Ryunosuke Akutagawa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ryūnosuke Akutagawa
Akutagawa (2e van links) en bevriende schrijvers, 1919. Geheel links: Kan Kikuchi.

Ryūnosuke Akutagawa (芥川 龍之介,Akutagawa Ryūnosuke; Tokio, 1 maart 1892Tokio, 24 juli 1927) was een Japans schrijver. Hij wordt beschouwd als de ‘vader’ van het Japanse korte verhaal. Hij pleegde zelfmoord in op zijn 35e door een overdosis veronal in te nemen.

Leven en werk[bewerken]

Akutagawa werd opgevoed door een oom nadat zijn moeder kort na zijn geboorte krankzinnig was geworden. Hij studeerde Engels aan de Universiteit van Tokio. Tijdens zijn studententijd werd hij hevig verliefd op een meisje, maar zijn adoptieouders verboden hem met haar te trouwen. In 1918 huwde hij uiteindelijk een andere vrouw, Fumi Tsukamoto, met wie hij drie kinderen kreeg, van wie de jongste later een bekend componist werd.

Akutagawa begon al tijdens zijn studententijd met schrijven. Samen met een aantal vrienden, van wie er later ook diversen bekende schrijvers zouden worden, blies hij het literaire tijdschrift Shinshichō ("Nieuwe denkstromen") nieuw leven in. Ook vertaalde hij al in zijn jeugdjaren reeds werk van William Butler Yeats en Anatole France in het Japans.

Akutagawa schreef in zijn korte leven 150 klassiek geworden verhalen. Bekend zijn:

  • Rashōmon (1915), gebaseerd op een 12e-eeuwse legende, over de morele ambiguïteit van diefstal omwille van het overleven;
  • Hana ("De neus", 1916, naar een 13e-eeuws verhaal over een Boeddhistische priester die zich druk maakt om zijn grote neus in plaats van de Soetra te leren;
  • Jigoku Hen (De gruwelen van de hel, 1918), met de esthetische opvattingen van Boeddhistische Japanse schilders als centraal thema (de kunst vindt haar doel in zichzelf);
  • Yabu no naka (In het bos, 1922), waarin via zeven getuigenissen voor de rechter het beeld wordt gereconstrueerd van de verkrachting van een vrouw en de latere vondst van haar mans lijk in het bos, aantonende dat op grond van de herinnering nooit een juiste beeld kan worden verkregen van wat zich werkelijk heeft afgespeeld.

Akutagawa nam in zijn verhalen het ‘l'art pour l'art-principe als uitgangspunt. Daarmee ging hij sterk in tegen de toen in Japan heersende literaire stromingen van het Naturalisme en de proletarische literatuur. In zijn werk verbindt Akutagawa vaak klassieke Japanse motieven met moderne psychologische inzichten. Hoewel veel verhalen in vroeger eeuwen spelen, in de wrede wereld van feodale heersers, samoerais en roversbenden, zijn de thema's hedendaags. Hij benadrukt dat morele overwegingen van weinig belang zijn wanneer overleven in het geding is. Waarheid beschouwt hij als een relatief begrip. Hij schrijft met een soort van primitieve levenskracht, door hem zelf aangeduid met termen als “brutaliteit” en “wreedheid”. Niettemin is zijn taalgebruik weloverwogen en heeft hij een groot gevoel voor compositie. Er wordt hem wel eens intellectualisme verweten, maar dat doet hij dan met een flinke portie satire en humor.

In de laatste fase van zijn leven werd Akutagawa geplaagd door zowel lichamelijke als psychiatrische problemen. Hij werd erg angstig en had regelmatig hallucinaties. Zijn werk werd ook in toenemende mate somber en ‘donker’. Levend met de angst dat hij zijn moeders krankzinnigheid had geërfd deed hij begin 1927 samen met een vriend een mislukte suïcidepoging. In juli van hetzelfde jaar nam hij een overdosis Veronal waaraan hij overleed.

Trivia[bewerken]

  • Diverse verhalen van Akutagawa zijn later succesvol verfilmd. Internationale bekendheid kreeg de film Rashomon (1950) van Akira Kurosawa, in tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden gebaseerd op zijn verhaal In het bos.
  • In 1935 werd door Akutagawa’s levenslange vriend Kan Kikuchi de Akutagawaprijs ingesteld, momenteel de belangrijkste Japanse literaire onderscheiding.
  • In 1969 verscheen een aantal verhalen van Akutagawa in Nederlandse vertaling onder de titel De folteringen van de hel. In 2007 werden een aantal van zijn bekendste verhalen opgenomen in een bundel met de titel Rashomon, in een vertaling door C. Arkenbout.

Literatuur en bronnen[bewerken]

  • A. Bachrach e.a.: Encyclopedie van de wereldliteratuur. Bussum, 1980-1984. ISBN 90-228-4330-0

Externe link[bewerken]