Rouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rouwenden bij de grafheuvel van Oleg van Kiev, 1899.
Rouwkledij aan het Spaanse Hof
Rouwkledij aan het hof te Versailles; 17de eeuw
[De Rouwdagen] De treurdagen, Jan Voerman, ca. 1884
Koningin Paola in "grand deuil" naast haar man
Zwarte rouw-kledij; burgerij

Rouw (uit het Germaans hrouwen, verwant met het Engels sorrow en het Sanskriet karuna) is een emotionele reactie als gevolg van een verlies, in het bijzonder het verlies van een naaste. Normaal gesproken zal de intensiteit van de reactie in de loop van de tijd afnemen, de rouw kan echter zo heftig zijn, dat de levenslust verloren gaat.

Rouw-rituelen[bewerken]

Rondom het verlies van naasten kennen vele, zo niet alle culturen rituelen en tradities. Deels zijn die ingebed in religieuze gebruik, maar in de toenemend ontkerkelijkte samenleving in b.v. Nederland en België zijn ook zulke gebruiken herkenbaar.

Het is gebruikelijk, anderen op de hoogte te brengen van een overlijden middels een rouwkaart en/of een advertentie in de krant. Rondom de uitvaart wordt gewoonlijk een bijeenkomst door de naasten aangeboden aan anderen, die de overledene gekend hebben.

Tegenwoordig zelden is dat mensen door het dragen van zwarte kleding of een rouwband gedurende een jaar blijk geven van hun verlies.

Voorbeelden uit andere tijden en culturen[bewerken]

De Romeinen lieten tijdens de rouw hun baard staan. In India is dit nog steeds het geval. Dit wordt samen met het hoofdhaar na 13 dagen bij de laatste riten voor de overledene afgeschoren.

De officiele rouw bij moslims duurt 40 dagen.

Zwart[bewerken]

In de westerse wereld wordt rouw geassocieerd met de kleur zwart, in India met wit. In de Chinese cultuur wordt behalve zwart, ook wit, blauw en geel gebruikt. Overigens heeft het nederlands koningshuis de kleur wit gebruikt.

Proces[bewerken]

Hoewel het rouwproces een individueel verloop heeft, kunnen fasen onderscheiden worden.

Volgens Elisabeth Kübler-Ross[bewerken]

De psychiater Elisabeth Kübler-Ross is bekend vanwege haar vroege werk rondom rouw en sterven, in het bijzonder ook vanuit het perspectief van de stervende. Zij onderscheidt de volgende fasen: ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie, aanvaarding. Haar latere werk heeft een esoterischer karakter.

1rightarrow blue.svg Voor meer over deze fasen, zie ook Rouwverwerking

Volgens William Worden[bewerken]

De Amerikaanse rouwdeskundige William Worden heeft in 1992 vier rouwtaken onderscheiden.

Taak 1 - Het aanvaarden van de realiteit van het verlies

De realiteit van het overlijden dringt geleidelijk door. Men ‘weet’ dat de dierbare is overleden, maar beseft het op een ander niveau nog niet. In de regel vraagt deze taak bij een niet-verwacht overlijden meer tijd. Besef van de onomkeerbaarheid is nodig om de pijn van het gemis te kunnen voelen. Een aspect van de aanvaarding is het innerlijk weten dat hereniging in dit leven niet meer mogelijk is.

Taak 2 - Het doorleven van de pijn en het verdriet

Volgens Worden is het noodzakelijk om de pijn te voelen en er niet voor weg te lopen. ‘Het is onmogelijk om iemand te verliezen van wie je veel hebt gehouden en geen pijn te voelen.’ Andere wetenschappers nuanceren dit: in sommige gevallen, bijvoorbeeld bij het overlijden van een ouder op zeer hoge leeftijd kan dit ook met weinig verdriet gepaard gaan. Er hoeft dan ook niet altijd sprake te zijn van veel verdriet of pijn.

Taak 3 - Het aanpassen aan een nieuw leven waarin de overledene niet meer aanwezig is

De rouwende moet zich instellen op alle veranderingen.

Taak 4 - De overledene emotioneel een plaats geven en het oppakken van de draad van het leven

De relatie met de overledene blijft bestaan, maar de overledene krijgt wel een andere plaats, wordt herinnering. De emotionele energie kan hierna geïnvesteerd worden in andere dingen of in een andere relatie.

Duur rouwproces[bewerken]

De duur van de rouw verschilt van persoon tot persoon, gemiddeld een half jaar tot een jaar. Een periode van enkele maanden tot een paar jaar is normaal. Soms gaat de pijn nooit helemaal over terwijl het leven wel weer als zinvol wordt ervaren.

Rouwreacties en gevoelens[bewerken]

Het takenmodel van William Worden zegt niets over de reacties en gevoelens die de rouwende ervaart. Rouw dringt door tot in alle gebieden van het leven. Het kan niet ‘afgelegd’ worden, niet voor even dus ook niet voor het werk.

Emotionele reacties en gevoelens
De rouwende kan door heftige emoties overvallen worden op een wijze die hij niet van zichzelf kent. Het zelfbeeld en de relaties met anderen staan ter discussie.

Naast verdriet en somberheid kunnen angst, agressie, schuld, verwarring voorkomen als ook positieve gevoelens zoals opluchting en dankbaarheid.

Lichamelijke reacties
Spanningsklachten, veranderde eetlust en vermindering van het concentratievermogen komen veelvuldig voor net als lichamelijk vermoeidheid, lusteloosheid en slaapstoornissen.
Veranderde behoeften
De behoefte aan intimiteit met anderen, al dan niet seksueel kan veranderen.

Een gouden regel in het rouwproces is proberen ruimte te geven aan de gevoelens zoals en zolang ze zich voordoen.

Zie ook[bewerken]