Zwart (kleur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zwart
— Kleurcoördinaten —
Hex #000000
RGBa (r, g, b) (0, 0, 0)
CMYK (c, m, y, k) (0, 0, 0, 100 †)
HSV (t, v, i) (-°, -%, 0%)
a: genormaliseerd naar [0–255] (byte)

Beluister

(info)

Zwart is geen kleur zoals de andere kleuren uit het spectrum. Zwart moet eerder gezien worden als het ontbreken van licht. In het dagelijks leven en spraakgebruik wordt zwart echter wel ervaren als een kleur. Een oppervlakte, zoals zwarte kleding of zwart papier, heeft een zwarte kleur, als er geen licht wordt teruggekaatst. Al het licht dat op het voorwerp valt wordt door de pigmenten van de verf geabsorbeerd. Bij een licht uitstralend voorwerp, zoals de monitor van een computer wordt zwart verkregen door geen licht uit te stralen. De pixels van het scherm staan in dat geval uit.

Wordt zwart gemengd met wit, dan ontstaan tinten van grijs.

Van donker naar licht (grote afbeelding):
Kleurenovergang van zwart naar wit

000000
 
111111
 
222222
 
333333
 
444444
 
555555
 
666666
 
777777
 
888888
 
999999
 
AAAAAA
 
BBBBBB
 
CCCCCC
 
DDDDDD
 
EEEEEE
 
FFFFFF
 

Geen enkel voorwerp is in de werkelijkheid echter volledig zwart, er wordt altijd wel iets van het licht teruggekaatst. Een uitzondering vormen zwarte gaten, waaruit door de grote zwaartekracht geen licht kan ontsnappen.

Zwarte voorwerpen zullen over het algemeen wel infrarood kunnen uitstralen als ze warm zijn. De straling van een zwart lichaam heeft aanleiding gegeven tot het postulaat dat elektromagnetische straling uit kwanta bestaat.

Gebruik en gevoelswaarde[bewerken]

  • Zwart wordt in het Westen algemeen gezien als de kleur van dood en droefheid. Weduwen en weduwnaars gaan daarom veelal in het zwart gekleed.
  • Zwart is de liturgische kleur tijdens begrafenissen in de Westerse wereld.
  • Zwart is echter ook een modekleur die feestelijkheid kan aanduiden. Sinds het laatste kwart van de twintigste eeuw wordt veel zwart gedragen met Kerstmis. Bepaalde subculturen, zoals de goths, dragen ook bij voorkeur zwarte kleding.
  • Zwart wordt ook veel gedragen door christelijke priesters en kloosterlingen, en is dan vaak zelfs een voorgeschreven kleur.
  • In de kleurcodering voor elektronica staat zwart voor het cijfer 0.

Zwart in de taal[bewerken]

  • Zwartkijker - iemand die het somber inziet
  • Liegen dat men zwart ziet - gezegde dat neerkomt op een beschuldiging dat iemand enorm liegt ("Ach man, je liegt dat je zwart ziet")
  • Op een zwarte lijst staan - op een verboden lijst staan
  • Het land der zwarte aarde - Oekraïne
  • Iets zwart op wit zetten - een schriftelijk bewijsstuk opstellen, door zwarte letters op een wit papier.
  • Het zag er zwart van de mensen - er waren heel veel mensen aanwezig
  • De Zwarte Dood - de pest
  • Iemand zwart maken - over iemand kwaadspreken, slechte verhalen rondvertellen
  • Zwartwerken - werken zonder belasting en/of socialezekerheidsbijdragen te betalen (vergelijk de witte illegalen)
  • Zwarte handel - vooral in de oorlog, handel buiten het formele circuit
  • De zwarte markt - de symbolisch bedoelde markt waar zwarte handel plaatsvindt.
  • Zwart geld - geld dat verdiend is met zwart werken, zwarte handel of andere illegale activiteiten.
  • Zwarte kunst - tovenarij, hekserij
  • Zwartgallig - chagrijnig, afkomstig uit de Oudheid waar ziekten veroorzaakt zouden worden door een overmaat van één van de vier vloeistoffen, bloed, slijm, gele gal en zwarte gal.
  • Zwarthemd - een Italiaanse fascist
  • Zwarte dag - dag waarop iets ongunstigs gebeurt
  • Zwarte Piet - de hulp van Sinterklaas
  • Zwartrijden - zonder te betalen meerijden in het openbaar vervoer
  • Zwarte school - school met veel gekleurde leerlingen
  • Op zwart zaad zitten - Helemaal niets meer bezitten

Aanduiding van nuances zwart[bewerken]

Aanduidingen van zwart zijn vaak afkomstig van de bron waar het zwarte pigment uit gemaakt wordt. Zo werd lampenzwart oorspronkelijk gemaakt van het roet dat bijvoorbeeld door een walmende olielamp werd geproduceerd:

  • Inktzwart
  • Pikzwart
  • Lampenzwart
  • Roetzwart
  • Ivoorzwart
  • Gitzwart
  • Potzwart
  • Matzwart


Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)