bevatten van nature melkzuurbacteriën, maar worden niet beschouwd als probiotica, omdat de werking niet bekend en/of onderbouwd is :

[bewerken] Prebiotica

Prebiotica zijn stoffen, dus geen levende bacteriën, die de condities in de darm verbeteren. Zie ook het artikel over prebiotica

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Algemeen:

  • (en) Fuller, R. Probiotics in man and animals. J. Appl. Bact. 66(1989)365-378
  • (en) Schrezenmeir, J. en M. de Vrese : Probiotics, prebiotics and synbiotics -- approaching a definition. Am. J. Clin. Nut. 73(2001)361S-364S.
  • Gezond Nieuwsbrief Consumentenbond, april 2001, nummer 20, idem najaar 2006
  • (en) Timmerman, H. M. Multispecies probiotics - Composition and Functionality. Proefschrift Universiteit Utrecht, 2005, 320 blz. ISBN 90-393-4129-X

In de tekst:

  1. ↑ http://www.wur.nl/NL/nieuwsagenda/nieuws/Probiotica090204.htm
  2. ↑ F. Depeint et.al., Prebiotic evaluation of a novel galacto-oligosaccharide mixture produced by the enzymatic activity of Bifidobacterium bifidum NCIM 41171, in healthy humans: a randomized, double-blind, cross-over, placebo-controlled intervention study, American Journal of Clinical Nutrition, March 2008, Volume 87, Pages 785-791
  3. ↑ Onderzoek in Utrecht.
  4. ↑ Nieuwsbericht VWA
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken